- Advertisement -

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ – 26 Αυγούστου 1071: Μάχη του Ματζικέρτ, η δύση της Βυζαντινής Ανατολής

- Advertisement -

Ο βυζαντινός στρατός ηττάται κατά κράτος στα βάθη της Ανατολίας από τον Σελτζουκικό.
Στον 11ο αιώνα η κατάσταση στην Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία ήταν κακή. Μια σειρά από καταστροφικούς αυτοκράτορες όπως ο Κωνσταντίνος Μονομάχος και ο Κωνσταντίνος Δούκας είχαν αφήσει άσχημα σημάδια στα οικονομικά της αυτοκρατορίας αλλά και στην στρατιωτική της ετοιμότητα. Οι μέρες του Βασιλείου του Βουλγαροκτόνου φαίνονταν πως είχαν περάσει ανεπιστρεπτί. Ειδικά η διάλυση του ικανού σώματος της Στρατιάς του Ιβηρικού, στο παλιό θέμα των Ιβήρων, μεταξύ της σημερινής Αρμενίας και Γεωργίας, άφησε την πόρτα της ανατολικής Μικράς Ασίας ανοιχτή και οι εισβολείς δεν άργησαν να περάσουν το κατώφλι της.

Οι αυτοκράτορες της Κωνσταντινούπολης πίστευαν πως μια καλή και ικανή διπλωματική αποστολή μπορούσε να αντικαταστήσει και να ξεπεράσει έναν ετοιμοπόλεμο στρατό αλλά υπολόγιζαν χωρίς τους ηγεμόνες της τουρανικής (τουρκο-περσικής) αυτοκρατορίας των Σελτζούκων στην ανατολή. Σύντομα οι επιδρομές κατά των επαρχιών της αυτοκρατορίας ξανάρχισαν παραβιάζοντας την ειρήνη που το 1064 είχε κλείσει ο ‘Μονομάχος’ και καταλαμβάνοντας και ισοπεδώνοντας την πόλη του Ανίου σφάζοντας τον πληθυσμό του. Ο αυτοκράτορας Ρωμανός ο 4ος Διογένης, ικανός στρατιωτικός που πρόσφατα είχε αναλάβει τα ηνία της αυτοκρατορίας, αποφάσισε να κλείσει το ζήτημα των ανατολικών συνόρων με μια μεγάλη εκστρατεία. Η επιτυχία θα οδηγούσε όχι απλά σε παύση της ανασφάλειας στις επαρχίες της ανατολής αλλά θα συνάσπιζε τις διαφιλονικούμενες ομάδες διεκδικητών του θρόνου γύρω του εξασφαλίζοντας σταθερότητα και πρόοδο. Το 1071 κατάφερε να συγκεντρώσει και να οδηγήσει ένα πολυάριθμο αλλά ετερόκλητο στράτευμα αυτοκρατορικών και μισθοφορικών στρατευμάτων με τη συμμετοχή πολλών μελών της αριστοκρατίας, άλλων προσκείμενωνσε αυτόν κι άλλων εχθρών του, προκειμένου να κερδίσει μια αποφασιστική νίκη.
Οι Σελτζούκοι παρατάχθηκαν στο πεδίο του Ματζικέρτ, με τον ηγεμόνα τους Αλπ Αρσλάν να εκφωνεί λόγους ενθάρρυνσης στους πολεμιστές του. Αν και ικανοί και πολυάριθμοι οι Τούρκοι δεν είχαν αντιμετωπίσει ξανά έναν αυτοκρατορικό στρατό τόσου μεγέθους και η πίστη στη νίκη είχε εξανεμιστεί. Ο Ρωμανός, στο μεταξύ αντιμετώπιζε προβλήματα συντονισμού του στρατού του. Τις προηγούμενες μέρες το σώμα του στρατηγού Ιωσήφ Ταχανειώτη αποσπάστηκε σε μια κυκλωτική κίνηση που θα απέκοπτε τους Σελτζούκους επιτρέποντας την εξόντωσή τους μεταξύ των δύο τμημάτων του στρατού. Την επομένη, ο στρατηγός Βρυένιος ανακάλυψε τη συγκέντρωση 20,000 περίπου Τουρκομάνων και υποχώρησε. Ο Ρωμανός έστειλε τον Αρμένιο στρατηγό Βασιλάκιο να αναγνωρίσει τις θέσεις του εχθρού αλλά το σώμα του έπεσε σε ενέδρα και καταστράφηκε. Ο ρωμαϊκός στρατός είχε απομειωθεί και το ηθικό του ήταν σε κακή κατάσταση, οι πληροφορίες για τον εχθρό και το πεδίο της μάχης συγκεχυμένες και η ηγεσία του διαιρεμένη.

Στις 26 Αυγούστου, ο Ρωμανός επικεφαλής του στρατού του κάλπασε κατά του εχθρού στο ανοιχτό πεδίο του Ματζικέρτ. Οι Σελτζούκοι έχοντας πετύχει μια σειρά από νίκες στα σημεία και περισσότερο σίγουροι για την επικράτηση αντιτάχθηκαν στους γύρω λόφους. Αυτό που δεν γνώριζε ο Ρωμανός ήταν πως το σώμα του Ταχανειώτη δεν έλαβε ποτέ τις θέσεις που είχαν καθοριστεί. Οι 20,000 άνδρες του, το μισό του αυτοκρατορικού στρατού που περιλάμβαναν πολλούς βετεράνους αυτοκρατορικούς στρατιώτες και τη φρουρά των Βαράγγων είχε χαθεί (οι τουρκικές πηγές αναφέρουν πως τους εξόντωσαν αλλά αυτό ήταν μάλλον ψέμα. Ο Ταχανειώτης ήταν γενναίος και ικανός στρατηγός αλλά οι άνδρες του πρέπει να κρατήθηκαν μακρυά από τη μάχη επίτηδες). Την κρίσιμη στιγμή της προέλασης, από ασυνεννοησία ή από προδοσία οι δύο πτέρυγες του στρατεύματος υποχώρησαν αφήνοντας τον αυτοκράτορα και το κέντρο εκτεθειμένους. Οι Σελτζούκοι του σουλτάνου Αλπ Αρσλάν επιτέθηκαν από τα υψώματα με καταιγισμό βελών και σε λίγο ο βυζαντινός στρατός είχε διαλυθεί. Χιλιάδες σκοτώθηκαν ή αιχμαλωτίστηκαν, μεταξύ τους κι ο Διογένης, τραυματισμένος στο χέρι.
Ο Ασλάν φέρθηκε με μεγαλοψυχία στον Διογένη τον οποίο αργότερα απελευθέρωσε μαζί με τους περισσότερους αιχμαλώτους. Ο Διογένης θα περάσει από το καθεστώς του έντιμου αιχμαλώτου σε αυτό του χειρότερου υποτελούς στα χέρια των αρχόντων του, θα τυφλωθεί από τους πολιτικούς του αντιπάλους και θα πεθάνει από μόλυνση των ματιών του έκπτωτος. Η απώλεια της Ανατολίας θα επιφέρει, ειδικά μετά τη μάχη στο Μυριοκέφαλο έναν αιώνα αργότερα, το ουσιαστικό τέλος της Βυζαντινής αυτοκρατορίας, η οποία χωρίς την έκταση, τα πλούτη και τον πληθυσμό της Μικράς Ασίας θα πάψει ουσιαστικά να υφίσταται ως υπολογίσμη δύναμη. Δεν είναι υπερβολή να πούμε πως η ήττα στο Ματζικέρτ αποτελούσε μια μάχη που οι Βυζαντινοί έχασαν μόνοι τους με τη συμμετοχή των Σελτζούκων. Οι τελευταίοι εξελίσσονται πια μετά τον 11ο αιώντα σε ουσιαστική δύναμη στην Ανατολή και θα αποκτήσουν μόνιμες ρίζες στην πάλαι ποτέ ρωμαϊκή και χριστιανική Μικρά Ασία πατώντας στα ερείπιά της για να οικοδομήσουν τη δική τους αυτοκρατορία.

Τα άρθρα που δημοσιεύονται στο ptisidiastima.com εκφράζουν απαραίτητα τους συντάκτες τους κι όχι υποχρεωτικά την ιστοσελίδα. Ο ιστότοπος δεν λογοκρίνει τις γνώμες των συντακτών της και των άρθρων τους. ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η αναδημοσίευση των άρθρων μας χωρίς γραπτή έγκριση, αλλιώς το ptisidiastima.com θα λάβει όλα τα απαραίτητα νομικά μέτρα. Τα σχόλια των άρθρων που ακολουθούν, δεν εκφράζουν την ιστοσελίδα, παρά μόνο αυτούς τους ίδιους τους σχολιαστές. Η αρχισυνταξία έχει το δικαίωμα να λογοκρίνει σχόλιο ή να απαγορεύσει την δημοσίευσή του.

- Advertisement -
- Advertisement -

4 ΣΧΟΛΙΑ

Subscribe
Notify of
guest
4 Comments
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
Aetios
Active Member
Aetios (@aetios)
2 months ago

Λιγοι γνωριζουν οτι η Μικρα Ασια ΔΕΝ ΧΑΘΗΚΕ με την ηττα στο Ματζικερτ. Ισα ισα που ο Αρπ Ασλαν εχοντας αλλα τρια πολεμικα μετωπα ανοιχτα υπεγραψε με τον Ρωμανο συμφωνια μη αλλαγης των συνορων. Ο αυτοκρατορας δεν εχασε την μαχη λογω υπεροχης του εχθρου αλλα προδοσιας. Οι 20000 καταφρακτοι ΔΕΝ ηταν οι μισοι του στρατιωτες αλλα το κυριο μερος του βαρεως ιππικου του το οποιο σταλθηκε να πολιορκησει το Χλιατ αλλα ποτε δεν το εκανε σε συνενοηση με τους προδοτες. Ο Αρπ Ασλαν εδωσε συνοδεια μεχρι την Κιλικια στον Ρωμανο 400 ιππεις. Εκει οι προδοτες με το συνολο του στρατου (180000) πολιορκησαν τον Ρωμανο επι ενα χρονο. Οι προδοτες μετα την τυφλωση του Ρωμανου δεν ειχαν εμπιστοσυνη στον “εθνικο” στρατο και τον διελυσαν οπως και το ναυτικο. Κρατησαν μονο τους μισθοφορους. Οσο ζουσε ο Αρπ Ασλαν δεν ειχε γινει εισβολη στην Μικρα ασια. Ο Αρπ Ασλαν δολοφονηθηκε απο εμπιστους του 3 χρονια αργοτερα και τοτε αρχισε η εισβολη στην Μικρα Ασια που ειχε τειχη χωρις υπερασπιστες. Στην ταφοπλακα του Αρπ Ασλαν υπηρχε το εξης επιγραμμα (και στα αγγλικα για οσους ονειρευονται μεγαλες κατακτησεις στο ονομα του και διαβαζουν το σαιτ : All those that have seen the glory of Arp Aslan reaching heaven, watch it now turning to dust. ) Ολοι οσοι ειδατε την δοξα του Αρπ Ασλαν να φτανει στα ουρανια δειτε το τωρα να γινεται σκονη. Συμπερασμα. Απο παλια καποιοι δεν εμπιστευονταν τις δυναμεις του Εθνους και στηριστηκαν σε ξενες πλατες και το πληρωσαν. Το κακο ειναι οτι δεν μαθαμε το μαθημα μας απο τοτε.

Chrisgk1
Chrisgk1 (@chrisgk1)
2 months ago

Δυστυχώς ο Ρωμανός ήταν ο λάθος άνθρωπος στη λάθος στιγμή, μια κλασική επιχείρηση “επίδειξης σημαίας”μετατράπηκε σε μάχη όλα ή τίποτα απέναντι σε έναν από τους καλύτερους στρατιωτικούς διοικητές , Αλπ Αρσλάν, της εποχής του και ενάντια σε όλα τα στρατηγικά πονήματα που συνέταξαν οι προκάτοχοι του και που απαγόρευαν διά ροπάλου μάχες τέτοιου είδους!
Για την προδοσία κατά τη διάρκεια της μάχης δεν υπάρχει καμία αξιόπιστη ιστορική πηγή πέραν του Βυζαντίου που να την επιβεβαιώνει!
Για τη μάχη του Ματζικέρτ έχουν γραφτεί πολλά και η μάχη αυτή καθεαυτή έχει προσλάβει μυθικές διαστάσεις και απο τις δυο πλευρές. Η Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία στο παρελθόν είχε υποστεί πολύ πιο βαριές ήττες, Γιαρμούκ, Αχελώος, Ανδριανούπολη, πάντα κατάφεραν όμως να ανταπεξέλθουν και στο τέλος να αντεπιτεθούν. Τα πραγματικά αίτια της απώλειας της Μ.Ασίας πρέπει να αναζητηθούν άλλου, κυρίως στην αποξένωση απο την Κωνσταντινούπολη των ντόπιων πληθυσμών και πιο ειδικά των Αρμενίων!

Aetios
Active Member
Aetios (@aetios)
2 months ago
Reply to  Chrisgk1

1ον Κατι που ξεχασα πριν. Δεν υπηρξε ΠΟΤΕ Βυζαντινος στρατος. Ηταν Ρωμαικος μεχρι το 1453 η αλλιως με το επισημο ημερολογιο 6961 ΑΜ. 2ον Ο Ρωμανος ΔΕΝ ηταν ο λαθος ανθρωπος στην λαθος στιγμη. Ηταν εμπειρος στρατιωτικος και οι αυλικοι ειχαν “αλεργια” στους στρατιωτικους. Το προβλημα του Ρωμανου ηταν το ιδιο με αυτο του Βασιλειου τιυ 2ου στην πρωτη του εξτρατεια εναντια στους Βουλγαρους πουοι στρατηγοι (οπως και με τον Ρωμανο) τον εγκατελειψαν στη κρισιμη στιγμη της μαχης ελπιζωντας να πεθανει. Αντιθετα ομως με τον Ρωμανο ο Βασιλειος εβγαλε το κρανος του και συγκρατησε ο ιδιος τους στρατιωτες του δινοντας του το πλεονεκτημα να καρατομησει τους προδοτες , πραγμα που ο Ρωμανος δεν ειχε την δυνατοτητα να κανει! Η κατασταση μετα το Ματζικερτ (3 χρονια) μας θυμιζει τα δικα μας 30 χρονια. Ουσιαστικα εγκαταληψαμε τις ΕΔ και τον εξοπλισμο τους στηριζομενοι σε “μισθοφορους” αναλογα με τις πολιτικες πεποιθησεις του καθενα μας.Αλλοι θελουν Γαλλους, αλλοι Αμερικανους αλλοι Ρωσους και αλλοι Γερμανους αλλα κανεις δεν θελει ελληνες. Μια αλλη διαφορα του Ρωμανου με τον Βασιλειο ηταν οτι ο Ρωμανος ηταν δεσμιος των πολιτικων και των επιδιωξεων τους (λιγοτεροι εθνικοι στρατιωτες περισσοτεροι μισθοφοροι, λιγοτερα χρηματα) οταν μετα την πρωτη του ηττα ο Βασιλειος “ξυρισε”ολους τους κληρικους και μοναχους κατω των 35 ετων, δεσμευσε την εκκλησιατικη περιουσια, επεβαλε το αλλυλεγγυο στους πλουσιους με αποτελεσμα μετα απο 50 χρονια συνεχους πολεμου με 5 εχθρους περεδωσε 180000 Στρατιωτες (ιππεις), 400 πολεμικα πλοια και 800 μεταγωγικα (την λιστα την εχουμε γραπτη λογω της προετοιμασιας του να επανακαταλαβει την νοτια Ιταλια και Σικελια! Ο Ρωμανος επεσε θυμα της ελληνικης καταρας που δινει στους δειλους τα εφοδια να παραμερησουν τους ικκανους ….Τελος οι Σελτζουκοι που κατελαβαν την Νικαια το 1079 δεν αλλαξαν το κρατος! Απλα προσυλητησαν τους Ελληνες (Ρωμιους) στο Ισλαμ με ανταλαγμα μη καταβολης φορων. Ετσι ονομασαν το κρατος τους Εμιρατο Των Ρωμαιων! Και επειδη ηταν οι μονοι προσυλητοι στο Ισλαμ που ειχαν ηδη ετοιμες εκκλησιες την προηγουμενη της προσυλητησεως τους ειναι οι ΜΟΝΟΙ Μουσουλμανοι που μετετρεψαν εκκλησιες και Μοναστηρια σε Τζαμια. Κανενα Αραβικο κρατος δεν το εχει κανει αυτο σεβομενο την Αχτιναμε του Προφητη Μωαμεθ με ποινη αιωνια κολαση! http://www.sinaimonastery.com/index.php/el/%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%B9%CE%B1/%CE%BF-%CE%BC%CF%89%CE%B1%CE%BC%CE%B5%CE%B8

Last edited 2 months ago by Aetios
Chrisgk1
Chrisgk1 (@chrisgk1)
2 months ago
Reply to  Aetios

Κανείς δεν αμφιβάλλει για τις καλές προθέσεις του μακαρίτη και για το αν ήταν έμπειρος στρατιωτικός, στο Ματζικέρτ όμως τα έκανε όλα λάθος!
1ον Συγκεντρώνει ένα στράτευμα 40.000 ανδρών για μια επιχείρηση ουσιαστικά επίδειξης σημαίας, στόχοι του ήταν η ανακατάληψη 2-3 οχυρών απο τους Σελτζούκους και η προστασία των ντόπιων πληθυσμών απο τους νομάδες επιδρομείς! Θα μπορούσε να τα πετύχει με μια πολύ μικρότερη και ευέλικτη δύναμη που θα πέρναγε στο ντούκου και δεν θα προκαλούσε την άμεση αντίδραση του Αλπ Αρσλάν
2ον Υποτίθεται πας να προστατέψεις τους υπηκόους σου και αφήνεις το στράτευμα να σου να λεηλατεί συστηματικά την περιοχή αφού οι προμήθειες που πήρε μαζί του έφταναν μόνο για 60 ημέρες!!! Γιοκ Αρμένιοι!!
3ον Πλήρης άγνοια της τακτικής κατάστασης, ο Τούρκος μαζεύει το ασκέρι του και εσύ διασπάς το στράτευμα στέλνοντας τμήματά του σε αποστολές search and destroy, το αποτέλεσμα είναι κατά τη μάχη να μην έχεις ούτε τους μισούς απο τον αρχικό αριθμό!
4ον Τίποτα δεν είναι σίγουρο για το τί ακριβώς παίχτηκε στη διάρκεια της μάχης αλλά το να εμπιστεύεσαι την οπισθοφυλακή στον Ανδρόνικο Δούκα, ο κορυφαίος πολιτικός σου αντίπαλος, υποδηλώνει αν μη τι άλλο πολιτική αφέλεια για να μην πω τίποτα χειρότερο!
4ον Σαν μην έφταναν όλα αυτά στη μάχη τη βλέπει Μέγας Αλέξανδρος και ρίχνεται στην πρώτη γραμμή με τους σωματοφύλακες αντί να κάτσει στα μετόπισθεν και να εποπτεύει το πεδίο της μάχης, εξουδετερώνοντας τυχόν τάσεις στασιασμού απο τους πολιτικούς του αντιπάλους.
Και όλα αυτά απέναντι σε μια στρατιωτική ιδιοφυία όπως ο Αλπ Αρσλάν!

- Advertisement -

Το Σχόλιο της Ημέρας

Πολύ κοντά στην απόφαση για Νέες Φρεγάτες και τον Εκσυγχρονισμό των ΜΕΚΟ200ΗΝ, το μεγαλύτερο πρόγραμμα ενίσχυσης του ΠΝ στη μεταπολεμική του ιστορία

Περισσότερα για το θέμα στο τεύχος της "Πτήσης" ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2020, κοντά σας την Τρίτη 03-2020 Οι δημοσιογραφικές πληροφορίες που έχουμε συγκλίνουν όλες στο γεγονός ότι...
- Advertisement -

Το τεύχος μας που κυκλοφορεί

- Advertisement -

Κύριο Άρθρο

Τα υπέρ και τα κατά κάθε πρότασης για τις 4 νέες...

3
Το χτεσινό μας άρθρο για τις τελευταίες εξελίξεις σχετικά με το πρόγραμμα των 4 νέων φρεγατών για το ΠΝ μας, αλλά και το παράλληλο...
- Advertisement -
Card image

October 2020

Αγορά 3.99
- Advertisement -
Card image

ΠΤΗΣΗ 2020 March

Αγορά 3.99
- Advertisement -
Card image

ΠΤΗΣΗ 2020 June

Αγορά 3.99

Related News

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ – 30 Οκτωβρίου 1942: Ιστορίες αυτοθυσίας, οι ήρωες που έκλεψαν τους κώδικες του “Enigma”

- Οι υποπλοίαρχος Tony Fasson, ναύτης Colin Grazier και βοηθός αναψυκτηρίου Tommy Brown του βρετανικού αντιτορπιλικού HMS Petard επιβιβάζονται στο U-559 και κατορθώνουν...

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ – 30 Οκτωβρίου 1961: Tsar Bomba, o “γίγαντας των βομβών”

Η Σοβιετική Ένωση πυροδοτεί πάνω από το αρχιπέλαγος Ναβάγια Ζεμλιά την Tsar Bomba, την πρώτη της βόμβα υδρογόνου που κατέχει ως σήμερα το ρεκόρ...

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ – 30 Οκτωβρίου 1943: Η απελευθέρωση της Σάμου από τον Ιερό Λόχο

- Απελευθέρωση της Σάμου από δύναμη Ιερολοχιτών και Bρετανών κομάντος σε συνεργασία με την ιταλική φρουρά του νησιού.Με ενέργειες του διοικητή του Ιερού...