18.4 C
Athens
Τετάρτη, 27 Οκτωβρίου, 2021
- Advertisement -

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ – 1 Οκτωβρίου 1960: Ανεξάρτητη Κύπρος, αναγκαία λύση ή χίμαιρα;

- Advertisement -

Μετά από πέντε χρόνια σκληρών αγώνων, η Κύπρος αναγνωρίζεται ως ανεξάρτητο κράτος και κερδίζει τη θέση της στην διεθνή σκηνή. Η 1η Οκτωβρίου έχει οριστεί ως επίσημη επέτειος της ανεξαρτησίας της νησιωτικής χώρας αλλά οι σταθμοί που πέρασε για να φτάσει σε αυτήν είναι πολλοί και διαφορετικοί, όπως διαφορετικοί ήταν και οι αρχικοί στόχοι και ελπίδες για το μέλλον της.

Το αίτημα για την απελευθέρωση της Κύπρου από τον σκληρό οθωμανικό ζυγό τίθεται ήδη από τον αγώνα του 1821, όταν πολλοί Κύπριοι οραματίστηκαν την επανάσταση στο νησί, ταυτόχρονα με τις επαναστάσεις στη Μολδοβλαχία και στον Μωριά. Όμως η κυπριακή ηγεσία των Φιλικών έκρινε πως μια Κύπρος τόσο απομονωμένη από τον εθνικό κορμό, τόσο κοντά στην Τουρκία και χωρίς παράδοση σε σώματα ένοπλης αντίστασης, όπως οι κλέφτες και αρματωλοί, δεν θα είχε πιθανότητες επιτυχίας για απελευθέρωση. Παρόλα αυτά, υπήρξε εξέγερση από μεμονωμένες ενέργειες αγωνιστών που πνίγηκαν στο αίμα. Και πολλοί κατέφυγαν στην Ελλάδα και πολέμησαν στον εκεί αγώνα ανεξαρτησίας.

Το αίτημα θα επανεμφανιστεί ξανά και ξανά μέσα στον 19ο αιώνα, με τους Κυπρίους να συντάσσονται με ξένους, οι οποίοι προσέφεραν ανταλλάγματα που ποτέ δεν θα πραγματοποιηθούν. Από το 1930 και μετά το αίτημα των Κυπρίων ήταν “Ένωσις και μόνον ένωσις”. Και διεκδικείτο με βαλκανικού τύπου ένταση αντιγράφοντας τη συνταγή από την Κρητική επανάσταση. Βρετανική αποικία και πάλι από το 1878, η Κύπρος βίωσε την καταπίεση των Βρετανών επικυριάρχων με τη μορφή περιορισμών, διώξεων και αφαίρεσης κεκτημένων δικαιωμάτων (όπως τη λειτουργία ελληνικών σχολείων και τη σύσταση ενώσεων και συνεταιρισμών) ιδίως από τον κυβερνητη Sir Richmond Palmer, που μέχρι την έναρξη του Β΄Παγκοσμίου Πολέμου θα επιβάλει ένα καθεστώς καταπίεσης και φόβου τη λεγόμενη “Παλμεροκρατία”.

Η έλευση του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου άλλαξε την κατάσταση. Οι πιεστικές ανάγκες των Βρετανών για ανθρώπινο δυναμικό, τους έκαναν να καλέσουν κάθε εφεδρεία από τις αποικίες υποσχόμενοι τα πάντα, από ανεξαρτησία έως φιλελεύθερη διαχείρηση. Η Κύπρος έλαβε και αυτή την ίδια υπόσχεση και χιλιάδες Κύπριοι συνασπίστηκαν με τη βρετανική προσπάθεια, είτε στρατιωτικά είτε σε πολιτικό ρόλο. Όμως, ενώ άλλες χώρες έλαβαν την ανεξαρτησία ή την αυτονομία τους μετά τον πόλεμο, η Κύπρος αποκτώντας ακόμη μεγαλύτερη σημασία ως “φρούριο” κοντά στις πετρελαιοπηγές της Μέσης Ανατολής, “ανταμείφθηκε” με ακόμα μεγαλύτερο ζυγό από τους Βρετανούς. Η εξέλιξη αυτή διέλυσε κάθε ψευδαίσθηση ειρηνικής επίλυσης και έθεσε το σπόρο του κυπριακού αγώνα.

Ο αγώνας του Γεωργίου Γρίβα και της οργάνωσης Ε.Ο.Κ.Α. που απλώθηκε και κυριάρχησε με πενιχρά μέσα, ανέτρεψε τη θέληση μιας υπερδύναμης και από το 1955 ως το 1960 έθεσε με επίταση το θέμα της “Ένωσης”. Και η Ελλάδα είχε θέσει το ζήτημα μεταπολεμικά, τόσο στις συνομιλίες μετά το τέλος του πολέμου όσο και με την έκφραση του βασιλέως Παύλου το 1948. Ενώ το 1950, σε παγκύπριο δημοψήφισμα που οργάνωσε η Εκκλησία της Κύπρου, το 95,7% των ψηφισάντων υπερψήφισε την Ένωση. Από την πλευρά τους, με τη στήριξη της Άγκυρας, οι Τουρκοκύπριοι αντέταξαν το αίτημα του “Taksim” (διαχωρισμός), τη διχοτόμηση δηλαδή του νησιού σε εθνολογικά καθαρά τουρκικό και ελληνικό αντίστοιχα. Ο διχασμός θα τύχει εκμετάλλευσης από τους Βρετανούς κατά τον αγώνα της ΕΟΚΑ αλλά και μετά.

Οι πιέσεις σε διεθνές επίπεδο και η αδυναμία να καταστείλει τη δράση της ΕΟΚΑ θα κάνουν την Βρετανία να περιγράψει μια ανεξάρτητη Κύπρο, αλλά χωρίς στο σχεδιασμό να υπάρχει συμμετοχή Ελλάδος, Τουρκίας ή έστω του ίδιου του κυπριακού λαού. Προβαλλόμενο ως “χάρτα” που θα οδηγούσε την Κύπρο από την αστάθεια στην ηρεμία, το βρετανικό σχέδιο περί Συντάγματος τέθηκε σε Ελλάδα και σε Τουρκία με το δίλημμα της αποδοχής ή της επιστροφής στον όλεθρο. Το Σύνταγμα καλούσε σε εγκατάλειψη των αιτημάτων της “Ένωσης” και του “Taksim” εξίσου, απέδιδε στην Ελλάδα και στην Τουρκία χαρακτήρα εγγυητή, προνόμιο που κρατούσε και η Βρετανία για τον εαυτό της και “χάριζε” ανεξαρτησία στην Κύπρο με παρουσία όμως “εγγυητικών” στρατευμάτων από τις τρεις χώρες και με δικαίωμα επέμβασης. Η κυβέρνηση θα είχε Ελληνοκύπριο πρόεδρο, Τουρκοκύπριο αντιπρόεδρο και δεκαμελές υπουργικό συμβούλιο που θα επιλεγόταν από τους δύο (οι 7 από τον πρόεδρο και οι 3 από τον αντιπρόεδρο). Οι αποφάσεις θα λαμβάνονταν κατά πλειοψηφία αλλά και οι δύο κεφαλές της κυβέρνησης είχαν δικαίωμα αρνησικυρίας (veto).

Η συμφωνία του Λονδίνου για την ανεξαρτησία της Κύπρου επικυρώθηκε με λίγες αλλαγές στη Ζυρίχη. Βέβαια το συνταγματικό κείμενο ούτε ήταν ευέλικτο, ούτε φιλελεύθερο, αλλά αντίθετα στηριζόταν στην πεποίθηση πως όλα θα κυλούσαν ομαλά, μια υπόθεση αφελής, εφόσον οι έχθρες και αντιθέσεις μεταξύ των δύο κοινοτήτων έβραζαν και μετρούσαν ήδη νεκρούς και κακοποιημένους. Για ακόμα μια φορά, οι Βρετανοί έπαιζαν το χαρτί του μαθητευόμενου μάγου με τις τύχες και τη νοοτροπία άλλων λαών.

Το σημαντικό όμως παρέμενε: η Κύπρος της ΕΟΚΑ πάλεψε, αγωνίστηκε και μάτωσε για ελευθερία από τον ξένο ζυγό και ένωση με την πατρίδα Ελλάδα. Αυτό ζητούσε με επίταση και όπως είχε κατ’ επανάληψη δηλώσει, σε μια τέτοια πραγματικότητα η τουρκοκυπριακή κοινότητα είχε θέση και θα μπορούσε να συνυπάρξει. Η τελευταία έπεσε θύμα της χειραγώγησης των σκοτεινότερων διαδρόμων της Άγκυρας, πράκτορες της οποίας οργάνωσαν τους Τουρκοκυπρίους και τους έστρεψαν κατά των Ελληνοκυπρίων τόσο στην περίοδο του αγώνα της ΕΟΚΑ όσο και μετά, μετατρέποντάς τους σε πιόνια. Μπορεί η Βρετανική πλευρά να έχει όλες της ευθύνες του αποικιακού της παρελθόντος αλλά η ευθύνη του παρόντος εντοπίζεται ακριβώς εκεί, στα παίγνια της Άγκυρας.

Η συμφωνία περί Κυπριακής Ανεξαρτησίας έγινε αποδεκτή και στις 16 Αυγούστου του 1960 οι Βρετανικές αρχές σε μια τελετή, όπως αυτές που η πρώην αποικιακή δύναμη ήθελε να οργανώνει σε κάθε ευκαιρία, υπέστειλαν τη σημαία τους από τα δημόσια κτίρια και παρέδωσαν τις εξουσίες στη Βουλή της Κύπρου. Το όνειρο της “Ένωσης” δεν πραγματώθηκε και η Κύπρος κέρδισε απλά λίγο χρόνο μέχρι οι εθνοτικές έριδες να σαρώσουν το νησί, παραδίδοντάς το σε μια δίνη που θα οδηγούσε στις συγκρούσεις του 1963 και 1964 και τελικά στην εισβολή. Η “ανεξαρτησία” της Κύπρου, που με συμφωνία μεταξύ του προέδρου, αρχιεπισκόπου Μακαρίου και του αντιπροέδρου Φαζίλ Κιουτσούκ ορίστηκε να εορτάζεται την 1η Οκτωβρίου, ήταν μια επιβολή καθεστώτος που έγινε από το εξωτερικό για να εξυπηρετήσει συμφέροντα ξένων δυνάμεων αλλά όχι της Κύπρου. Αμφότερες οι εθνοτικές κοινότητες αποδέχθηκαν τη λύση αυτή ως κάτι το αναγκαίο και απολύτως προσωρινό ελπίζοντας καθεμία σε έναν νέο γύρο επίλυσης.

Τα άρθρα που δημοσιεύονται στο ptisidiastima.com εκφράζουν τους συντάκτες τους
κι όχι απαραίτητα τον ιστότοπο. Απαγορεύεται η αναδημοσίευση χωρίς γραπτή
έγκριση. Σε αντίθετη περίπτωση θα λαμβάνονται νομικά μέτρα. Ο ιστότοπος
διατηρεί το δικαίωμα ελέγχου των σχολίων, τα οποία εκφράζουν μόνο το συγγραφέα
τους.

- Advertisement -
- Advertisement -

1 ΣΧΟΛΙΟ

Subscribe
Notify of
1 Comment
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
- Advertisement -

Το Σχόλιο της Ημέρας

Το παραλίγο “αυτογκόλ” του Ερντογάν με τους πρέσβεις και το κόστος του για την Άγκυρα

Ο τούρκος πρόεδρος επιχείρησε να δείξει την αποφασιστικότητα του (;) στις ΗΠΑ και σε μια σειρά άλλων χωρών, με τις γνωστές απειλές για απέλαση...

Το τεύχος μας που κυκλοφορεί

- Advertisement -

Κύριο Άρθρο

ΕΞΕΛΙΞΗ: Κανονικά συνεχίζονται οι συζητήσεις για τις FDI HN και τις...

105
Καθώς πολλά γράφονται τις τελευταίες μέρες για τις κορβέτες Gowind, οι πληροφορίες που φτάνουν στο περιοδικό αναφέρουν πως δεν υπάρχει κάποιο πρόβλημα στη διαδικασία,...
- Advertisement -
Card image

October_17 ΠΤΗΣΗ 2021

Αγορά 4.49
- Advertisement -

Σαν σήμερα

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ – 27 Οκτωβρίου 1870: Παράδοση του Μετς, το γαλλικό...

0
Ο στρατάρχης Φρανσουά-Ακίλ Μπαζαίν παραδίδεται στους Πρώσσους μαζί με τους 140.000 άνδρες του. Είναι η μεγαλύτερη γαλλική ήττα του πολέμου.Μετά τη μάχη της Γκραβελότ,...
- Advertisement -
Card image

September#16 ΠΤΗΣΗ 2021

Αγορά 4.49
- Advertisement -
Card image

August #15 ΠΤΗΣΗ 2021

Αγορά 4.49

Related News

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ – 27 Οκτωβρίου 1870: Παράδοση του Μετς, το γαλλικό όνειδος του 1870

Ο στρατάρχης Φρανσουά-Ακίλ Μπαζαίν παραδίδεται στους Πρώσσους μαζί με τους 140.000 άνδρες του. Είναι η μεγαλύτερη γαλλική ήττα του πολέμου.Μετά τη μάχη της Γκραβελότ,...

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ – 27 Οκτωβρίου 1914: Η διπλή “βύθιση” του HMS Audacious

Η πρώτη μεγάλη απώλεια του Βρετανικού ναυτικού στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο λαμβάνει χώρα όταν το super-dreadnought θωρηκτό HMS “Audacious” χτυπά σε νάρκη που είχε...

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ – 13/26 Οκτωβρίου 1904: Παύλος Μελάς, ο θάνατος του “ανασταίνει” τη Μακεδονία

Σκοτώνεται σε συμπλοκή στο χωριό Στάτιστα της Μακεδονίας ο πρωτεργάτης του Μακεδονικού Αγώνα, Παύλος Μελάς.Στα τέλη του 19ου αιώνα, η περιοχή της νότιας Βαλκανικής...