- Advertisement -

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ – 13 / 26 Οκτωβρίου 1904: Ο θάνατος του ενός ανασταίνει τη Μακεδονία

- Advertisement -

[Μακεδονικός Αγώνας] – Σκοτώνεται σε συμπλοκή στο χωριό Στάτιστα της Μακεδονίας ο πρωτεργάτης του Μακεδονικού Αγώνα, Παύλος Μελάς.

Αξιωματικός του στρατού, με δράση στον πόλεμο του 1897, ο Μελάς οργανώθηκε από τους πρώτους στο Μακεδονικό Κομιτάτο, οργάνωση μυστική για την οργανωτική δράση στην τουρκοκρατούμενη Μακεδονία που κινδύνευε από τους Βούλγαρους εξαρχικούς. Μαζί με μορφές όπως ο Αναστάσιος Κοντούλης, Αναστάσιος Παπούλας, Γεώργιος Κολοκοτρώνης, συνεργάστηκε με τον πρόξενο Λάμπρο Κορομηλά και έγινε η ψυχή του αγώνα για την ελληνικότητα της Μακεδονίας.

Καταδοθείς από τους Βουλγάρους, κυκλώθηκε με τους άνδρες του από απόσπασμα του Οθωμανικού στρατού και έχοντας τραυματιστεί πέθανε τα ξημερώματα από τα τραύματά του. Ο θάνατός του ενέπνευσε πολλούς και το κίνημα γιγαντώθηκε τα επόμενα χρόνια με πολλούς εθελοντές και εφόδια να καταφτάνουν στην Μακεδονία κατορθώνοντας να επικρατήσει στην ευρύτερη περιοχή των Γιαννιτσών.

Τα άρθρα που δημοσιεύονται στο ptisidiastima.com εκφράζουν απαραίτητα τους συντάκτες τους κι όχι υποχρεωτικά την ιστοσελίδα. Ο ιστότοπος δεν λογοκρίνει τις γνώμες των συντακτών της και των άρθρων τους. ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η αναδημοσίευση των άρθρων μας χωρίς γραπτή έγκριση, αλλιώς το ptisidiastima.com θα λάβει όλα τα απαραίτητα νομικά μέτρα. Τα σχόλια των άρθρων που ακολουθούν, δεν εκφράζουν την ιστοσελίδα, παρά μόνο αυτούς τους ίδιους τους σχολιαστές. Η αρχισυνταξία έχει το δικαίωμα να λογοκρίνει σχόλιο ή να απαγορεύσει την δημοσίευσή του.

- Advertisement -
- Advertisement -

27 ΣΧΟΛΙΑ

Subscribe
Notify of
27 Comments
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
Neoklis

Γιατί επιμένετε να αλλάζετε τις ημερομηνίες και να προκαλείτε σύγχυση ;!;13 Οκτωβρίου έγινε ,όχι στις 26…
Δηλαδή ακόμα κι έτσι ,με δυο παραγράφους έτσι περιγράφετε τον Παύλο Μελά ;!;!
Λίγη ντροπή παιδιά …λίγη ντροπή

megisteas

Αναίτια και κενού περιεχομένου επίθεση στο περιοδικό. Ένα άρθρο είναι για να θυμίσει μια επέτειο. Όχι η βιογραφία του.

SAAB

Η Ελληνική ιστοριογραφία είναι γραμμένη την εκάστοτε ημερομηνία κάθε εποχής. Κανείς δεν κατηγόρησε κανέναν για οπισθοδρομικό.

Όταν σκότωσαν τον Παύλο Μελά το ημερολόγιο έγραφε 13/10 και όχι 26/10. Ότι άλλαξε μετέπειτα το ημερολόγιο κανείς δεν το αμφισβητεί. Οι ημερομηνίες μέχρι και την 15/02/1923 είναι με το παλαιό ημερολόγιο άσχετα τι γράφουν τα σχολικά βιβλία. Το οποίο ήταν και το επίσημο ημερολόγιο του κράτους μέχρι τότε.

Οι διπλές ημερομηνίες ήταν ο τρόπος που υιοθετήθηκε για τις ημερομηνίες από 16/02/1923 έως και 28/02/1923 προκειμένου να δικαιολογηθεί το χρονικό άλμα του να κοιμηθεί κάποιος την 15/02/1923 και να ξυπνήσει την 01/03/1923.

Οι διπλές ημερομηνίες ίσχυσαν για αυτές τις 15 ημέρες και μετά κατευθείαν στο νέο ημερολόγιο.

Ας μην φανατιζόμαστε ασυνείδητα ανάμεσα σε προοδευτικούς και οπισθοδρομικούς κάποιας άλλης εποχής. Γιατί αυτό το θέμα έγινε κόμπλεξ και στις 2 πλευρές με γενίκευση των διπλών ημερομηνιών ή απαλοιφή μίας εκ των 2 ημερομηνιών, ανάλογα με το τι πίστευε ο καθένας ότι πρέπει να πράξει, για να ικανοποιήσει τον φανατισμό του. Και έτσι φτάσαμε να έχουμε σχολικά βιβλία με 2 χρονολογίες στα ιστορικά γεγονότα, που αν μπορούσαν να έχουν λόγο και οι δωδεκαθεϊστές θα είχαμε 4 ημερομηνίες. 13/10 – 26/10 – 13 Βοηδρομίων και 26 Πυανεψίων και εάν είχαν και άλλοι πρόσβαση θα έβαζαν και ημερολόγια Κρόνου και Αφροδίτης και ίσα που το ξεφτιλίσαμε. Μην παρασύρεστε από τον φανατισμό κάποιων που γέμισαν τον τόπο με ποσότητα διπλών ημερομηνιών προκειμένου να ικανοποιήσουν τα πιστεύω τους που τους έγιναν εμμονή.

Αφήστε τα γεγονότα στην ημερομηνία που έγιναν. Η διόρθωση είναι από μία συγκεκριμένη ημερομηνία και μετά. Όπως γίνεται διόρθωση κάθε 4 έτη στο Γρηγοριανό, έτσι έγινε διόρθωση μια και έξω και συνεχίσαμε στο νέο.

Πολλά είναι αυτά τα οποία πρέπει ή έπρεπε να γίνουν, αλλά σε πολλά πράγματα πηγαίνεις όπως αυτά έχουν ορισθεί γιατί έπρεπε κάπως να γίνουν.

evo_ii

Ο Κωστής Παλαμάς εκφράζει διαχρονικά την Ελληνισμό θρηνώντας:
«Σε κλαίει λαός. Πάντα χλωρό να σειέται το χορτάρι
στον τόπο που σε πλάγιασε το βόλι, ω παλληκάρι»

THAN

Τεράστιο ανάστημα..
Χάρη σε τέτοιους άντρες το έθνος μας χρωστά την επιβίωσή του…
Ας είναι ελαφρύ το χωμα και ας ζεί πάντοτε μες στις καρδιές μας…

megisteas

Συνιστώ να επισκεφτείτε το χωρίο Άνω Μελάς. Υπάρχη μνήμα όπως και το σπίτι στο οποίο τον σκότωσαν. Το τοπίο δε, είναι απίστευτο. Είναι στην Καστοριά στα σύνορα με Φλώρινα. Καμιά ώρα από Καστοριά αν θυμάμαι καλά.

Nikolaos

Αγαπητέ φίλε,
θαυμάσια είναι η συμβολή σου στη συζήτηση, και εύχομαι όλοι οι αναγνώστες και όλοι οι Έλληνες να έχουν την ευκαιρία για αυτό το προσκύνημα. Ξεκινώντας από την Καστοριά προς Φλώρινα, και ακολουθώντας όχι το δρόμο που περνά από την κορυφή του Βιτσίου (έξω από τη στρατοπεδία της 3ης ΜΣΕΠ και το γνωστό μνημείο του Εμφυλίου), αλλά το δρόμο που πηγαίνει παράλληλα με τα αλβανικά σύνορα προς Πρέσπες, και από Πισοδέρι κατηφορίζει προς Φλώρινα (Ε.Ο. Καστοριάς-Φλώρινας λέγονται και τα δύο για κάποιο λόγο …), φθάνει κανείς στα Κορέστεια. Συστάδα χωριών εν μέρει ή πλήρως εγκαταλελειμένων, με σπίτια από ξερολιθιές, βγαλμένα από άλλους αιώνες, σε ένα τοπίο εκπάγλου κάλλους και χρωμάτων, ιδίως το φθινόπωρο (όχι όσο η άλλη διαδρομή, μέσα από το δάσος και την κορυφή του βουνού πάντως). Άγιος Αντώνιος, Μαυρόκαμπος, Γάβρος (πρωτεύουσα, ο μόνος οικισμός σε επαφή με την εποχή), Χάλαρα, Μελάς … Μέρη ασύλληπτης φτώχειας, με μόνο πόρο τις καλλιέργειες των περιφήμων ανά τον κόσμο, σπάνιας ποιότητας φασολιών. Δεν είναι ασυνήθιστο να βρει κανείς ηλικωμένες αγρότισσες να χωρίζουν τον καρπό σε σεντόνια στη μέση της … εθνικής οδού, εντός του χωριού, και αν ενδιαφερθεί κάποιος να αγοράσει (πολύ καλή ιδέα) μπορεί στο ερώτημα πόσο κοστίζουν να λάβει απάντηση σε δραχμές ή και “όσο νομίζεις ότι είναι δίκαιο”. Άνθρωποι ειλικρινείς, έντιμοι, φιλήσυχοι. Τα τελείως έρημα χωριά είναι εκείνα στα οποία πλειοψηφούσε το σλαυϊκό στοιχείο, το οποίο στρατεύθηκε στον ΔΣΕ, τον ακολούθησε στην εξορία, εγκαταστάθηκε στην σημερινή Βόρεια Μακεδονία, εγκολπώθηκε τη σχετική “εθνική ταυτότητα” και απώλεσε την ελληνική ιθαγένεια και τη δυνατότητα παλιννόστησης.
Στο Μελά (Στάτιστα) σώζεται το σπίτι όπου βρήκε το θάνατο ο Μελάς πολιορκούμενος από τους Τούρκους. Ακριβώς όπως ήταν τότε. Το Ελληνικό Δημόσιο, πάντα ακριβό στα πίτουρα και φθηνό στις κότες, είναι πολύ φειδωλό στη χρηματοδότηση στοιχειωδών αναγκών συντήρησης του ιερού τόπου. Ένας κάτοικος, ταμένος πραγματικά στην ανάδειξη της ιστορίας του τόπου και της μνήμης του Παύλου, ξεναγεί οικειοθελώς κάθε επισκέπτη, και μοιράζεται πρόθυμα πολύτιμες ιστορικές λεπτομέρειες. Γράφει σχεδόν καθημερινά σε βουλευτές από όλη την Ελλάδα για τη συντήρηση της οικίας. Τυχαίνει να γνωρίζω ότι ο (Δυτικομακεδόνας την καταγωγή, γνωστός για τις ιστορικές ευαισθησίες του, και φημισμένος συλλέκτης ανεκτίμητων militaria από τους εθνικούς αγώνες της Ελλάδος κατά το α’ ήμισυ του 20ου αιώνα) βουλευτής Γκιουλέκας έχει επιδείξει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη συντήρηση της οικίας.
Ανεβαίνοντας προς το βουνό (το χωριό είναι σκιαχτικό με συννεφιά, ενσφηνωμένο στο βάθος μιας κοιλάδας, με μαύρα χαμηλά σύννεφα να κρέμονται και τους γύρω ορεινούς όγκους να κρύβονται …), συναντά κανείς στην έξοδο του χωριού εξωκλήσι – κενοτάφιο του Μελά. Είναι ο τόπος της πρώτης, πρόχειρης ταφής του. Στη συνέχεια, για να αποφευχθεί η αναγνώριση του πτώματος και το αυτονόητο διπλωματικό επεισόδιο από την καταδρομική δράση αξιωματικού του ΕΣ στο έδαφος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, το πτώμα αποκεφαλίστηκε από τους συντρόφους του, και η κεφαλή τάφηκε προσωρινά στο θρυλικό Πισοδέρι Φλώρινας, στα 1650 μέτρα, σε αυτό το ένδοξο και ηρωικό προπύργιο του Ελληνικού φρονήματος και της Ελληνικής παιδείας ακόμη και στις πιο σκοτεινές στιγμές για τη Μακεδονία, όταν η τρομοκρατία και ο εποικισμός από το βόρειο προαιώνιο εχθρό μπορούσαν να οδηγήσουν σε απελπισία … Σήμερα, ο ήρως έχει βρει την τελευταία κατοικία του στο Παρεκκλήσι Ταξιαρχών της Μητρόπολης Καστοριάς.

megisteas

Πολύ γλαφυρή περιγραφή αγαπητέ. Ως παλιός σπουδαστής στην Φλώρινα, την συνυπογράφω. Η Δυτική Μακεδονία έχει απίστευτη ομορφιά, κάθε εποχή είναι ένα άλλο μέρος με της εναλλαγές. Από την καταπράσινη Άνοιξη και  Καλοκαίρι στον ερυθροπορτοκαλί Φθινόπωρο και στην συνέχεια στο κατάλευκο Χειμώνα.
Αν κάποιος από τους αναγνώστης ανεβεί στην κορυφή της Βίγλας, του χιονοδρομικού κέντρου του Πισοδερίου Φλώρινας, και κοιτάξει Νότια στους πρόποδες του Βουνού, θα δει το χωριό Άνω Μελάς. Η εγγύτητα φαντάζομαι ότι είναι ο λόγος που μετέφεραν το κεφάλι του στο Πισοδέρι.

Nikolaos

Ο συνομιλητής μου στον Άνω Μελά με είχε αφήσει έκπληκτο λέγοντάς μου ότι η πόλη της Φλώρινας είναι “μία ώρα δρόμος με τα πόδια” (!) … Γνωρίζουμε ότι με το αυτοκίνητο είναι περισσότερο, είτε πάρει κάποιος τη μία εθνική (λέμε τώρα) ή την άλλη! Φαίνεται ότι σε ευθεία γραμμή οι αποστάσεις είναι μικρές, και οι κάτοικοι α) ξέρουν μονοπάτια και β) έχουν πόδια άλλων προδιαγραφών …

digitallito

Το κεφάλι του Μελά το απέκοψε ο Ντίνας Στεργίου ο οποίος ήταν από την Στάτιστα, (Μελάς σήμερα το όνομα του χωριού) και το πήγε στον Καραβαγγέλη ο οποίος το ενταφίασε στην Μητρόπολη. Το σώμα ολόκληρο ενώθηκε αρκετά αργότερα, γύρω στο 1915 όταν ανέβηκε η γυναίκα του Μελά, η Ναταλία στην Καστοριά.

Nikolaos

Αυτή ήταν η δεύτερη (ή μάλλον τρίτη) ταφή. Αρχικά ο Ντίνας (αμφιλεγόμενο πρόσωπο ως σήμερα, μετανάστευσε στην Αμερική φοβούμενος αντίποινα λόγω της εκδοχής ότι από δικό του – και όχι τυχαίο – πυροβολισμό σκοτώθηκε ο Μελάς κατά την πολιορκία του σπιτιού της Στάτιστας από τους Τούρκους, όπου και αναζητήθηκε από Έλληνα πράκτορα …) το παρέδωσε στο θρυλικό εφημέριο Πισοδερίου, εθνομάρτυρα Παπα-Σταύρο Τσάμη, “Παπαφλέσσα της Δυτικής Μακεδονίας”, για να το θάψει εκεί. Όταν ο Καραβαγγέλης κατάλαβε ότι οι Τούρκοι ξέρουν τα πάντα, ζήτησε να επιτρέψουν την ταφή στην Καστοριά, και με αρκετή επιμονή την πέτυχε, απειλώντας κατά τη συνήθη τακτική του με “διασάλευση της αρμονικής συμβίωσης Χριστιανών και Μουσουλμάνων” … Γενικά, δεν υπήρχαν πράγματα που η πανίσχυρη αυτή προσωπικότητα ζητούσε και δεν ελάμβανε …

digitallito

Όπως έχει πει ο Πέτρος Χατζητάσης αργότερα, σε μια εκδήλωση στο σπίτι που σκοτώθηκε ο Μελάς, (αν θυμάμαι καλά το 1932…?), πίσω από τον Μελά καθώς κατέβαινε την σκάλα βρισκόταν ο Πύρζας με το όπλο στο χέρι και ο οποίος επίσης έφυγε για τον Αμερική και γύρισε μετά από έναν χρόνο. Όσο για την ημερομηνία θανάτου νομίζω είναι 14/10 και όχι 13/10.
Ο Κλειδής (1984) αναφέρει πως στο Πισοδέρι βρισκόταν ο Καούδης με το σώμα του γι’ αυτό πήγε πρώτα εκεί ο Ντίνας.

Last edited 1 month ago by digitallito
Nikolaos

Το ολιγοπληθές Πισοδέρι ήταν σίγουρο διότι α) παρά την άκρως στρατηγική θέση στον αυχένα μεταξύ Βιτσίου (Βέρνου) στα νότια και Βαρνούντος στα βόρεια δεν είχε άξια λόγου τουρκική φρουρά (δύο-τρεις χωροφύλακες), β) ήταν το άντρο των αδελφών Τσάμη, που ήξεραν τα πάντα για τα τεκταινόμενα μεταξύ Καστοριάς-Κορυτσάς-Μοναστηρίου-Φλώρινας χάρη στο τεράστιο δίκτυο που είχαν αναπτύξει λόγω και της πατρικής εμπορικής επιχείρησης, γ) δεν υπήρχαν Βούλγαροι στο χωριό, παρά ελάχιστοι ρουμανίζοντες Βλάχοι και μερικοί Ρουμανοβούλγαροι “καρβουνιαραίοι” μέτοικοι (μάλλον γύφτοι, θα πει αυτό το “Ρουμανοβούλγαροι”, φιλήσυχοι και αμέτοχοι, οι οποίοι αργότερα ανέλαβαν ρόλο γραμματοκομιστή στη βουλγαρική παγίδα κατά του Παπασταύρου Τσάμη, και τον θανάτωσαν όταν τον βρήκαν τραυματία από τους πυροβολισμούς των Βουλγάρων για να μην τους αναγνωρίσει. Τελικά προδόθηκαν λόγω της γνωστής έξης της φάρας τους – ένας αφήρεσε τις χαρακτηριστικές ακριβές μπότες που συνήθιζε να φορά ο Παπασταύρος και τις κουρντίστηκε … – και εκτελέστηκαν μέχρι ενός αυτοπροσώπως από τον Τσόντο – Βάρδα). Αν ευρίσκετο εκεί και ο Καούδης, το χωριό ήταν απόρθητο. Γενικά, η Ι.Μ. Αγίας Τριάδος Πισοδερίου ήταν χώρος στρατωνισμού και επιμελητείας των ελληνικών σωμάτων, και γι’ αυτό αργότερα πυρπολήθηκε από τους Βουλγάρους.
Ο Πύρζας έχει επίσης αναφερθεί στο πλαίσιο του γρίφου περί το θάνατο του Μελά, αλλά – σε αντίθεση με το Ντίνα, ο οποίος ήταν αμφίβολης νομιμοφροσύνης, είχε αποσκιρτήσει από την ΕΜΕΟ και ήταν ύποπτος για διπλός πράκτορας – η νομιμοφροσύνη του ήταν βέβαιη, και το οποιοδήποτε ενδεχόμενο ατύχημα. Επειδή η οικογένεια Πύρζα είναι εξαιρετικά προβεβλημένη στη Φλώρινα και διαχρονικά αδιαμφισβήτητης και ανεπίληπτης νομιμοφροσύνης στην εθνική υπόθεση, η στρατευμένη στη βουλγαρική εκδοχή των πραγμάτων βιβλιογραφία (Λιθοξόου, “Ιός” Ελευθεροτυπίας, άκρα αριστερά εν γένει) έχει υιοθετήσει μια κατασκευή ότι τον πυροβόλησε ο Πύρζας για να του αρπάξει το πουγγί με τις χρυσές λίρες. Προφανώς δεν υπάρχει καμιά απόδειξη για όλα αυτά, παρά μια προσπάθεια να σπιλωθούν αυτό που οι κύκλοι αυτοί αποκαλούν “γκραικομάνικες οικογένειες”, οικογένειες που πλήρωσαν εκ νέου βαρύ φόρο αίματος κατά τη Γερμανική Κατοχή, όταν η Βουλγαρική Οχράνα (Άντον Κάλτσεφ, Ιβάν Μιχαήλοφ και τοπικοί κομιτατζήδες βουλγαρόφρονες) υπό τη σκέπη των προστατών τους Γερμανών οργάνωσαν λουτρό αίματος στην περιοχή του Βιτσίου, με αποκορύφωμα βέβαια το ολοκαύτωμα της Κλεισούρας, για το οποίο οι Κάλτσεφ και Ραβάλι (Ιταλός διοικητής Νομού Καστοριάς) καταδικάστηκαν σε θάνατο το 1947 στη Θεσσαλονίκη για εγκλήματα πολέμου και εκτελέστηκαν στο Επταπύργιο.

digitallito

Ο Ραβάλι εκτελέστηκε? Νομίζω μόνο ο Κάλτσεφ.
Ο Ντίνας δεν ήταν στο σπίτι που ήταν ο Μελάς, νομίζω ήταν με τον Καούδη και τον Κύρου. Λίγο πολύ κι Χατζητάσης για ατύχημα κι εκπυρσοκρότηση του όπλου του Πύρζα λέει. Ο Καούδης είναι σίγουρος πως η σφαίρα δεν είναι από τουρκικό όπλο. Ο Λιθοξόου (χα…χα…) δεν έχει καμία σχέση με ιστορία και επιστήμη. Πήρε ένα βιβλίο που έγραφε για τον Μακεδονικό Αγώνα, έβαλε ένα α- στερητικό, και έγινε συγγραφέας….

digitallito

Τελικά μόνο αυτό πέτυχε, παρότρυνε πολλούς με την είδηση του θανάτου του να πάνε στην Μακεδονία, διότι ο ίδιος ούτε μάχες έδωσε, ούτε (όπως έγραψε στην τελευταία του επιστολή προς την γυναίκα του), ένιωθε δυνατός να σκοτώσει άνθρωπο. Του πήγανε κομιτατζήδες δολοφόνους σ’ ένα χωριό που πήγε και τους έβαλε να ορκιστούν στο ευαγγέλιο και τους άφησε να φύγουν. Και φυσικά αυτοί τον πρόδωσαν.
Την “δουλειά” στον Μακεδονικό Αγώνα την έκανε ο καπετάν-Βάρδας, υπολοχαγός Γεώργιος Τσόντος από την Κρήτη που τον διαδέχθηκε.

Pantelis82

Επειδή το μεταπτυχιακό μου είναι στον Μακεδονικό αγώνα τη δουλειά δεν την έκανε κανένας Βάρδας. Αν διαβάσεις τα απομνημονευματα διαφόρων οπλαρχηγών όλοι μιλάνε για τον εαυτό τους πολύ θερμά αλλά μαθαίνεις τις αλήθειες για τους άλλους. Ο Καραβιτης πχ λέει για τον Μελά ότι ήταν ακατάλληλος για αντάρτικο αγώνα. Όταν οι λοιποί αντάρτες ήταν είτε ντόπιοι που ήξεραν την περιοχή και τα κατατόπια ή κατσικοκλεφτες Κρητικοί που πέρασαν τη ζωή τους στα βουνά, ο Μελάς περπάτησε στα βουνά λίγες μέρες και σχεδόν τον κουβαλούσαν γιατί δεν την πάλευε. Πολύ σωστά λες για τον “όρκο” στο Ευαγγέλιο αντί για την εκτέλεση. Ο δε Βάρδας σχεδόν μπορείς να πεις ότι απέφευγε τις συγκρούσεις. Και πως να μην τις αποφύγει όταν παραλίγο να καταστραφεί το σώμα στην πρώτη εξόρμηση επειδή νόμιζε ότι πάει εκδρομή και πήγαινε ακάλυπτος. Τον μύθο του τον δημιούργησε στη Βασιλειάδα όπου έγιναν αίσχη. Από τα απομνημονεύματα που διάβασα νομίζω ότι ο πιο δραστήριος ήταν ο Καραβιτης.

Nikolaos

Είναι ακριβής η εντύπωσή σας για τον Καραβίτη. Ανέπτυξε σημαντικές τακτικές ανορθόδοξου πολέμου, και μπήκε στον κόπο να τις συστηματοποιήσει και κωδικοποιήσει. Αργότερα βρήκαν το δρόμο τους στο curiculum της εκπαίδευσης πολλών σημαντικών ειδικών δυνάμεων του αγγλοσαξωνικού χώρου, πράγμα τελείως ασυνήθιστο για Έλληνα και μάλιστα για επικεφαλής σώματος ατάκτων.
Τα σώματα αυτά, όπως και οι οπλαρχηγοί τους, ανέπτυξαν τακτικές με αρκετό αυτοσχεδιασμό, και κατόπιν μνημειωδών αποτυχιών, όπως του Παύλου Μελά στον Πολυπόταμο λίγες μέρες πριν το τέλος του. Οι τακτικές πεζικού κλπ που είχαν διδαχθεί στη Σχολή Ευελπίδων όσοι ήταν αξιωματικοί του ΕΣ φυσικά δεν έλεγαν τίποτε για μια τέτοια (πολύ άχαρη και διόλου ιπποτική) μορφή αγώνα, που συνίστατο κατεξοχήν στην προσπάθεια ελέγχου μικτών χωριών με φόνους στρατευμένων στη υπόθεση της Ελλάδας ή Βουλγαρίας αντίστοιχα, με ελάχιστες πληροφορίες, πλημμελέστατη αναγνώριση, εξάρτηση από αργυρώνητους “οδηγούς”, διπλούς πράκτορες κλπ, και έναν πληθυσμό – κινούμενη άμμο σε μεγάλο βαθμό, του οποίου η αφοσίωση στον έναν ή στον άλλο χώρο (πατριαρχικοί-εξαρχικοί, κατά την “ανώδυνη” εκδοχή …) μεταβαλλόταν από εβδομάδα σε εβδομάδα, σε συνάρτηση με απειλές, ανταλλάγματα κλπ.

digitallito

Δεν διαφωνώ για τον Καραβίτη, κάθε άλλο. Έχω διαβάσει κι εγώ αρκετά για τον Μακεδονικό Αγώνα. Ο Βάρδας ήταν ο Γενικός Αρχηγός στην περιοχή και ο Καραβίτης αργότερα οπλαρχηγός ο οποίος έδρασε πιό βόρεια, στην περιοχή έξω από το Μοναστήρι. Δεν νομίζω ότι απόφευγε τις συγκρούσεις, απλά δρούσε πιο επιτελικά, σαν πραγματικός αρχηγός, εξ ου και το τεράστιο αρχείο που άφησε. Φυσικά δεν πρέπει να λησμονούμε τον Μακρή (Γεώργιος Δικώνυμος) και τον Βολάνη οι οποίοι έδρασαν στην ίδια περιοχή με τον Καραβίτη, τον Κλειδή που έδρασε στις Πρέσπες και σκοτώθηκε υπερασπιζόμενος το Μέτσοβο το 1913 και πάνω απ’ όλα τον Καούδη, ο οποίος μπήκε πρώτος στην Μακεδονία τον Αύγουστο του 1904 και άνοιξε (σχεδόν), τον Μακεδονικό Αγώνα.
Τα υπόλοιπα για τον Καραβίτη, τις απαιτήσεις του Αγώνα και τον ανταρτοπόλεμο τα γράφει ο Nikolaos πιο κάτω.

Last edited 1 month ago by digitallito
Pantelis82

Ο κάθε οπλαρχηγός είχε τα καλά του και τα άσχημά του. Κάποιοι περισσότερα καλά κάποιοι περισσότερα άσχημα. Αυτό που μου κάνει εντύπωση γενικά είναι η σχεδόν παντελής απουσία απόδοσης αξίας σε ντόπιους μακεδονομάχους, λες και τα πάντα έγιναν από όσους πέρασαν τα σύνορα. Παύλος Κύρου, Βαγγέλης Στρεμπενιώτης, Δημήτρης Νταλίπης και άλλοι και κυρίως ο Κώστας Χρήστου ή αλλιώς καπετάν Κώττας που αυτός και αν ήταν πρωτεργάτης και κράτησε το εξύψωσε το φρόνημα. Για αυτούς του οπλαρχηγούς τα πράγματα ήταν πιο δύσκολα γιατί οι οικογένειές τους ήταν εκεί και κινδύνευαν. Ακόμα και η επιλογή στρατοπέδου ήταν πιο δύσκολη γιατί ήταν σλαβόφωνοι και θα πολεμούσαν έναν ομόγλωσσο εχθρό, γιατί οι κομιτατζήδες είχαν εργαστεί εκεί μερικά χρόνια πριν έρθει το πρώτο αντάρτικο σώμα και είχαν στήσει δίκτυο και γιατί αυτοί που θα πολεμούσαν ήταν από γείτονες και φίλοι μέχρι συγγενείς. Ο Κώττας πχ προδόθηκε από τον Μήτρο Βλάχο που ήταν φίλος και συνεργάτης όσο καιρό ο Κωττας ήταν κομιτατζής κατά των Τούρκων. Δυστυχώς αυτοί οι άνθρωποι ποτέ δεν εξαργύρωσαν τη δράση του με οφίτσια και βουλευτικές έδρες.

digitallito

“…η σχεδόν παντελής απουσία απόδοσης αξίας σε ντόπιους μακεδονομάχους…

Κάθε άλλο. Οι ντόπιοι συντελεστές του αγώνα, ονομαστοί και αφανείς, είναι εκείνοι που συνέδραμαν και στήριξαν όσους ήρθαν στην Μακεδονία για να πολεμήσουν. Χωρίς αυτούς, άνδρες και γυναίκες κανείς δεν θα μπορούσε να σταθεί στο άγριο και εχθρικό εκείνο περιβάλλον για κάθε ξένο, πόσο μάλλον ανταρτικό σώμα που ήρθε για να αμφισβητήσει το στάτους κβο των κομιτατζήδων. Στον αδελφοκτόνο εκείνο εμφύλιο πόλεμο (Κολιόπουλος, 1995), όπου η επιλογή στρατοπέδου προσδιόριζε και “χρωμάτιζε” πολλές φορές και την ευρύτερη οικογένεια του άμεσα δρώντος, είτε σαν πληροφοριοδότες, είτε σαν οδηγοί αλλά και από την δίψα για εκδίκηση με το όπλο στο χέρι, αγκάλιασε τους λίγους και πρωτοπόρους αφιχθέντες από την ελεύθερη πατρίδα από την αρχή (1904) έως την τελική νίκη. Πολλές φορές τα ελληνικά της Αθήνας δεν τα ήξεραν ή δεν τα μίλαγαν καλά, αλλά στα ντόπικα όταν συναντούσαν τους Κρήτες έλεγαν “ζντο Γκιόργκι” δηλ. “ζήτω στον βασιλιά Γεώργιο που σας έστειλε”, όπως αναφέρει και ο Καραβίτης στ’ απομνημονεύματά του και θρήνησαν τον Μελά μοιρολογώντας στην γλώσσα του τόπου (Τσάμης, 1975). Οικογένειες ολόκληρες και άτομα, όπως οι Τσάμηδες, οι Γραμμενόπουλοι, ο Τέγος Σαπουντζής από την Φλώρινα και ο Παντελής Βαηνάς ή καπετάν Αγραφιώτης που ήταν οδηγός του Μελά, ο Θεοχάρης Κούγκας και ο Τζόλας Περήφανος που πρωτομπήκαν στην λίμνη των Γιαννιτσών και… και… σ΄ έναν ατελείωτο κατάλογο ηρωισμού και περηφάνειας.

Δυστυχώς αυτοί οι άνθρωποι ποτέ δεν εξαργύρωσαν τη δράση του με οφίτσια και βουλευτικές έδρες.
Αν θυμάμαι καλά έχει γραφτεί τουλάχιστον μία διατριβή σχετικά με το θέμα.

Nikolaos

Αγαπητοί μου φίλοι,
στα μέρη μου (Φλώρινα και Θεσσαλονίκη) όχι απλώς δεν υπάρχει πέτρα που να μην ξέρει τους δυτικομακεδόνες καπεταναίους (το άγαλμα του Κώττα βρίσκεται στην είσοδο της Φλώρινας από Θεσσαλονίκη, μετά την κυκλική πλατεία και πριν το σιδηροδρομικό σταθμό), αλλά και στρατόπεδα μεγάλων μονάδων και εδρες σχηματισμών στη Θεσσαλονίκη φέρουν το όνομα κάποιων από αυτών (Κώττα, Νταλίπη, Βαγγέλη Στρεμπενιώτη κλπ.). Στη Φλώρινα, το όνομα Κύρου προκαλεί ακόμη δέος και σεβασμό. Ο Καραβαγγέλης τίμησε τη μνήμη του Κώττα φροντίζοντας να εκδόσει υποτροφίες για τα παιδιά του, ώστε να σπουδάσουν στην Αθήνα, μια σημαντική (θα έπρεπε να είναι αυτονόητη) χειρονομία για ανθρώπους που διακινδύνευσαν την οικογένεια τους και υπέμειναν φρικώδη μαρτυρικό θάνατο για την Πατρίδα.

Nikolaos

Περί πολιτευθέντων μακεδονομάχων:
Ο μόνος που πολιτεύθηκε (και εξελέγη) ήταν ο Τσόντος-Βάρδας, βουλευτής Φλωρίνης το 1932 (την κατέστησε προφανώς πατρίδα του και δεν επέστρεψε στην Κρήτη).
Από το θρυλική πισοδερίτικη οικογένεια των Τσάμηδων (σημειωτέον ότι από το θρυλικό χωριό καταγόταν και ο ήρωας της Επανάστασης Νικόλαος Κασομούλης), ο Λάζαρος ή Λάζος, (μικρότερος αδελφός του θρυλικού Παπασταύρου που τραυματίσθηκε σε παγίδα Βουλγάρων και στη συνέχεια διαμελίσθηκε ζωντανός με τσεκούρια από ομάδα “φιλήσυχων” Ρουμανοβούλγαρων καρβουνιάρηδων μετοίκων της περιοχής, για να συγκαλύψουν το ότι ήταν οι γραμματοκομιστές στην παγίδα) αναμίχθηκε στην πολιτική ενεργά με το κόμμα των Φιλελευθέρων, έδρασε στη Β. Ήπειρο τα χρόνια της απελευθέρωσης και παρέμεινε πιστός στο Βενιζέλο παρά την πικρία του για την εγκατάλειψη της Β. Ηπείρου. Η αξιόλογη οικογενειακή εμπορία αφανίστηκε το πρώτον κατά το Ήλιντεν (από Βουλγάρους και απο τυφλά αντίποινα Τούρκων), ακολούθως δε τα καταστήματα στην Κορυτσά από τους Αλβανούς σε εκδίκηση για το ρόλο του στην απελευθέρωση της Β. Ηπείρου (όπου είχε συμπράξει με τον Τσόντο Βάρδα και τον Βασίλειο Μελά, αδελφό του Παύλου), ανέλωσε δε ό,τι απέμεινε σε οφθαλμιάτρους των Αθηνών, προσπαθώντας να διορθώσει συνεχή προβλήματα όρασης μετά το εγκεφαλικό που έπαθε το 1906 στη θέα του ανοιγμένου με τσεκουριές κρανίου του πολυαγαπημένου αδελφού του Παπασταύρου.

digitallito

Πολιτεύθηκε και ο Καραβίτης στην Φλώρινα και νομίζω και ο Κατεχάκης ασχολήθηκε με την πολιτική. Πάρα, μα πάρα πολλοί έδρασαν ως κομματάρχες.

Nikolaos

Ο Μελάς, τόσα χρόνια μετά, υψώνεται ως πύργος, που πάνω του ακουμπά η Ελλάδα.
Το φρόνημα του ανδρός, το σπάνιο για τον τόπο μας ανάστημα, μας επιτρέπει να ατενίζουμε με αισιοδοξία το μέλλον μας ακόμη και στις ώρες της πιο ιταμής εχθρικής επιβουλής, όπως τώρα.

Τα μεγάλα έθνη έγιναν μεγάλα διότι είχαν αναδείξει πολλούς άνδρες αυτής της στόφας. Άνδρες φλεγόμενους από φιλοπατρία, που άφησαν αρχοντικά, οικογένειες, την υψηλή κοινωνία, την τρυφηλή ζωή, για να ακολουθήσουν το μονοπάτι του καθήκοντος. Όποιος έχει δαπανήσει λίγο χρόνο μέσα στο St. Paul’s Cathedral στο Σίτυ του Λονδίνου ξέρει τι εννοώ …

Το μονοπάτι του καθήκοντος, λοιπόν … “Έστιν λόγος, ταν αρετάν ναίειν δυσαμβάτοις επί πέτραις”, έγραφε ο μέγας ποιητής Σιμωνίδης ο Κείος, γνωστός για τα περίφημα επιγράμματα. Διότι από πού να αρχίσει ένας αξιωματικός ενός ηττημένου και ανυπόληπτου στρατού, που έπρεπε, χωρίς επιμελητεία, με στοιχειώδες δίκτυο, με άγνοια κοινωνιολογικών και ανθρωπολογικών δεδομένων της περιοχής, να κινητοποιήσει έναν πληθυσμό νωθρό, πάμπτωχο, γονατισμένο από την τρομοκρατία, μεταξύ σφύρας και άκμονος διαρκώς, εγκλωβισμένο ανάμεσα στην εθνοκαθαρτική ατζέντα της Βουλγαρίας και τα αντίμετρα της (ούτως ή άλλως παμφάγου, καταπιεστικής και διεφθαρμένης) οθωμανικής διοίκησης …
Ένα έργο για τιτάνες, που μόνο η ακλόνητη πίστη στον εθνικό σκοπό μπορεί να στηρίξει …

Επαίρονται τα “πράσινα μπερέ” του Προέδρου Κέννεντι (US Army Special Forces) για την κατάρτιση (ιστορική, εθνολογική κλπ.) των πολύγλωσσων αξιωματικών και ανδρών τους, για τα επιτυχή “hearts and minds” campaigns στις πλέον απίθανες χώρες … Χα! Εκεί να τους δω εγώ, “στη Μακεδονία του παλιού καιρού”, με το Μελά να αυτοσχεδιάζει σε κάθε βήμα, να στήνει δίκτυα, να τσεκάρει προσχωρήσεις για ενδεχόμενη προδοσία, να δωροδοκεί, να εμψυχώνει, να απειλεί, κατά περίπτωση …

Δεν ήταν υπεράνθρωπος. Ξέρουμε πόσο τσάκιζε την εύθραυστη υγεία του η πεζοπορία, ο πυρετός, το διαβόητο νυχτερινό ψύχος της Δυτικής Μακεδονίας, η διάβαση ποταμών που έχουν και το καλοκαίρι οκτώ βαθμούς θερμοκρασία … Γνωρίζουμε από το ημερολόγιο την απόγνωσή του για τις ανθρώπινες αδυναμίες των στελεχών του, την αποστροφή για την (συχνά αναγκαία) συναλλαγή … Και αυτό είναι ακριβώς που τον κάνει τελικά larger than life … Ο Μελάς δεν ήταν κάποιος υπερκαταδρομέας, Ράμπο … ήταν “επισπεύδων ανθρώπων”, agitatore di uomini που λένε οι Ιταλοί … Μετέδιδε τη φλόγα …

Επειδή ακριβώς ο Μελάς υψούται ακόμη ως πύργος που πάνω του ακουμπά η Ελλάδα, ο αυτοσεβασμός του έθνους μας και ενός εκάστου μας, για το λόγο αυτό έγινε επισταμένη προσπάθεια από τους μισέλληνες να “απομυθοποιηθεί” … Και αλοίμονο, οι φοβερότεροι, εμπαθέστεροι μισέλληνες δεν ανευρίσκονται ούτε μεταξύ των πρακτόρων του εν Κομοτηνή Τουρκικού Προξενείου, ούτε μεταξύ μερικών δεκάδων αμετανόητων σε ξεχασμένα χωριά της Δυτικής Μακεδονίας, ούτε μεταξύ των ομολόγων τους στην εσχάτως και “Βόρεια Μακεδονία”. Ευρίσκονται μεταξύ μας, χωρίς καμιά εθνοτική, θρησκευτική ή πολιτιστική αναφορά σε τέτοιες συγκρούσεις του παρελθόντος … εκ πεποιθήσεως … Να δουν όλη την Ελλάδα να αλώνεται, και τους Έλληνες να έχουν την οικτρή τύχη των θυμάτων του Ολοκαυτώματος, δεν θα χορτάσουν … Τιποτένιες λεπτομέρειες της ιστορίας έγιναν σημαία και σκάνδαλο, για να μας πείσουν ότι ο Μελάς ήταν ένα ανθρωπάκι … Πώς μπορεί να είναι ήρωας ένας άνθρωπος που έχει σοβαρές αναστολές να σκοτώσει άνθρωπο, διερωτώνται … ένας εύθραυστος δανδής που ανεβάζει πυρετό αν διανυκτερεύσει στην ύπαιθρο … ένας που δωροδοκεί … ένας που τα έχει με την αδερφή της γυναίκας του … Η κλειδαρότρυπα και η “φαντασίωση του Ράμπο” στην υπηρεσία της “ιστορίας” …

Μάταιος κόπος.

Αιωνία σου η μνήμη, αξιομακάριστε και αείμνηστε μάρτυρα … Κάθε φορά που επιστρέφουμε στα μέρη της καταγωγής μας, στα μέρη που με πυρετό βάδισες και με φλόγα κήρυξες τα δίκαια του έθνους μας, στα χωριά Ανατολικού και Δυτικού Βιτσίου, σε έχουμε στο μυαλό και στην καρδιά μας …

evo_ii

Ως έλκων την καταγωγή μου από το Πωγώνι της Ηπείρου, σημειώνω με υπερηφάνεια ότι ο πατέρας του ήρωα είχε γεννηθεί στην Πογδόριανη (Άνω Παρακάλαμος) Πωγωνίου, όπου διασώζωνται μέχρι σήμερα ερείπια του πατρικού του σπιτιού, ενώ τέτοιες μέρες διοργανώνονται συστηματικά εκδηλώσεις στη μνήμη του ήρωα.

- Advertisement -

Το Σχόλιο της Ημέρας

ΕΠΙΤΕΛΟΥΣ: Το ΥΠΕΘΑ ξεκινά την “Aποκατάσταση ΗΡΑΚΛΗΣ”, στόχος ΓΕΑ/ΓΕΕΘΑ όλα τα C-130B/H στον αέρα το συντομότερο!

 Όπως έχουμε γράψει και παλαιότερα, το ΓΕΕΘΑ και το ΓΕΑ έχουν βάλει σαν στόχο την επανεργοποίηση του Στόλου των ελληνικών C-130B/H. Δυστυχώς, όσοι από...
- Advertisement -

Το τεύχος μας που κυκλοφορεί

- Advertisement -

Κύριο Άρθρο

“Καυτός” Δεκέμβρης για τα εξοπλιστικά, Rafale, F-16C/D Block 50 μαζί με...

24
 O Δεκέμβριος θα είναι ένας κρίσιμος μήνας για την εξέλιξη του επανεξοπλισμού των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων. Το ΥΠΕΘΑ, μαζί με το ΓΕΕΘΑ προσπαθού να...
- Advertisement -
Card image

ΠΤΗΣΗ Δεκέμβριος 2020

Αγορά MDL
- Advertisement -
Card image

ΠΤΗΣΗ 2016 December 2016 #367

Αγορά MDL
- Advertisement -
Card image

ΠΤΗΣΗ 2014 June 2014 #337

Αγορά MDL

Related News

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ – 3 Δεκεμβρίου 1800: Μάχη του Χοενλίντεν, αυστριακή πανωλεθρία στα δάση της Βαυαρίας

- Οι γαλλικές δυνάμεις του στρατηγού Ζαν Μορώ ενεδρεύουν και καταστρέφουν μια ισχυρή δύναμη Αυστριακών και Βαυαρών έξω από το Μόναχο.Πιστεύοντας ότι κατεδίωκαν...

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ – 2 Δεκεμβρίου 1943: Η γερμανική αεροπορική επιδρομή στο Μπάρι

- Με την εκστρατεία στην ιταλική χερσόνησο σε εξέλιξη, 105 γερμανικά βομβαρδιστικά αιφνιδιάζουν πλήρως τις συμμαχικές δυνάμεις εκτελώντας έναν αστραπιαίο νυχτερινό βομβαρδισμό στο...

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ – 2 Δεκεμβρίου 1823: Η διακήρυξη του δόγματος Μονρόε, οι ΗΠΑ προστάτης και κυρίαρχος της αμερικανικής ηπείρου

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τζαίημς Μονρόε στην ετήσια ομιλία του στο Κογκρέσο αναφερόμενος στις εξελίξεις της Αμερικανικής ηπείρου αναφέρει ότι οι ΗΠΑ ούτε θα...