25.5 C
Athens
Τετάρτη, 22 Σεπτεμβρίου, 2021
- Advertisement -

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ – 24 Ιουλίου 1923: Υπογράφεται η συνθήκη της Λωζάννης

- Advertisement -

Υπογράφεται στη Λωζάννη της Ελβετίας (Lausanne) η ομώνυμη συνθήκη που τερμάτιζε οριστικά τις εχθροπραξίες μεταξύ του κράτους της νέας Τουρκίας με τους αντιμαχομένους αυτήν από τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο (Ελλάδα, Βρετανία, Γαλλία, Ιταλία, Ιαπωνία και Ρουμανία).
Η συνθήκη αντικατέστησε αυτήν των Σεβρών (Sèvres) που υπογράφηκε τρία χρόνια νωρίτερα μεταξύ των δυνάμεων της Entente Cordiale και της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, που όμως η ηγεσία των Nεοτούρκων ποτέ δεν αποδέχθηκε.

Η συνθήκη ρύθμιζε το καθεστώς των Στενών του Βσοπόρου –πάγια βρετανική αξίωση- και ρύθμιζε τα σύνορα με την Ελλάδα, τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, καθώς και με την Ιταλία, τη Γαλλία και Βρετανία (δηλαδή με τις περιοχές Εντολής τους στη Μέση Ανατολή).
Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, η Τουρκία δια της Συνθήκης παραιτήθηκε πάσης αξίωσης στα Δωδεκάνησα, που η Ιταλία είχε υποσχεθεί να της επιστρέψει το 1912 αλλά ανακάλεσε με την κήρυξη του παγκοσμίου πολέμου. Επίσης αναγνώρισε την απώλεια από μέρους της της Κύπρου, που το 1878 είχε περάσει υπό βρετανική διοίκηση παραμένοντας τουρκικό έδαφος με το γράμμα των τότε συνθηκών.

Για την Ελλάδα, αναγνωριζόταν το υπάρχον εδαφικό status quo, με τα σύνορα να ορίζονται από την κοίτη του ποταμού Έβρου, το Αιγαίο και παρέχονταν εγγυήσεις για την προστασία των ελληνορθόδοξων πληθυσμών στην Κωνσταντινούπολη και τα νησιά Ίμβρου και Τενέδου καθώς και του μουσουλμανικού πληθυσμού της δυτικής Θράκης (όλοι οι άλλοι είχαν ανταλλαγεί ήδη με τη συνθήκη ανταλλαγής των πληθυσμών). Το καθεστώς των νησιών Ίμβρου και Τενέδου αναγνωριζόταν ως ειδικό διοικητικό καθεστώς (270.000 προς 129.000).
Ποιά ήταν η αξία της συνθήκης; Η Οθωμανική αυτοκρατορία είχε πάψει να υπάρχει τυπικά μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, μια σειρά από θέματα άνοιγαν καθώς τα ήθη και τα πολιτικά θέλγητρα της εποχής. Η εποχή των πολυεθνικών αυτοκρατοριών είχε τελειώσει και μια νέα, αυτή του κράτους-έθνους ανέτειλε με την απαραίτητη προστασία των ισχυρών (μια αξία που έμεινε αμετάβλητη). Ως αποτέλεσμα, η χάραξη των συνόρων της νέας Τουρκίας έγινε με ζηλευτή λεπτομέρεια. Τα σύνορα προς την Ελλάδα και τη Βουλγαρία τακτοποιήθηκαν με απόλυτη λεπτομέρεια και όλες οι πλευρές συμφώνησαν να τα τηρούν.

Η ανταλλαγή των πληθυσμών, η πρώτη που είχε υποχρεωτική ισχύ, μετακίνησε πάνω από 2 εκατομμύρια ανθρώπους (με τη θέλησή τους ή όχι, κυρίως όμως χωρίς αυτήν) και από τις δύο όχθες του Αιγαίου “εκκαθαρίζοντας” τις δύο χώρες κατά τα σχέδια των ισχυρών και αφήνοντάς τες εθνικά ομοιογενείς και χωρίς μελλοντικές διεκδικήσεις. Δεν ήταν η πρώτη φορά που η βίαιη αυτή πράξη εφαρμοζόταν και δυστυχώς, ούτε η τελευταία.
Ο Βενιζέλος, αρχιτέκτονας της Μεγάλης Ιδέας μόλις πέντε χρόνια πριν, ηγήθηκε των διαπραγματεύσεων από ελληνικής πλευράς, διασώζοντας, τουλάχιστον, το Αιγαίο και την Θράκη εις βάρος όμως της Μικράς Ασίας. Πολλά έχουν γραφεί για την στάση του και τη θέση που πήρε, ιδίως ως προς τους Μικρασιάτες πρόσφυγες που με την υπογραφή του έχασαν οριστικά κάθε δικαίωμα στις περιουσίες τους και κάθε πιθανότητα επιστροφής τους στα πατρογονικά τους εδάφη μόλις οι συνθήκες ηρεμούσαν κάπως. Η στιγμή, όμως, απαιτούσε απόλυτο ρεαλισμό και ο Βενιζέλος τον κατείχε, παρόλα τα μειονεκτήματά του.
Η κληρονομία της Λωζάννης είναι πως άφηνε την Ελλάδα και την Τουρκία, δυο άσπονδους εχθρούς που συγκρούστηκαν επί 10 αιώνες σε μια μοναδική στιγμή, όπου παρά το αίμα και την καταστροφή είχαν ξαφνικά τη δυνατότητα να οικοδομήσουν μια ειλικρινή σχέση καλής γειτονίας (όχι φιλίας… αυτό είναι κάτι που έρχεται πολύ αργότερα). Από το 1923, η Ελλάδα έχοντας απορρίψει τις επιδιώξεις του παρελθόντος έδειξε πως επιθυμούσε μια σχέση ηρεμίας και καλών σχέσεων. Το ίδιο και η Τουρκία, τουλάχιστον στην αρχή. Όσο ζούσε ο Μουσταφά Κεμάλ, οι ελληνο-τουρκικές σχέσεις διέγραψαν την καλύτερη, πιο προσοδοφόρα και ήρεμη φάση της ιστορίας τους. Ο θάνατός του ανέδειξε πολλούς πολιτικούς που δεν κινήθηκαν στο ίδιο μήκος κύματος.

Παραβιάσεις των όρων της συνθήκης, απειλές, επιθετική ρητορική, ψυχρά επεισόδια, η Τουρκία έχει εκφράσει από καιρού την θέληση να αναιρέσει τους όρους της συνθήκης. Θα είναι λάθος. Όπως είπαμε, με όλα τα μειονεκτήματά της, η Συνθήκη της Λωζάννης περιγράφει με απόλυτη ακρίβεια τις θέσεις των ελληνο-τουρκικών συνόρων. Αναθεώρησή τους θα γυρνούε το ρολόι πολύ πίσω και η Τουρκία θα έβρισκε πιθανότατα εκεί προβλήματα και φουσκώματα πολύ μεγαλύτερα από ότι σε άλλα σημεία.

Τα άρθρα που δημοσιεύονται στο ptisidiastima.com εκφράζουν τους συντάκτες τους
κι όχι απαραίτητα τον ιστότοπο. Απαγορεύεται η αναδημοσίευση χωρίς γραπτή
έγκριση. Σε αντίθετη περίπτωση θα λαμβάνονται νομικά μέτρα. Ο ιστότοπος
διατηρεί το δικαίωμα ελέγχου των σχολίων, τα οποία εκφράζουν μόνο το συγγραφέα
τους.

- Advertisement -
- Advertisement -
Subscribe
Notify of
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments
- Advertisement -

Το Σχόλιο της Ημέρας

Οι συντάκτες της ΠΤΗΣΗΣ ψηφίζουν φρεγάτες: HF2, για “πακέτο” 12 πλοίων με κόστος 5 δις ευρώ

Σχετικά με το ενδεχόμενο το Πολεμικό Ναυτικό να αγοράσει τις αμερικανικές φρεγάτες HF2, είναι εκτίμηση μας πως το ΠΝ θα ζητήσει πέρα από αυτές...

Το τεύχος μας που κυκλοφορεί

- Advertisement -

Κύριο Άρθρο

Ελληνικά Rafale: “Πως σας παν΄ καλέ τα μπλε”, υπέροχες πτητικές μηχανές...

19
 Όσοι αισθάνεστε ήδη το άγχος της μέρας, το συγκεκριμένο άρθρο μάλλον θα σας τη φτιάξει! Ο φωτογράφος Maciej Świderski (https://www.instagram.com/maciejkababy) "συνέλαβε" τα πρώτα ελληνικά...
- Advertisement -
Card image

September#16 ΠΤΗΣΗ 2021

Αγορά 4.49
- Advertisement -
Card image

ΠΤΗΣΗ 2015 May 2015 #348

Αγορά
- Advertisement -
Card image

ΠΤΗΣΗ 2015 September 2015 #352

Αγορά

Related News

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ – 22 Σεπτεμβρίου 480 π.Χ.: Ναυμαχία της Σαλαμίνας, τα ενωμένα “ξύλινα τείχη” σώζουν την Ευρώπη

Σήμερα έίναι η συμβατική ημερομηνία της ναυμαχίας της Σαλαμίνας. Εκεί που ο ενωμένος στόλος των νοτιοελληνικών πόλεων-κρατών αντιμετωπίζει τον Περσικό. Αν και αποτελεί μοναδική...

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ – 21 Σεπτεμβρίου 1942: Πρώτη πτήση του βομβαρδιστικού Boeing B-29 Superfortress

Το νέο στρατηγικό βομβαρδιστικό της Αμερικανικής Αεροπορίας πραγματοποιεί την παρθενική του πτήση. Τα σχέδια του Β-29 κατατέθηκαν από την Boeing στην κυβέρνηση των ΗΠΑ...

Ο εξισλαμισμός των Ελλήνων κατά τα χρόνια της τουρκοκρατίας

Σαφώς πριν από την εγκαθίδρυση του οθωμανικού ζυγού στον ελλαδικό χώρο, πόλεμοι και αέναες αντιπαλότητες των βαλκανικών κρατών, η επέκταση των ενδυναμωμένων Σέρβων, οι...