23.4 C
Athens
Δευτέρα, 27 Σεπτεμβρίου, 2021
- Advertisement -

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ – 30 Αυγούστου 1949: Το τέλος το αδελφοκτόνου Εμφυλίου Πολέμου

- Advertisement -

Με την κατάληψη και του Κάμενικ, της τελευταίας κορυφής του όρους Γράμμος που βρισκόταν μέχρι πρόσφατα στα χέρια των ανταρτών, η πολεμική επιχείρηση «Πυρσός 3» λήγει επίσημα. Η τελευταία μεγάλη σύγκρουση του Εμφυλίου Πολέμου έχει τελειώσει και οι δυνάμεις του “Δημοκρατικού Στρατού” υποχωρούν οριστικά στο αλβανικό έδαφος. Ο πόλεμος έχει λήξει.

Η αμείλικτη αυτή σύγκρουση κρατούσε τουλάχιστον από το τέλος του 1944. Οι ρίζες της όμως εντοπίζονταν πολύ νωρίτερα, από τον πολιτικό ανταγωνισμό μεταξύ των δυνάμεων που εκπροσωπούσαν την λεγόμενη μέση τάξη και την κατώτερη. Οι τελευταίες ξεπήδησαν από τον τρόπο που η μεγάλη πλειοψηφία της αγροκτηνοτροφικής και της μικρής εργατικής τάξης (η Ελλάδα ποτέ δεν κατάφερε να εξελιχθεί σε βιομηχανικό έθνος) υποεκπροσωπούνταν στα πολιτικά πράγματα. Με την πολιτική σκηνή να διαμορφώνεται από το 1850 και για 100 περίπου χρόνια από εκπροσώπους πλουσίων οικογενειών που πολιτεύονταν συστηματικά, αλλά χωρίς σχέδιο που να περιλαμβάνει και μεταρρυθμίσεις για τους εργάτες της γης και της παραγωγής.

Με την άνθιση των σοσιαλιστικών κινημάτων στην Ευρώπη, φορείς των ιδεών αυτών μεταλαμπάδευσαν τις ιδέες αυτές στην ελληνική πραγματικότητα, που όμως διέφερε πολύ από την αντίστοιχη βιομηχανική Γερμανία και Γαλλία ή από την μάλλον μεσαιωνικά οργανωμένη ακόμα αγροκτηνοτροφική Ρωσία. Η ίδρυση κομμουνιστικού κόμματος στην Ελλάδα δεν βελτίωσε τα πράγματα παρά μάλλον επιδείνωσε την κατάσταση αφού πάγια αρχή όλων των κομμουνιστικών κομμάτων ήταν να βλέπουν τα πράγματα ως θεωρητικό παίγνιο όπου δεν υπήρχαν εξαιρέσεις ή ιδιαίτερες περιπτώσεις. Το ίδιο σχέδιο που εφαρμόστηκε στη Ρωσία όφειλε να εφαρμοστεί απαράλλαχτο στην Ελλάδα, στην Τσεχία, στην Κίνα ή στο Σουδάν.

Αν και οι αρχές των κομμουνιστικών ιδεών έβρισκαν μια απήχηση στους επί αιώνες παραμελημένους γεωργοποιμένες της ελληνικής επαρχίας, δεν υπήρξε προσπάθεια να αντιμετωπιστούν τα ουσιαστικά προβλήματα και οι ανάγκες τους παρά όλα εντάσσονταν σε ένα γενικό αφήγημα περί “ανώτερης πάλης των τάξεων”.

Οι τάξεις έπρεπε να εκλείψουν και η κοινωνία να αλλάξει, πηγαία, οργανωμένα και πάνω από όλα βίαια, σύμφωνα με το γενικό σχέδιο του κομμουνιστικού κόμματος. Μοιραία, η θέση του Κομμουνιστικού Κόμματος της Ελλάδας αν και υπαρκτή στα πράγματα, παρέμενε στο περιθώριο της ελληνικής πολιτικής μέσα σε ένα πλήθος μικρών κομμάτων με σοσιαλιστικό λόγο που απαιτούσαν κοινωνικές αλλαγές και μεγαλύτερη πρόσβαση των κατώτερων τάξεων στην εξουσία.

Η δικτατορία Μεταξά (1936-1941) έθεσε στον πάγο τις πολιτικές εξελίξεις στην Ελλάδα. Η ήττα, όμως του ελληνικού στρατού από τον γερμανικό το 1941 και η κατάρρευση του πολιτικού συστήματος έθεσε ξαφνικά μια ευκαιρία για όλους τους μικρούς αυτούς σχηματισμούς. Το ΚΚΕ ιδιαίτερα ευνοήθηκε αφού εκ κατασκευής είχε συνηθίσει να δρα με χαρακτήρα συνωμοτικό και μυστικό -όπως όλα τα σοσιαλιστικά κόμματα του 19ου αιώνα που τελούσαν υπό μόνιμο διωγμό- ενώ η δημιουργία του ΕΑΜ έγινε με ιδιαίτερη επιτυχία προβάλλοντας τον εθνικό χαρακτήρα της παλλαϊκής αντίστασης κατά του κατακτητή. Η επίκληση του ΕΑΜ στον πατριωτισμό των Ελλήνων πύκνωσε τις τάξεις του με δεκάδες χιλιάδες μέλη και έδωσε σημαντικό πλεονέκτημα στην στρατιωτική του πτέρυγα, τον ΕΛΑΣ, έναντι άλλων αντιστασιακών οργανώσεων.

Η απότομη αύξηση της δύναμης του ΚΚΕ μέσω του ΕΑΜ έδωσε νέα δυναμική στην ηγεσία του που δρώντας σε ένα περιβάλλον χωρίς τους μηχανισμούς παρακολούθησης και καταστολής του ελληνικού κράτους, κυριάρχησε στο μεγαλύτερο μέρος του ελληνικού χώρου, συχνά καταπολεμώντας και καταπνίγοντας άλλες μικρές αντιστασιακές οργανώσεις ή ενσωματώνοντας τα μέλη της στην δύναμή του.

Το τέλος του πολέμου και η επιστροφή της ελληνικής εξόριστης κυβέρνησης, του στόλου και του βασιλιά στην Ελλάδα (που έφεραν και την διεθνή αναγνώριση των σύντομα νικητριών Μεγάλων Δυνάμεων) συνοδεύτηκε από επιδείξεις της νέας δύναμης που κατείχε το ΚΚΕ στον μητροπολιτικό χώρο. Προσπάθειες συνεννόησης, συμβιβασμού ακόμα και μιας ειλικρινούς σύμπνοιας μεταξύ των παλιών πολιτικών εκπροσώπων της εξόριστης κυβέρνησης και των εκπροσώπων του ευρύτερου ΕΑΜ (που περιλάμβανε και μη-κομμουνιστές πολιτικούς και συνεργάτες) απέτυχαν όταν ήρθαν αντιμέτωπες με την ανανεωμένη αισιοδοξία της κεντρικής επιτροπής του ΚΚΕ. Οι ζυμώσεις που έλαβαν χώρα μέσα στον τελευταίο χρόνο, διακόπηκαν βίαια τον Δεκέμβριο του 1944 με τα γεγονότα της “μάχης των Αθηνών”. Αν και κάποιοι έτρεφαν ακόμα ελπίδες για εξομάλυνση των διαφορών, μετά τα “Δεκεμβριανά” τα στρατόπεδα είχαν σαφώς χωριστεί και η πολεμική αναμέτρηση φαινόταν πια αναπόφευκτη.

Τον Αύγουστο του 1949, βρισκόμαστε πια στο τέλος του Εμφυλίου Πολέμου, που άρχισε εκ νέου το 1946. Οι μάχες μεταξύ του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδος και του Εθνικού Στρατού Ελλάδος πέρασαν από τον σημαντικό μετασχηματισμό αμφοτέρων, με τον πρώτο να εξελίσσεται από ανταρτική δύναμη σε μια πιο συμβατική δύναμη πεζικού και ιππικού εξοπλισμένη με βαρύ οπλισμό από τις σοσιαλιστικές πλέον δημοκρατίες της Γιουγκοσλαβίας και Αλβανίας ώστε να επικρατήσει και να κρατήσει εδάφη και τον δεύτερο να οργανώνεται σταδιακά με όλο και βαρύτερο υλικό αλλά και να αυξάνει τους αριθμούς και το επίπεδο ικανοτήτων του, που σε συνδυασμό με την αεροπορία θα επικρατήσει.

Το 1948 με την διεύθυνση πλέον εμπείρων αξιωματικών, ο Εθνικός Στρατός θα εφαρμόσει σωστά την οικονομία δυνάμεων χωρίζοντας την επικράτεια σε μικρά θέατρα επιχειρήσεων και συγκεντρώνοντας όλη την ισχύ του σε καθένα από αυτά σταδιακά εκκαθαρίζοντάς τα και τερματίζοντας την ύπαρξη και τις υποδομές του ΔΣΕ σε αυτά. Έτσι, στα μέσα του 1949 μόνο το ορεινό συγκρότημα Γράμμου-Βιτσίου ήταν ακόμα στην κατοχή του ΔΣΕ, που στήριζε την υποστήριξή του στη ροή εφοδίων από τα αλβανικά σύνορα. Το καλοκαίρι ο Εθνικός Στρατός συγκέντρωσε όλη την ισχύ του στο συγκρότημα αυτό για την τελική μάχη και συντριβή του αντιπάλου του.

Στις αρχές Αυγούστου ξεκίνησε η επιχείρηση “Πυρσός” με τρεις φάσεις, μια προπαρασκευή στον Γράμμο που θα παραπλανούσε τον ΔΣΕ, μια κύρια κατά του Βιτσίου για την εκκαθάριση και καταστροφή των αποδυναμωμένων δυνάμεων του αντιπάλου και τελικά, μια κύρια ξανά κατά του Γράμμου, για την οριστική συντριβή των δυνάμεων του ΔΣΕ. Οι επιχειρήσεις ήταν δύσκολες, σε εξαιρετικά ορεινό περιβάλλον, με τις δυνάμεις του ΔΣΕ να έχουν οχυρώσει καλά τις απόκρημνες περιοχές των δύο βουνών αλλά παρά τις δυσκολίες και τις απώλειες που υπέμεινε κυρίως το πεζικό, η καταλυτική ύπαρξη της αεροπορίας και του πυροβολικού και η έλλειψη αντίστοιχα βαρέως οπλισμού και -κυρίως- εφεδρειών από τον ΔΣΕ έκριναν το αποτέλεσμα της σύγκρουσης.

Επίλογος της τραγωδίας του 1944-1949 είναι η επισήμανση για την επίπονη ανθρωποσφαγή και τα έκτροπα που έγιναν σε βάρος του αμάχου πληθυσμού αλλά και για την τρομακτική έκπτωση της οικονομίας και της υποδομής της χώρας. Σε μια περίοδο μάλιστα που όλες οι άλλες χώρες της κατεστραμμένης από τον πόλεμο Ευρώπης (όπου επίσης άνθισαν κινήματα αντίστασης, συχνά με εξίσου ισχυρή πολιτική ατζέντα και είδαν τις κυβερνήσεις τους να παίρνουν το δρόμο της εξορίας για να επιστρέψουν) την αξιοποίησαν υπέρ της συμφιλίωσης και ανοικοδόμησης. Δυστυχώς τα αφηγήματα εκείνης της περιόδου εξακολουθούν να ταλανίζουν την σύγχρονη πολιτική ζωή. Ως μάθημα που ποτέ δεν κατανόησε ο ελληνικός λαός και οι εκπρόσωποί του, ο Εμφύλιος Πόλεμος -και επιμένουμε να αποκαλούμε έτσι μια σύγκρουση όπου Έλληνες στράφηκαν εναντίον άλλων Ελλήνων με στόχο τον διχασμό και την αμοιβαία εξόντωση και καταστροφή-  ζει ακόμα στα λόγια και στην πολιτική αντίληψη πολιτικών σχηματισμών της Ελλάδας του 2021.

Γιατί; Γιατί έγινε μια τέτοια σύγκρουση; Γιατί οι πολιτικοί συσχετισμοί έθεσαν πάνω από την απελευθέρωση της πατρίδας από τον ξένο εισβολέα την πολιτική τους ισχυροποίηση και επικράτηση; Παρά την ύπαρξη ηρωικών πράξεων της Εθνικής Αντίστασης, υπήρξε όντως ζήτημα συνεργασίας και συντονισμού των ελληνικών αντιστασιακών οργανώσεων, σαφής έχθρα και ψυχρότητα λόγω διαφορετικών πολιτικών τοποθετήσεων και ανάγκη να εμπλακεί το Βρετανικό Στρατηγείο στην συνεννόηση τους (παράγοντας διείσδυσης της Βρετανίας στα ελληνικά πράγματα για την οποία εμείς είμαστε υπεύθυνοι).

Παρά τα αφηγήματα μετά τον πόλεμο για την αξία της ελληνικής αντίστασης, οι κατοχικές δυνάμεις φαίνονται κατά καιρούς ως κομπάρσοι στην πραγματική σύγκρουση στον ελληνικό χώρο μεταξύ 1941 και 1944. Το πάθος και το μίσος με το οποίο οι παρατάξεις των Ελλήνων πολέμησαν μεταξύ τους ήταν τέτοιο που, αν υπήρχε τόσο το 1941 στην ψυχή όλων, κανένας ξένος κατακτητής δεν θα πατούσε ποτέ το έδαφος της Ελλάδας. Κι όμως, το συσσωρευμένο μίσος, η καταπίεση και ο πόθος για την εξουσία τύφλωσαν και οδήγησαν σε μια απίστευτη τραγωδία τον ελληνικό λαό και την τύχη της Ελλάδας γενικότερα και στα χρόνια που ακολούθησαν.

Η διαιώνιση των παθών, των λαθών και των λόγων εκείνης της εποχής στοιχειώνει ακόμα την πραγματικότητα και μας αποτρέπει να συνειδητοποιήσουμε ξεκάθαρα τα συμφέροντα και την εικόνα του μέλλοντος της χώρας μας. Ευχή όλων μας είναι να κατανοήσουμε το μάθημα -ακόμα και σήμερα, 72 χρόνια αργότερα- και να χαράξουμε μια νέα εποχή συμβιβασμένη με το παρελθόν και κυρίως, το μέλλον μας.

Τα άρθρα που δημοσιεύονται στο ptisidiastima.com εκφράζουν τους συντάκτες τους
κι όχι απαραίτητα τον ιστότοπο. Απαγορεύεται η αναδημοσίευση χωρίς γραπτή
έγκριση. Σε αντίθετη περίπτωση θα λαμβάνονται νομικά μέτρα. Ο ιστότοπος
διατηρεί το δικαίωμα ελέγχου των σχολίων, τα οποία εκφράζουν μόνο το συγγραφέα
τους.

- Advertisement -
- Advertisement -

21 ΣΧΟΛΙΑ

Subscribe
Notify of
21 Comments
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
- Advertisement -

Το Σχόλιο της Ημέρας

Η Naval Group και το ΠΝ τα βρήκαν! Έρχεται αγορά 3 FDI που συνδυάζεται -επιτέλους- με Gowind;

Όλα δείχνουν πως οι Γάλλοι την περασμένη εβδομάδα έφεραν μια πρόταση που κυριολεκτικά, το ΠΝ "δεν μπορούσε να αρνηθεί". Όπως πρώτη είχε γράψει η...

Το τεύχος μας που κυκλοφορεί

- Advertisement -

Κύριο Άρθρο

MLRS Sumadija για την Κύπρο: Ιδανική λύση για A2/AD μέχρι βαθιά...

32
Μια βασική αρχή στο δόγμα του πολέμου, είναι ο αμυνόμενος να προκαλέσει τόσο μεγάλο κόστος στον επιτιθέμενο, ώστε ο δεύτερος να εγκαταλείψει τις επεκτατικές...
- Advertisement -
Card image

September#16 ΠΤΗΣΗ 2021

Αγορά 4.49
- Advertisement -
Card image

ΠΤΗΣΗ 2019 Σεπτέμβριος #400

Αγορά 4.49
- Advertisement -
Card image

ΠΤΗΣΗ 2013 November #330

Αγορά

Related News

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ – 26 Σεπτεμβρίου 1687: Μια βολή καταστρέφει τον Παρθενώνα

Κατά την πολιορκία της Ακρόπολης των Αθηνών από τα Ενετικά στρατεύματα του στρατηγού Φρανσίσκο Μοροζίνι, βολές όλμων θέτουν φωτιά στην πυριτιδαποθήκη που είναι συγκεντρωμένη...

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ – 26 Σεπτεμβρίου 1983: Η μέρα που φτάσαμε κοντά σε πυρηνικό πόλεμο… δύο φορές

Λαμβάνει χώρα ένα μοναδικό περιστατικό λανθασμένου συναγερμού πυρηνικού πλήγματος στην ΕΣΣΔ. Ο υπολογιστής του κέντρου έγκαιρης προειδοποίησης σήμανε συναγερμό δύο φορές και μόνο η...

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ – 26 Σεπτεμβρίου 1943: Η βύθιση του αντιτορπιλικού “Βασίλισσα Όλγα”

Βυθίζεται από γερμανικό αεροπορικό βομβαρδισμό το αντιτορπιλικό «Βασίλισσα Όλγα» (D-15) έξω από τη Λέρο. Το αντιτορπιλικό ήταν από τα πιο σύγχρονα πλοία του ελληνικού...