Ιούλιος 1974: Ο άγνωστος πόλεμος του Κρατικού Εργοστασίου Αεροσκαφών

11
8861

Τον δραματικό εκείνο Ιούλιο του ’74, όταν ο Αττίλας πατούσε στην Κύπρο και η Ελλάδα ετοιμαζόταν για πόλεμο, ο πολεμικός πυρετός είχε εξαπλωθεί σε ολόκληρη την Αεροπορία. Στο Ελληνικό, το 202 Κρατικό Εργοστάσιο Αεροπλάνων, όπως και οι άλλες μονάδες της Π.Α, είχε τεθεί σε συναγερμό, έτοιμο να δώσει την δική του μάχη. Αυτή είναι η ξεχασμένη ιστορία του πολέμου του ΚΕΑ.

Λίγοι γνωρίζουν τον άθλο που επετέλεσε εκείνες τις ημέρες το προσωπικό του Κρατικού Εργοστασίου Αεροπλάνων. Την ιστορική αυτή αδικία αποκαθιστά το βιβλίο «Ελληνικά Φτερά στην Κύπρο, Επιχειρήσεις 1964-1974 όπως τις έζησαν και τις αφηγούνται οι πρωταγωνιστές» του αείμνηστου Υποπτεράρχου (Ι) Γεωργίου Μήτσαινα –ένα μοναδικό βιβλίο που ρίχνει φως σε πολλές σκοτεινές πτυχές της κυπριακής τραγωδίας.

 

Με το ενδεχόμενο επιχειρήσεων να φαντάζει όλο και πιο πιθανό καθώς έφθαναν οι πληροφορίες από την Κύπρο, η Αεροπορία επιδόθηκε σε έναν αγώνα ενεργοποίησης κάθε διαθέσιμου μέσου. Τα γεγονότα βρήκαν το 202 ΚΕΑ με διάφορα αεροπλάνα στις πίστες του να περιμένουν να περάσουν από προγραμματισμένη επιθεώρηση IRAN και αρκετά εξ αυτών ήταν F-84F, τα αεροσκάφη δίωξης/βομβαρδισμού που σύμφωνα με τα σχέδια θα σήκωναν το βάρος των επιχειρήσεων στον ρόλο αυτόν.

Τα τζετ του τύπου υπηρέτησαν με τα ελληνικά διακριτικά από το 1957 έως το 1983 εξοπλίζοντας συνολικά εννέα Μοίρες, τρεις από αυτές (335Μ, 336Μ, 340Μ) σε ρόλο πυρηνικής κρούσης. Τον Ιούλιο του ’74 ήταν τα αεροπλάνα που η Αεροπορία χρειαζόταν όσο λίγα και εκείνα που βρίσκονταν στο ΚΕΑ παραήταν πολύτιμα για να κάθονται στην πίστα.

Συγκρότηση… Μοίρας ΚΕΑ

Όπως αναφέρει στο βιβλίο ο τότε Διοικητής ΔΑΥ, Υπτχος Χριστόδουλος Μέγγουλης, αμέσως μετά την τουρκική εισβολή το 202 ΚΕΑ κινητοποιήθηκε για την αξιοποίηση εννέα F-84F που ήταν στα υπόστεγα για IRAN ή στην πίστα για δοκιμή αέρος. Όλη την ημέρα και όλη την νύκτα της 20ης προς 21η Ιουλίου, το προσωπικό, ένστολοι και πολίτες «έβαλαν JATO» και δουλεύοντας ασταμάτητα ετοίμασαν πέντε αεροσκάφη.

Τα υπόλοιπα τέθηκαν σταδιακά σε ενέργεια και στις 24 Ιουλίου υπήρχαν στο Ελληνικό οκτώ F-84F έτοιμα να αναλάβουν δράση. «Σε αυτά προστέθηκαν αεροσκάφη και από άλλες μονάδες και έτσι συγκροτήθηκε μια επιπλέον Μοίρα, πλήρως εξοπλισμένη. Με τον τρόπο αυτόν, από τα ενενήντα εννέα F-84F που διέθετε τότε η Αεροπορία ήταν έτοιμα να απογειωθούν τα ενενήντα οκτώ…»

Όλοι οι χειριστές που τοποθετήθηκαν στην Μοίρα υπηρετούσαν είτε στο Αρχηγείο Αεροπορίας είτε σε άλλες Διοικήσεις (Τακτική Αεροπορική Διοίκηση, Διοίκηση Αεροπορικής Εκπαιδεύσεως) αναφέρεται στο κεφάλαιο Ζ΄ Αεροπορικές Επιχειρήσεις μετά την Επιστράτευση. Στο Καστέλι, το κλιμάκιο των F-84F της 340 ΜΔ/Β που είχε μετασταθμεύσει εκεί από τις 18 Ιουλίου ήταν ήδη έτοιμο για την προσβολή του τουρκικού προγεφυρώματος.

Την 22α Ιουλίου, με τις μάχες να μαίνονται στην Κύπρο, οι πιλότοι των F-84F βρίσκονταν σε ετοιμότητα των 5΄ περιμένοντας την διαταγή για απογείωση. Στις 11:07 πμ φθάνει από την 28η ΤΑΔ η πολυπόθητη διαταγή και 12 αεροσκάφη με φουλ καύσιμο και όπλα (κανονικά το Σχέδιο «Κ» προέβλεπε 18 α/φη) τροχοδρομούν για την αρχή του διαδρόμου όμως ο Πύργος, μετά την ρίψη φωτοβολίδων για την έναρξη της αποστολής, δίνει μέσω ασυρμάτου εντολή να ματαιωθεί η απογείωση.

Στις 12:24 μμ, μια ώρα και 17΄ μετά την ανάκληση της εντολής απογείωσης, δίδεται νέα εντολή. Οι χειριστές, άλλοι μέσα στα αεροπλάνα τους, άλλοι κάτω από την σκιά της πτέρυγας για να αποφύγουν τον καυτό ήλιο, εκκινούν ξανά κινητήρες. Στόχος τους πάντα οι τουρκικές δυνάμεις, που συνέχιζαν να βγαίνουν στον αιγιαλό αποβάσεως ανενόχλητες από αέρος. Δύο λεπτά αργότερα η διαταγή απογείωσης ανακαλείται και πάλι.

Οι τετράδες των οπλισμένων F-84F σβήνουν τους κινητήρες τους προς μεγάλη οργή και απογοήτευση των χειριστών. Η αποστολή ματαιώνεται οριστικά. Η δικαιολογία των κρατούντων τότε ήταν η ενδεχόμενη «απειλή από βορράν». Ωστόσο το αληθινό γιατί βρίσκεται ακόμη θαμμένο σε αυτό που εδώ και 44 χρόνια αποκαλείται αόριστα «Φάκελλος της Κύπρου»…

Αλέξανδρος Θεολόγου 

 

Το παρόν άρθρο πρωτοδημοσιεύτηκε στις 21 Ιουλίου 2018

 

11 ΣΧΟΛΙΑ

  1. Το γιατί δεν απογειωθηκαν τα F-84, ανακληθηκαν τα υποβρυχια και δεν εφαρμόστηκε κανενα σχεδιο άμυνας το ξερουμε όλοι μας,ο φάκελος της Κύπρου εχει εδω και καιρό ανοιχτεί μεσα απο διαρροές, δημοσιεύσεις και προσωπικές μαρτυρίες. Πόσο προδομενοι πρεπει να αισθάνονται οι πιλοτοι, οι μηχανικοι, οι κυβερνητες υποβρυχιων και οι καταδρομείς που ηταν ετοιμοι να δωσουν τη ζωη τους για την «μακρινη» Κύπρο οταν εμαθαν οτι ολα ηταν προσχεδιασμενα ηδη εδω και καιρο..

  2. Σύμφωνω για τον Αττίλα 1
    Δεν περίμεναν τον Αττίλα 2
    Την εποχή εκείνη υπηρετούσα στην Καβάλα και έναν μήνα πριν την εισβολή το 50 Σύνταγμα από την Ελευθερούπολη Καβάλας έφυγε και εγκαταστάθηκε στην περιοχή Διδυμοτείχου γιατί ????

  3. μενοντας τοτε κοντα στο Ελληνικο, πιτσιρικος τοτε τους θυμαμαι να ασκουνται σε «προσβολες» αεροδρομιων, χρησιμοποιωντας τον διαδρομο του τοτε αεροδρομιου σαν «στοχο»…..εντυπωσεις και συναισθηματα που μου εχουν μεινει χαραγμενα στη μνημη…

  4. Ξέρει κανείς την αρίθμηση που είχε δώσει η 340ΜΔΒ στην Μοίρα στο Ελληνικό και την Μοίρα στην Καλαμάτα;;; Η 340-2 ήταν του Καστελιου που μετά από μια διαδρομή (και χρονική και γεωγραφική) έγινε στο τέλος 345ΜΔΒ. Από τότε ξέρω ότι η 340-2 είχε την πιο μεγάλη σε διάρκεια μεταστάθμευση και γι’αυτό έγινε και Μοίρα στο τέλος, του μόνο που ξέρω για τις άλλες 2 (340-3 & 340-4 και εδώ υπάρχει διχογνωμία εάν ήταν 340-4 ή -1) είναι ότι η μια από τις δύο κράτησε για μερικές εβδομάδες και η άλλη για μερικούς μήνες. Φυσιολογικά αυτή που κράτησε λιγότερο μπορεί να είχε ανεπίσημα και αρίθμηση και πρέπει να ήταν η 347 και αυτή που κράτησε περισσότερο να είχε νούμερο 346 ΠΑΝΤΑ ανεπίσημα. Ο λόγος που μπαίνω σε αυτήν την λογική αρίθμησης βάσει του χρόνου είναι ότι όταν φτιάχτηκε το 3ο Σμήνος Μάχης της 347ΜΒ, και όταν αποκτήθηκαν πια αρκετά Α-7Η, έγινε η προετοιμασία για την δημιουργία της 347ΜΒ και την απόσπασή της από την 340ΜΒ. Βάση τώρα την σειρά ονομασίας από το 345 το 1975, πήγε στο 347 το 1977, άρα φαινομενικά πήδηξε ένα νούμερο ή έκαψε ένα νούμερο το 1975 άμα στην κρίση σε κάποιο κλιμάκιο είχε δώσει το 346 και απλά δεν πρόλαβε το κλιμάκιο να πάρει επίσημα το νούμερο.
    Υ.Γ Το θέμα με την αρίθμηση θεωρώ ότι γενικά είναι πονεμένο θέμα. Ο λόγος, σε ένα βιβλίο που έχω διαβάσει με συγγραφέα Συνταγματάρχη (ΠΖ) ε.α που έχει σαν βιβλιογραφία 16τόμους που εξέδωσε η Δ.Ι.Σ (Διεύθυνση Ιστορίας Στρατού) για την επιχειρήσεις 1946-49 και συγκεκριμένα στο κομμάτι που αναφέρεται στην επχ «ΠΥΡΣΟΣ» . γράφει συγκεκριμένα:
    <>

  5. Σε ότι αφορά την ΜΗ απογείωση των F-84 (και όχι μόνο), έχω διαβάσει πολλά και έχω ακούσει περισσότερα. Πιστευώ από όσα έχω ακούσει – διαβάσει από διάφορους, το πιο λογικό για εμένα, είναι το σενάριο-περίπτωση όπου εμπλέκεται η Συρία και ο μπαμπάς (του σημερινού Ασαντ) Χαφέζ αλ Άσαντ και η συμφωνία που είχε γίνει επί επταετίας περί κοινού εχθρού-μετώπου και πιο συγκεκριμένα ότι τα αεροπλάνα μας αφού θα επιχειρούσαν πάνω από την μεγαλόνησο θα προσγειωνόταν «στεγνά» στην Συρία και όχι κάπου «αλλού» . Την θεωρία περί αυτού , εκτός από τους επιχειρησιακούς λογικούς λόγους, και κάποια άλλα άγνωστα πράγματα σε πάρα πολλούς που έγιναν τέτοιες ημέρες 7-1974, την ενισχύει ότι το 1981 μπορεί και 1982 ΞΑΝΑυπογράφτηκε η συνθήκη με την Συρία που έλεγε για κοινό μέτωπο, για άμα επιτεθεί μια συγκεκριμένη χώρα σε μια από της δύο (Ελλάδα-Συριά) ή άλλη θα πάει στο πλευρό της εναντίων της τρίτης χώρας κτλ κτλ (εποχή επαναπροσέγγισης με τις Αραβικές χώρες, η ίδια γραμμή υπήρχε και επί επταετίας)

    • ειχαν γινει δοκιμές και τα αεροσκάφη μπορουσαν να κανουν το ταξίδι και να γυρισουν πισω εστω και οριακά. Δεν θυμαμαι που το ειχα διαβασει. βεβαια εναλλακτικό μερος προσγείωσης ειναι παντα στους σχεδιασμους της κάθε επιχείρησης.

  6. Η Δυση δεν επέτρεψε στην Ελλάδα να υπερασπιστεί την Κύπρο το 74, αν δεν οργάνωσε τα πάντα πίσω απ το παραβάν. Η Δυση (οι αγγλοαμερικάνοι γιατι γερμανική γεωπολιτική δεν υπάρχει) επέβαλε το «η Κύπρος ειναι μακρια» στον Καραμανλή, το Νταβός στον Ανδρέα, τη Μαδρίτη γαι το Αιγαίο και τη μη εμπλοκή για τα Ίμια στο Σημίτη και τις Πρέσπες για τη Μακεδονια και τη soon to be μειονότητα εκεί στο Τσίπρα. Και έχει ο Θεός για βραχονησίδες, ΑΟΖ και Θράκη στο μέλλον. Βρισκόμαστε, όπως εξ ανέκαθεν άλλωστε, μεταξύ σφύρας και άκμωνος, και το πρώτο βήμα επίλυσης ενός προβλήματος είναι να το καταλάβουμε. Με άλλα λόγια οι εχθροί μας – οι Τούρκοι – θέλουν να μας καταστρέψουν και οι φίλοι – η Δύση – να μας τσαλακώσει. Αυτή είναι η αλήθεια. Το πολιτικό σύστημα και οι ελίτ έχουν κάνει τις επιλογές τους, πρόσδεση στη Δυση και «εσωτερική διαχείριση» των απωλειών σαν το μη χείρων. Η απώλεια της αξιοπρέπειας και του οράματος του λαού όμως δείχνει να διαλύει τη χώρα και η Ελλάδα σαν προτεκτοράτο της Δύσης δείχνει να μην έχει μέλλον, και αντιμετωπίζει οικονομική – μια άτακτη χρεωκοπία εντός του Ευρω φαντάζει πολύ πιθανή -, δημογραφική – plus brain drain -και κοινωνιολογική – λόγω ανισοτήτων, διχασμού και αλλογενών πληθυσμών – κατάρρευση. Αυτή θα οδηγήσει αργά η γρήγορα σε απώλεια εδαφών. Και όλα αυτά χωρίς ακόμα να κληθούμε να πληρώσουμε το κύριο αντίτιμο της συμμετοχής μας στις Δυτικές δομές, μια εμπλοκή στα πλαίσια του ΝΑΤΟ σε μια σύρραξη με τη Ρωσσία που φαντάζει όλο και ποιο πιθανή όσο ο χρόνος περνά. Στην οποία θα είμαστε valid στόχος. Άλλωστε όσοι παρακολουθούμε τους εξοπλισμούς διεθνώς, καταλαβαίνουμε οτι όλοι προετοιμάζονται για μια σύρραξη μεγάλης έκτασης. Η συζήτηση που θα πρεπε να γίνεται στη χώρα είναι αν θα πρεπε να συνεχίσουμε η αν θα πρεπε να αποσυρθούμε απ τις Δυτικές δομές συντεταγμένα να μείνουμε μακριά κι απ τους Ρώσσους και να προσπαθήσουμε να ανασυνταχθούμε με ένα νέο devalued νόμισμα και σε ένα πλαίσιο ουδετερότητας και συνεργασίας με τη Γαλλία, το Ισραήλ και την Αίγυπτο για τις αμυντικές μας ανάγκες. Δε λέω ότι προτιμώ αυτο, δεν ξέρω τη λύση αλλα αυτή είναι ειλικρινά η κατάσταση μας δε νομίζετε?

  7. Είχα την τύχη μαζί με δύο φίλους να πάρουμε το βιβλίο του αείμνηστου πτέραρχου από τον ίδιο όταν πρώτο εκδόθηκε στο σπίτι του.Αξίζει να το έχετε όλοι και μάλιστα οι τελευταία έκδοση είχε προσθήκες από μαρτυρίες και άλλων προσώπων.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here