Ποια είναι η Συνθήκη INF και γιατί απειλεί να αποσύρει τις ΗΠΑ από αυτήν ο Πρόεδρος Τραμπ

5
1317
Μοιραστείτε το άρθρο
  •  
  •  
  •  

Ο Σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας του Προέδρου Τραμπ επιβεβαίωσε κατά την συνάντηση που είχε στην Μόσχα με τον Βλαντίμιρ Πούτιν και υψηλόβαθμους Ρώσους αξιωματούχους την πρόθεση του Προέδρου να αποσυρθούν οι ΗΠΑ από την Συνθήκη INF η οποία απαγορεύει τους πυρηνικούς βαλλιστικούς πυραύλους μέσου βεληνεκούς (IRBM) «εν ευθέτω χρόνω».

Το σχόλιο του Ρώσου Προέδρου βλέποντας στο έγγραφο που κόμισε ο Τζων Μπόλτον το έμβλημα του αμερικανικού αετού που κρατά κλάδους ελαίας και βέλη έλεγε τα πάντα: «έφαγε ήδη ο αετός σας τις ελαίες και έμειναν μόνο τα βέλη;» ρώτησε. «Ελπίζω ότι θα έχω απαντήσεις για σας. Όμως δεν φέρνω άλλες ελαίες» αποκρίθηκε με νόημα ο Αμερικανός απεσταλμένος.

Η Ουάσιγκτον υποστηρίζει ότι η Ρωσία παραβίαζε την συνθήκη επί σειρά ετών ενώ ανερχόμενες δυνάμεις όπως η Κίνα καθιστούν σαφές ότι υπάρχει πλέον μια «νέα στρατηγική πραγματικότητα». Μάλιστα ο Μπόλτον δήλωσε ότι οι κυβερνοεπιθέσεις της Κίνας κατά των Ηνωμένων Πολιτειών κάνουν την Ρωσία να δείχνει… νεοφώτιστη.

Ο σύμβουλος του Προέδρου Τραμπ ανακοίνωσε επίσης ότι οι δύο ηγέτες θα έχουν συνομιλίες τον Νοέμβριο στο Παρίσι όπου θα παραβρεθούν για την 100η επέτειο της Ανακωχής που σήμανε το τέλος του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου. Θα είναι η πρώτη συνάντηση των δύο Προέδρων μετά την συνάντησή τους στο Ελσίνκι τον Ιούλιο και η τέταρτη κατ’ ιδίαν συνάντησή τους από τότε που ανέλαβε τα καθήκοντά του ο Ντόναλντ Τραμπ. Ωστόσο η συνάντηση δεν αναμένεται να είναι εύκολη.

Γιατί η Συνθήκη INF είναι τόσο σημαντική

Η Συνθήκη INF (Intermediate-Range Nuclear Forces) που υπεγράφη στις 8 Δεκεμβρίου 1987 από τον Πρόεδρο Ρήγκαν και τον Σοβιετικό ομόλογό του Μιχαήλ Γκορμπατσόφ απαγόρευε την ανάπτυξη βαλλιστικών πυραύλων με βεληνεκές από 500 έως 5.500 χλμ, οδηγώντας ουσιαστικά στην εξάλειψη πυρηνικών πυραύλων μέσου βεληνεκούς όπως τους αμερικανικους Pershing 2 και τους σοβιετικούς SS-20 Saber (РСД-10 ‘Пионер’) από την Ευρώπη. Ήταν μια συμφωνία ιστορικής σημασίας και δικαίως χαρακτηρίσθηκε τότε ως ακρογωνιαίος λίθος στρατηγικής σταθερότητας.

Για πρώτη φορά ακύρωνε μια ολόκληρη κατηγορία βαλλιστικών πυραύλων και πυραύλων cruise, θεσπίζοντας παράλληλα ένα άνευ προηγουμένου σύστημα επιθεωρήσεων που έθετε φραγμό σε μια επικίνδυνα κλιμακούμενη κούρσα εξοπλισμών μεταξύ των δύο υπερδυνάμεων. Μέχρι τον Ιούνιο του 1991, οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν καταστρέψει 846 τέτοια όπλα και η ΕΣΣΔ 1.846 ενώ οι επιτόπιες επιθεωρήσεις εμπειρογνωμόνων για να διαπιστωθεί η συμμόρφωση με τους όρους της Συνθήκης θα συνεχίζονταν για μια περίοδο 10 ετών.

Υπενθυμίζεται ότι η μόνη αμερικανο-ρωσική συμφωνία μείωσης των πυρηνικών όπλων που απομένει είναι η Νέα Συνθήκη START η οποία υπεγράφη το 2010, ετέθη σε ισχύ το 2011 και εκπνέει το 2021. Η συγκεκριμένη συμφωνία θέτει οροφή στον αριθμό των πυρηνικών κεφαλών και των πυραύλων-φορέων τους, περιορίζοντας τα πυρηνικά οπλοστάσια ΗΠΑ και Ρωσίας σε 1.550 κεφαλές ανά χώρα. Η πιθανότητα παράτασης της New START για μια πενταετία συζητήθηκε μεταξύ του Μπόλτον και Ρώσων αξιωματούχων αλλά μέχρι στιγμής δεν έχουν γίνει συγκεκριμένες ρυθμίσεις.

 

Γιατί οι Ηνωμένες Πολιτείες θέλουν να αποσυρθούν

Για την ακρίβεια λένε πως θέλουν να αποσυρθούν. Κατά τον Πρόεδρο Τραμπ δεν υπάρχει λόγος να συνεχίσουν οι Ηνωμένες Πολιτείες να τηρούν μια συμφωνία την οποία όπως ισχυρίζεται οι Ρώσοι καταστρατηγούν από το 2014. Οι ΗΠΑ θα σεβόταν την απαγόρευση των οπλικών συστημάτων που ορίζει η Συνθήκη μόνο εάν Ρωσία και Κίνα δεσμεύονταν ότι δεν θα ανέπτυσσαν τέτοια όπλα. Και η Συνθήκη INF δεν περιλαμβάνει την Κίνα.

Αν και υψηλόβαθμοι Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν επανειλημμένως κατηγορήσει την Μόσχα ότι παραβιάζει την Συνθήκη δοκιμάζοντας νέα όπλα κατά παράβαση των όρων της, ο Πρόεδρος Τραμπ απέφυγε να γίνει πιο συγκεκριμένος. Όμως η στάση του Συμβούλου Εθνικής Ασφαλείας Τζων Μπόλτον και άλλων επικριτών της Συνθήκης ίσως εξηγεί τον πραγματικό λόγο της ενόχλησής τους: η INF Treaty στην ουσία εμποδίζει τις ΗΠΑ (και την Ρωσία) να απαντήσουν αποτελεσματικά στους πυραύλους μέσου βεληνεκούς που αναπτύσσουν οι Κινέζοι.

Ο στρατιωτικός ανταγωνισμός ΗΠΑ-Κίνας θα είναι πρώτη προτεραιότητα για το Πεντάγωνο τα προσεχή χρόνια, εκτιμούν στρατηγικοί αναλυτές. Η αντίληψη της Ουάσιγκτον όμως ότι το γεγονός αυτό απαξιώνει την Συνθήκη INF δείχνει τουλάχιστον πρόωρη, σημειώνουν.

Τί λένε οι Ρώσοι

Η Μόσχα όχι μόνο αρνείται τις κατηγορίες για παραβίαση των όρων της Συνθήκης αλλά τις επιστρέφει. Όπως υποστηρίζουν Ρώσοι αξιωματούχοι, αμερικανικές βάσεις στην Ρουμανία θα μπορούσαν να φιλοξενήσουν πυραύλους cruise μέσου βεληνεκούς κατά παράβαση της INF. Επίσης καταλογίζουν στις ΗΠΑ την εκτόξευση πυραύλων-στόχων στο πλαίσιο δοκιμών συστημάτων αντιβαλλιστικής άμυνας –κάτι το οποίο όπως ισχυρίζονται αντιβαίνει τους όρους της εν λόγω Συνθήκης.

Η Ρωσία έχει προτείνει την διεξαγωγή συνομιλιών για την εξέταση των εκατέρωθεν παραπόνων. Ωστόσο η Ουάσιγκτον επισημαίνει ότι αφού η Μόσχα αρνείται ότι παραβιάζει την συμφωνία, προς τί οι διαπραγματεύσεις; Από ρωσικής πλευράς πάντως τονίζεται πως η αμερικανική κίνηση οδηγεί σε επικίνδυνες ατραπούς και ότι η Ρωσία θα λάβει μέτρα για να αποκαταστήσει τις ισορροπίες.

Ρωσικά μέσα ενημέρωσης εικάζουν ότι το σώου Τραμπ με την Συνθήκη INF γίνεται για να δείξει στους Αμερικανούς ψηφοφόρους εν όψει των εκλογών για το Κογκρέσο τον ερχόμενο μήνα ότι μπορεί να παίρνει αποφάσεις που ενοχλούν τον Προέδρο Πούτιν. Το κρατικό ειδησεογραφικό πρακτορείο ΡΙΑ Νόβαστι μεταφέρει δηλώσεις «διπλωματικής πηγής» στις Βρυξέλλες (η οποία δεν κατονομάζεται) περί «προεκλογικού αφηγήματος» Τραμπ ενώ ο προσκείμενος στο Κρεμλίνο ιστότοπος «Αργκουμέντι Νηντελε» υποστηρίζει επικαλούμενος «υψηλόβαθμη διπλωματικο-στρατιωτική πηγή» ότι η δήλωση Τραμπ είναι ένα κόλπο, ώστε σε μελλοντικές συνομιλίες με την Ρωσία για θέματα πυρηνικών όπλων να έχει το πάνω χέρι. Είναι όμως τόσο απλό;

Τί θα σήμαινε η απόσυρση των ΗΠΑ από την Συνθήκη;

Πολιτικοί τόσο στις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και στην Ευρώπη ανησυχούν ότι εάν όντως συμβεί, θα πυροδοτήσει μια νέα κούρσα εξοπλισμών που θα υπονομεύσει την παγκόσμια ασφάλεια. Οι πύραυλοι μέσου βεληνεκούς θέλουν μερικά μόνο λεπτά για να φθάσουν στους στόχους τους στην Ευρώπη, πολύ λιγότερο απ’ ότι οι διηπειρωτικοί, αφήνοντας έτσι ελάχιστο χρόνο στις πολιτικές ηγεσίες να ζυγίσουν την αντίδρασή τους σε περίπτωση συναγερμού για επικείμενη πυραυλική επίθεση. Ως εκ τούτου, ένας λάθος συναγερμός θα μπορούσε να πυροδοτήσει έναν πυρηνικό πόλεμο.

Αναλυτές και ειδικοί προσπαθούν να αντιληφθούν τις συνέπειες μιας πιθανής απόσυρσης των ΗΠΑ από την Συνθήκη INF. O συνεργάτης του Brookings Institution και πρώην διπλωμάτης Στήβεν Πάιφερ πιστεύει ότι η μονομερής αποχώρηση από μια συμφωνία με τέτοιο τρόπο θα ήταν λάθος, με την ευθύνη για την ακύρωση ενός σημαντικού εργαλείου για τον έλεγχο των εξοπλισμών να βαραίνει την Ουάσιγκτον.

Εκτός του ότι θα όξυνε τις σχέσεις της Ουάσιγκτον με τους Ευρωπαίους συμμάχους της στο ΝΑΤΟ και θα υπονόμευε την πυρηνική ισορροπία μεταξύ ΗΠΑ, Ρωσίας και Κίνας, θα άνοιγε τον δρόμο στην Μόσχα να αναπτύξει το πυραυλικό σύστημα 9M729 (SSC-X-8) χωρίς εμπόδια. Ο συγκεκριμένος πύραυλος cruise αποτελεί κατά ορισμένες πηγές παραλλαγή της βελτιωμένης έκδοσης μακράς εμβέλειας 9Μ728 ενώ σύμφωνα με αναφορές Δυτικών εμπειρογνωμόνων είναι η επίγεια έκδοση του πυραύλου 3Μ14 Kalibr-NK (SS-N-30) με αδρανειακό σύστημα ελέγχου, διόρθωση πορείας μέσω GLONASS/GPS και εκτιμώμενη εμβέλεια 300-3.400 μιλίων η οποία εμπίπτει στους όρους της Συνθήκης INF.

Κανείς δεν μπορεί να ξέρει εάν ο Πρόεδρος Τραμπ θα κάνει τελικά πράξη την εκφρασθείσα πρόθεσή του. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι μήπως καταρρέοντας η Συνθήκη INF συμπαρασύρει την Nέα START, σημειώνει ο Αλεξέι Αρμπάτοφ, διαπραγματευτής στην START I του 1994. Η απώλεια μιας από τις συμφωνίες αυτές θα ήταν εξαιρετικά επιζήμια αφού χωρίς αμφότερες δεν θα υπάρχει έλεγχος των πυρηνικών εξοπλισμών. Ας ελπίσουμε ότι πρόκειται για πολιτικό πόκερ (;) του Προέδρου Τραμπ και όχι αυτό που όλοι φοβούνται.

Αλέξανδρος Θεολόγου

 

 

 

 


Μοιραστείτε το άρθρο
  •  
  •  
  •  

newest oldest most voted
Notify of
Nikolaos
Guest
Nikolaos

Η προοπτική εγκατάστασης νέας γενιάς ευρωπυραύλων μέσου βεληνεκούς πρόκειται να έχει σημαντικότατες συνέπειες για τα ευρωπαϊκά έθνη, και ιδίως για τη Γερμανία. Κράτη που θα δεχθούν την εγκατάσταση των πυραύλων θα αναβαθμισθούν θεαματικά και θα ενισχυθούν σε πολλά επίπεδα από τις ΗΠΑ, ακόμη και αν εντός της ΕΕ είναι αποδυναμωνένα και απομονωμένα (βλ. Ιταλία … Σε Πολωνία, Ουγγαρία κλπ έτσι κι αλλιώς δεν μπορούν να εγκατασταθούν πύραυλοι και πυρηνικά, είναι πρώην εδάφη του ΣτΒ). Η Γερμανία θα διχαστεί απόλυτα, δεδομένης της τεράστιας πολιτικής ισχύος των Πρασίνων: Ήδη σήμερα οι Πράσινοι αποτελούν την αφανή κυβέρνηση της Γερμανίας (η καγκελάριος εφαρμόζει πιστά… Read more »

Flight and Space
Admin
Famed Member

Πολύ ενδιαφέρουσα η ανάλυσή σας, και σας ευχαριστούμε για τον κόπο που κάνατε να την γράψετε. Θα είχε θέση στην σελίδα μας, όπως και προηγούμενη παρέμβασή σας!

Nikolaos
Guest
Nikolaos

Ευχαριστώ πολύ, στη διάθεσή σας το κείμενο (διέφυγαν ορθογραφικά βεβαίως …), ομολογώ ότι υπάρχουν στα ψηφιακά μου “συρτάρια” διάφορα κουφάρια συμβολών που κατά καιρούς θέλω να σας στείλω, αλλά ο φόρτος στις δύο εργασίες μου δεν μου το επέτρεψε (και εκεί έχω δυστυχώς ένα backlog αδημοσίευτων μελετών …). Θα το κάνω ωστόσο όταν θεωρήσω ότι έχουν τα στάνταρντς τεκμηρίωσης που το περιοδικό προσδοκά, οφείλω να σας πω ότι δεν υπάρχει έντυπο που περιβάλλω με τόση αγάπη και εκτίμηση όσο η ΠΤΗΣΗ, είναι σήμερα τόσο επίκαιρη ως όαση ορθολογισμού στην πατρίδα μας όσο και το μακρινό 1984 που τη γνώρισα, με… Read more »

VAGGELAS
Guest
ΒΑΓΓΕΛΑΣ

Η (ταπεινή) μου εκτίμηση είναι ότι η πιθανότητα ανάπτυξης και εγκατάστασης πυραύλων μέσου βεληνεκούς στην Ευρώπη είναι εξαιρετικά περιορισμένη και θα προϋπέθετε σημαντική περαιτέρω αναβάθμιση της Ρωσικής απειλής ώστε να μπορει να διασφαλιστεί η απαιτούμενη πολιτική και κοινωνική συναίνεση. Μην ξεχνάμε ότι οι Ευρωπαϊκές Χώρες είναι Δημοκρατίες αλλα και το ότι η επιχειρησιακή αξία αυτών των όπλων είναι αμφισβητήσιμη. Σε κάθε περίπτωση μια καινούργια κούρσα εξοπλισμών με τη Δύση είναι σαφέστατα εκτός των οικονομικών δυνατοτήτων της Ρωσίας. Ο Πούτιν με τη Κριμαία φλέρταρε με τα όρια της Δυτικής ανοχής και γνωρίζει καλα κάτι αντίστοιχο σε Χώρα της Βαλτικης είναι αδιανόητο.… Read more »

Nikolaos
Guest
Nikolaos

Πολύ πειστική η παρατήρησή σας, όπως άλλωστε κατά κανόνα οι συμβολές σας στη συζήτηση. Πολιτική συναίνεση για κάτι τέτοιο θα προϋπέθετε δραματική επίταση της ρωσικής απειλής, κάτι που δεν διαφαίνεται άμεσα. Επιπλέον, η Ρωσία φαίνεται να προτιμά μεθόδους υβριδικού πολέμου, όπου ο ίδιος ο φορέας της επιθετικότητας είναι δυσδιάκριτος και η πιθανή στρατιωτική απάντηση απίθανη, ως αδικαιολόγητη και πάντως δυσανάλογη. Υποστηρίχθηκε αλλού ότι η κίνηση στρέφεται κατά της Κίνας, που έχει στοχοποιήσει με παρόμοια όπλα όλους τους συμμάχους των ΗΠΑ (και βέβαια τις βάσεις τους) στο Δυτικό Ειρηνικό, στις λεγόμενες (στην Κίνα) “πρώτη και δεύτερη αλυσίδα νήσων”, που αποτελούν τον… Read more »