8 C
Athens
Τρίτη, 19 Ιανουαρίου, 2021
- Advertisement -

Call sign ‘Eyes’: Η ανήσυχη αίσθηση ότι σε παρακολουθούν

- Advertisement -

Οι «απέναντι» έχουν να πουν πολλά για τις αδιακρισίες των ελληνικών αναγνωριστικών –όσες γνωρίζουν δηλαδή. Διότι όλα τα χρόνια που τα «Μάτια» της Πολεμικής Αεροπορίας ήταν καρφωμένα πάνω τους η δουλειά γινόταν αθόρυβα και αποτελεσματικά. Αν και η Μοίρα συγκροτήθηκε με γνώμονα την παρακολούθηση των όμορων χωρών του Κομμουνιστικού Μπλοκ, το μεγαλύτερο μέρος της επιχειρησιακής της ζωής το πέρασε με το βλέμμα στραμμένο ανατολικά του Αιγαίου. Ας ρίξουμε μια ματιά στην ιστορία και τα αεροπλάνα της αξέχαστης 348 Μοίρας Τακτικής Αναγνώρισης.

Η μακρόχρονη ιστορία της 348 ΜΤΑ είναι –πολύ ταιριαστά– ένα κολλάζ αεροφωτογραφιών. Εκτός Αεροπορίας δύσκολα καταλαβαίνει κανείς πόση προσπάθεια, θυσίες και ενέργεια χρειάσθηκε για να γίνει η Μοίρα το «όπλο» στο οποίο εξελίχθηκε. Η αποφασιστικότητα στο βλέμμα των αεροπόρων που ατενίζουν τον φακό στις παλιές φωτογραφίες λέει πολύ περισσότερα.

Από την στιγμή που η Αεροπορία δεν διέθετε εξειδικευμένα αναγνωριστικά τζετ, έξι «συνηθισμένα» αεροσκάφη δίωξης/βομβαρδισμού F-84G τροποποιήθηκαν ώστε να φέρουν μια κατακόρυφη κάμερα στην εξωτερική δεξαμενή καυσίμου του αριστερού φτερού. Ελάχιστα γνωστά και ακόμη λιγότερο φωτογραφημένα, τα πρώτα αεριωθούμενα αναγνωριστικά που υπηρέτησαν με ελληνικά διακριτικά εντάχθηκαν στην δύναμη του Σμήνους Αναγνωρίσεως το οποίο συγκροτήθηκε το καλοκαίρι του 1953 στην Ελευσίνα από τον Διοικητή του Σμήνους Μετεκπαιδεύσεως των F-84G στην 112 ΠΜ, Υποσμηναγό (Ι) Αλέξανδρο Παπανικολάου.

Το τμήμα της τροποποιημένης δεξαμενής απ’ όπου «έβλεπε» η Κ-24 των 51,5 ιντσών στα «φωτογραφικά» Thunderjet ήταν περιστρεφόμενο, μετατρέποντας, αναλόγως των απαιτήσεων της εκάστοτε αποστολής, την κάμερα από πρόσθια σε αριστερή λοξή. Η δε ρύθμιση γινόταν χειροκίνητα από το προσωπικό εδάφους πριν την απογείωση.

Η πρώτη δοκιμαστική πτήση έγινε στις 10 Σεπτεμβρίου 1953 με τον Διοικητή του 348ου Σμήνους Αναγνωρίσεως, Υπσγό (Ι) Παπανικολάου, στα χειριστήρια. Η πρώτη επιχειρησιακή αποστολή πραγματοποιήθηκε στις 24 του μηνός, πάλι από τον Διοικητή του Σμήνους. Τον Μάιο του ’55, το 348ο Σμήνος Αναγνωρίσεως αναβαθμίζεται σε Μοίρα και εξοπλίζεται με Lockheed RT-33Α, τα πρώτα «αληθινά» αναγνωριστικά τζετ της Αεροπορίας.

Ουσιαστικά ένα εκπαιδευτικό Τ-33 με τροποποιημένο ρύγχος για την τοποθέτηση φωτομηχανών και ‘black boxes’ ηλεκτρονικών να καταλαμβάνουν την θέση του δεύτερου (πίσω) καθίσματος, τα RT-33A δεν διέφεραν στον χειρισμό από τις απλές «Δασκάλες». Αυτό που τα έκανε να ξεχωρίζουν ήταν οι κάμερες μπροστά, τα «μάτια» του αεροπλάνου.

Βάσει των εμπειριών από την επιχειρησιακή δράση των RF-80 στον πόλεμο της Κορέας, η Lockheed σχεδίασε τα RT-33A να φέρουν μια ποικιλία φωτομηχανών στο ειδικά μονωμένο ρύγχος το οποίο προστάτευε τις κάμερες και το φιλμ στις φωτοαποθήκες τους από ακραίες διακυμάνσεις της θερμοκρασίας. Οι Κ-14, Κ-17, K-18, Κ-22 (σε διαμόρφωση «dicing», vertical, side oblique ή σε διάταξη split-vertical) και Κ-38 ήταν μερικές από τις φωτομηχανές που μπορούσε να αξιοποιήσει ο τύπος σε διάφορους συνδυασμούς.

Η λήψη φωτογραφιών με την λοξή μετωπική γινόταν με την βοήθεια ενός σκοπευτικού μπροστά ενώ η φωτογράφιση με τις λοξές πλευρικές εκτελείτο με τον πιλότο να υπολογίζει εμπειρικά την γωνία λήψης της κάμερας και την θέση των πτερύγων, πετώντας το αεροπλάνο κατά τρόπο ώστε να καλύπτεται η περιοχή ενδιαφέροντος. Την εποχή του Ψυχρού Πολέμου, περιοχές ενδιαφέροντος υπήρχαν και εκτός ελληνικής επικρατείας.

Αναγνωριστικές αποστολές πλησίον των συνόρων με την Αλβανία και την Βουλγαρία καταγράφονταν στα ημερολόγια πτήσης ως «τοπικές». Τα αεροσκάφη που εκτελούσαν αυτές τις υψηλά διαβαθμισμένες αποστολές κρυφοκοιτάζοντας πίσω από το Σιδηρούν Παραπέτασμα πετούσαν χωρίς διακριτικά, φέροντας μόνο αριθμό σειράς στο κάθετο σταθερό. Αυτό αρκούσε…

Στα RT-33A οι πιλότοι της 348 Μοίρας Τακτικής Αναγνώρισης «ακόνισαν» τις δεξιότητες του καλού αναγνωριστή όμως με τα RF-84F έγιναν ακόμη καλύτεροι. Τα Thunderflash, τα οποία αντικατέστησαν τα RT-33 τον Αύγουστο του ’56, ήταν ό,τι καλύτερο υπήρχε τότε στον τομέα της εναέριας αναγνώρισης, ενσωματώνοντας δοκιμασμένη τεχνολογία αλλά και καινοτομίες της εποχής. Η παραλαβή των θρυλικών αυτών αναγνωριστικών έγινε στο πλαίσιο του αμερικανικού προγράμματος στρατιωτικής βοηθείας (ΜΑΡ) προς τις χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ και ήταν ακριβώς αυτό που χρειαζόταν η Πολεμική Αεροπορία.

Αντίθετα με τα RT-33A που απετέλεσαν μεσοπρόθεσμη λύση ανάγκης, το RF-84F σχεδιάσθηκε αποκλειστικά για τον ρόλο της τακτικής αναγνώρισης, παρέχοντας δυνατότητες που αξιοποιήθηκαν κατάλληλα και σε άκρως απόρρητες πτήσεις για την αποτύπωση στόχων στις γειτονικές χώρες του Ανατολικού Μπλοκ. Στο κλιματιζόμενο ρύγχος του το αεροσκάφος διέθετε μια λοξή μετωπική Κ-22Α με φακούς 6, 12, ή 24 ιντσών, η οποία «έβλεπε» με κλίση 12-15 μοιρών. Η κάμερα μπορούσε να αντικατασταθεί από την Κ-36 των 36 ιντσών, αν κάτι τέτοιο υπαγόρευε η αποστολή που θα εκτελείτο.

Ο σταθμός της πρόσθιας κατακόρυφης μπορούσε να φιλοξενήσει μια ποικιλία φωτομηχανών όπως την Κ-17C των 6 και 12 ιντσών, την Τ-11 των 6 ιντσών, την Κ-22Α με 12άρη φακό ή την Κ-37, με ίδιο φακό. Τις θέσεις των πλευρικών λοξών καταλάμβαναν οι oblique Κ-17C των 6” ενώ πιο πίσω βρισκόταν η θέση της υψηλής αριστερής λοξής κάμερας. Από τον σταθμό αυτόν μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν οι Κ-22Α με «κώνους» 12 και 24 ιντσών, φωτογραφίζοντας στόχους με κλίση 15-40 και 25-40 μοιρών, αναλόγως πάντοτε των απαιτήσεων της αποστολής.

Η κατακόρυφη κάμερα καταλάμβανε την τελευταία θέση στο διαμέρισμα των φωτομηχανών του αεροπλάνου. Οι κάμερες που χρησιμοποιούντο κατά περίπτωση ήταν η Κ-22Α των 12 ιντσών και η Κ-38 των 24” η οποία με διαστάσεις αρνητικών 9” x 18” έδινε ακόμη πιο ευανάγνωστες αεροφωτογραφίες κάνοντας την δουλειά των φωτοερμηνευτών πιο εύκολη. Πάνω από την περιοχή του στόχου ο χειριστής επέλεγε την κατάλληλη κάμερα ενεργοποιώντας το αντίστοιχο control box της κονσόλας στον πίνακα οργάνων και τα «καρέ» στο αεροφωτογραφικό φιλμ άρχιζαν να τρέχουν…

Στις 6 Αυγούστου 1956, ο Μοίραρχος της 348 ΜΤΑ, Σμηναγός (Ι) Αλέξ. Παπανικολάου, απογειώνεται με το α/φος «728» για την πρώτη εκπαιδευτική πτήση με τον νέο τύπο. Στην Λάρισα, η παρουσία των Thunderflash δεν άργησε να γίνει γνωστή: στις 13 Σεπτεμβρίου η χαρακτηριστική βροντή που ακούσθηκε ανατολικά του αεροδρομίου καθώς το «28728» του Υπσγού (Ι) Απόστολου Αντωνιάδη έσπαγε σε ρηχή βύθιση το φράγμα του ήχου, φρόντισε γι’ αυτό!

Σε κάθε κρίση που γνώρισε η χώρα, τα αναγνωριστικά ήταν τα πρώτα που πετούσαν και τα τελευταία που επέστρεφαν. Ειδικά στην κρίση του ’74 τα RF-84F «πολέμησαν» τον δικό τους πόλεμο, φέρνοντας πίσω πολύτιμες φωτογραφίες. Οι δε φωτογραφίες των Thunderflash, λόγω των μεγάλων διαστάσεων του φιλμ που χρησιμοποιούσαν, ήταν οι αγαπημένες των φωτοερμηνευτών της Αεροπορίας, των ανθρώπων που σκυμμένοι από πάνω τους προσπαθούσαν να αποκρυπτογραφήσουν τα μυστικά που έκρυβαν τα «καρέ» του φιλμ.

Καθ’ όλη την διάρκεια της μακρόχρονης υπηρεσίας τους στην Π.Α, τα RF-84F τράβηξαν πολλές ενδιαφέρουσες φωτογραφίες των «απέναντι» –αν και σε ορισμένες από αυτές οι γείτονες δεν χαμογελούν και πολύ! Μέχρι να «κατεβάσουν» το κατασκοπευτικό U-2 του Πάουερς οι Σοβιετικοί την Πρωτομαγιά του 1960 εκτοξεύοντας εναντίον του ένα φοβερό μπαράζ πυραύλων SA-2, τα αναγνωριστικά του ΝΑΤΟ έπρεπε να «κρυφοκοιτάξουν» πίσω από το Σιδηρούν Παραπέτασμα για να μάθουν τα μυστικά του.

Στο επικίνδυνο αυτό «σπορ» του Ψυχρού Πολέμου επεδόθησαν και οι πιλότοι της 348 ΜΤΑ, πετώντας «σκιώδεις» αποστολές πέραν των ελληνικών συνόρων. Αυτό, είναι το μόνο που επιτρέπεται να μάθετε! Όλα τα άλλα είναι Άκρως Απόρρητα.

Η εποχή των Thunderflash θα ολοκληρώσει τον κύκλο της στις 29 Μαρτίου 1991 με την τελετή απόσυρσης του τύπου -μια συναισθηματική φορτισμένη ημέρα για όσους το πέταξαν και το αγάπησαν αλλά και για τους τεχνικούς που φρόντιζαν καθημερινά για την διαθεσιμότητα των αεροπλάνων. Τα τελευταία τρία πτήσιμα RF-84F απογειώθηκαν από τον «08» της Λάρισας για να τραβήξουν της τελευταίες αεροφωτογραφίες της καριέρας τους, με τον Αντισμήναρχο (Ι) Απόστολο Μανουσάκη, Σμηναγό (Ι) Αθανάσιο Καλογιάννη και Αντισμήναρχο (Ι) Στέφανο Ξιφαρά στο κόκπιτ των αεροσκαφών «683», «470» και «728» αντίστοιχα.

Σαν να ήθελε να παρατείνει την στιγμή, τελευταίος –απρόθυμα, είναι η αλήθεια– θα προσγειωθεί ο Ασμχος (Ι) Ξιφαράς με το «28728», το ίδιο αεροπλάνο που πραγματοποίησε την πρώτη πτήση από την Λάρισα 35 χρόνια νωρίτερα. «Τα RF-84F δεν κουράστηκαν, απλώς ξεπεράστηκαν» δηλώνει χαρακτηριστικά ο Απτχος (Ι) ε.α Ξιφαράς, ο χειριστής με τις περισσότερες ώρες στον τύπο. Ακόμη και σήμερα, όταν οι πιλότοι των RF-84F μιλούν για το αγαπημένο τους αεροπλάνο, διακρίνεις μια νοσταλγία στην φωνή. Γιατί το Thunderflash ήταν ένα πραγματικό αεροπλάνο, όπως τα έφτιαχναν τότε.

Στις 29 Σεπτεμβρίου 1978 μια νέα σελίδα γυρίζει για την Μοίρα με την παραλαβή των πρώτων RF-4E Phantom. Εφοδιασμένα με εξωτερικές δεξαμενές καυσίμου και επανδρωμένα με μικτά πληρώματα Ελλήνων και Αμερικανών χειριστών, τα αεροσκάφη έφθαναν από τις Ηνωμένες Πολιτείες με ρυθμό περίπου ένα τον μήνα, έπειτα από ένα μακρύ ταξίδι με ενδιάμεσους σταθμούς.

Mε την ολοκλήρωση των παραδόσεων η Μοίρα χωρίσθηκε σε δύο Σμήνη –ένα με τα εναπομείναντα RF-84F και ένα δεύτερο (348 ΜΤΑ/RF-4E) με τα οκτώ αναγνωριστικά Phantom του Βlock 66 (αριθμοί σειράς 77375, 77358, και 77-1761 έως 77-1766). Ο διαχωρισμός αυτός δεν κράτησε πολύ, με αποτέλεσμα την ενοποίηση των δύο Σμηνών σε μια μονάδα, με διοικητική και επιχειρησιακή υπαγωγή στην 110 Πτέρυγα Μάχης.

Μετά την απόσυρση των RF-84F, η 348 ΜΤΑ επιχειρούσε αποκλειστικά με Photo Phantom. Η τελετή ένταξης σε υπηρεσία τον Ιούλιο του 1994 είκοσι επτά γερμανικών αναγνωριστικών Phantom τα οποία παραχωρήθηκαν στην Ελλάδα μετά την απόσυρσή τους από τις Πτέρυγες Αναγνώρισης (Aufklärungsgeschwader) AKG 51 ‘Immelmann’ και AKG 52 στο Bremgarten και Leck αντίστοιχα, ενίσχυσε σημαντικά την δύναμη της Μοίρας καθώς ο αριθμός των «γερμανικών» αεροπλάνων «έβγαζε» πιο άνετα αποστολές.

Όταν δεν πετούσαν εκπαιδευτικές αποστολές ή δεν συμμετείχαν σε ασκήσεις, τα αναγνωριστικά της Μοίρας «Μάτια» έκαναν αυτό για το οποίο αποκτήθηκαν: παρακολουθούσαν τους «απέναντι». Και είχαν τον τρόπο να το κάνουν, με τα κατάλληλα μέσα και, κυρίως, τους κατάλληλους ανθρώπους.

Στο ρύγχος του το Recce Phantom φιλοξενούσε μια εντυπωσιακή ποικιλία φωτομηχανών (KS-127A, KS-87B, KS-72, KA-56, KS-91, AAD-5, KS-55A) με ακόμη πιο εντυπωσιακές δυνατότητες συνδυασμών για πρόσθια, πλευρική και κατακόρυφη φωτογράφιση. Αναλόγως του προφίλ της αποστολής, στον σταθμό 1 του ρύγχους μπορούσε να τοποθετηθεί μια πρόσθια-λοξή μετωπική KS-87A που «έβλεπε» μπροστά και κάτω ή εναλλακτικώς μια KS-72, τον σταθμό 2 καταλάμβαναν τρείς KS-87 είτε δύο KS-72 ή KS-87 ενώ από τον σταθμό 3 πραγματοποιούσαν λήψεις φωτομηχανές τύπου KS-91 ή KS-55A.

Φωτογραφίες μπορούσαν να ληφθούν ακόμη και την νύχτα, χάρη στην άφεση ειδικών φωτοφυσιγγίων (flash cartridges) από θυρίδες στο πίσω μέρος της ατράκτου τα οποία, λειτουργώντας ως στιγμιαία φλας, έκαναν τη νύχτα μέρα. Η νύχτα άλλωστε ποτέ δεν ήταν πρόβλημα για τον τύπο. Οι κάμερες του συστήματος υπέρυθρης σάρωσης AAD-5 είχαν την δυνατότητα να «βλέπουν» εντός από την ημέρα και στο σκοτάδι, παρέχοντας στους σχεδιαστές μιας επιχείρησης ένα ακόμη σημαντικό πλεονέκτημα.

Αυτό που έκανε τα αναγνωριστικά Phantom πραγματικά πολύτιμα ήταν η «στρατηγική» κάμερα LOROP (LOng Range Oblique Photography) KS-127A, το επιχειρησιακό «βαρύ χαρτί» στην τακτική αναγνώριση, με δυνατότητα αυτόματων λήψεων από ύψος 35.000-40.000 ποδών και εις βάθος 35 ναυτ. μιλίων –και ο νοών νοείτω. Εφοδιασμένη με φακό 66 ιντσών, η μοναδική αυτή φωτομηχανή μπορούσε να περιστρέφεται (κατακόρυφα και πλάγια) εν πτήσει, φωτογραφίζοντας ζωτικής σημασίας στόχους από διαφορετικές γωνίες! Οι δυνατότητές της ακόμη και σήμερα δύσκολα θα ξεπερασθούν, λένε πιλότοι αναγνωριστικών με μερικές χιλιάδες ώρες πτήσης στο log book.

Οι αεροφωτογραφίες από ανατολάς έφθαναν για εμφάνιση και φωτοερμηνεία στο Μικτό Αεροφωτογραφικό Κέντρο (ΜΑΦΚ) στην βάση της Λάρισας, το μοναδικό μέρος όπου δεν μύριζε κανείς την χαρακτηριστική, βαριά οσμή του αεροπορικού καυσίμου. Φωτογραφίες στρατηγικής σημασίας, η ανάπτυξη μονάδων επιφανείας του τουρκικού Ναυτικού στο Αιγαίο, οποιαδήποτε πληροφορία μπορούσε να ενδιαφέρει τους σχεδιαστές μιας επιχείρησης, ήταν δουλειά των αναγνωριστικών. Όμως τα αεροπλάνα της 348 ΜΤΑ προσέφεραν ανεκτίμητες υπηρεσίες και στο κοινωνικό σύνολο.

Στο MAΦK κατέληγαν οι αεροφωτογραφίες αποστολών που πετούσε η Πολεμική Αεροπορία επ’ ωφελεία υπουργείων, δημοσίων υπηρεσιών και φορέων. Mετά από κάθε μεγάλη πυρκαγιά, οι αεροφωτογραφίες των απανθρακωμένων δασικών εκτάσεων βοηθούσαν το υπουργείο Γεωργίας να εκτιμήσει το μέγεθος της καταστροφής. Επίσης, κατά την εκτέλεση τοπογραφικής μελέτης για κάποιο μεγάλο έργο, οι υπό κλίμακα κατακόρυφες αεροφωτογραφίες της περιοχής κάλυπταν τις αδυναμίες και τους περιορισμούς των διαφόρων συμβατικών μεθόδων που συνήθως χρησιμοποιούνται.

Χωρίς υπερβολή, από την αίθουσα φωτοερμηνείας του MAΦK έχουν περάσει αεροφωτογραφίες σχεδόν για τα πάντα. Φωτογραφίες λιμενικών εγκαταστάσεων για το Λιμενικό Σώμα, περιοχών σε ολόκληρη την χώρα για τον εντοπισμό και την καταμέτρηση αυθαιρέτων κτισμάτων από τις αρμόδιες υπηρεσίες, φωτογραφίες για την Στατιστική Yπηρεσία και αεροφωτογραφίες που συνέβαλαν στον έλεγχο της δασικής εκμετάλλευσης, στην εκπόνηση τεχνικών μελετών, στην χάραξη οδών και άλλων έργων κοινής ωφελείας, χωρίς να λείπουν και φωτογραφίσεις για πανεπιστημιακές μελέτες (Δέλτα ποταμών, υδροβιότοποι κ.ά)

Από τις πιο ασυνήθιστες αεροφωτογραφίες που απλώθηκαν ποτέ στην φωτεινή τράπεζα φωτοερμηνείας, οι φωτογραφίες υπερύθρων για τον εντοπισμό υπογείων πηγών στην Κρήτη αποτελούν μια από άγνωστες πτυχές του κοινωνικού έργου του MAΦK και της 348 ΜΤΑ. Παρόλο που η Κρήτη διαθέτει εκατοντάδες πηγές γλυκού νερού, ο εντοπισμός τους ήταν ιδιαίτερα δύσκολος επειδή πολλές είναι υποθαλάσσιες –γνωστές ως «εστεβέλλες» ή αναβάλλουσες.

Την λύση έδωσαν οι κάμερες υπερύθρων των RF-4E τα οποία πέταξαν συγκεκριμένες ώρες της ημέρας πάνω από περιοχές που υδρογεωλόγοι πίστευαν ότι υπήρχαν υπόγεια ύδατα. Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά: οι ακραίες διακυμάνσεις της θερμοκρασίας νωρίς το πρωί και κατά την δύση του ηλίου αποκάλυψαν περίπου 750 πηγές γλυκού νερού, τόσο στην ξηρά όσο και διάσπαρτες στην θάλασσα.

Το χαρακτηριστικό κλήσης της 348 ΜΤΑ, «Μάτια», αντικατόπτριζε κυριολεκτικά τον ρόλο της. Η Μοίρα ήταν τα άγρυπνα μάτια της Πολεμικής Αεροπορίας, χωρίς τα οποία τίποτα δεν θα μπορούσε να γίνει. Διότι τα αναγνωριστικά είναι τα αεροπλάνα που θα πετάξουν την πρώτη και την τελευταία πτήση σε κάθε κρίση, σε κάθε ένταση με την γείτονα, σε κάθε άσκηση, διακλαδική και μη, οπουδήποτε, οποτεδήποτε.

Μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, οι αναγνωριστές επωμίζονται μια νευραλγικής σημασίας αποστολή. Την σημασία αυτής της αποστολής μπορούν να την εκτιμήσουν μόνο εκείνοι που τις πετούν, όσοι γνωρίζουν τί διακυβεύεται και όσοι… αδημονούν για τις φωτογραφίες που τα αναγνωριστικά φέρνουν πίσω. Η απόσυρση των RF-4E και η απενεργοποίηση της Μοίρας «Μάτια» στις 5 Μαΐου 2017 σηματοδότησαν το τέλος του φιλμ της ιστορίας της.

Σήμερα τα F-16C/D Block 52+ Advanced έχουν προσθέσει στους πολλούς ρόλους που μπορούν να εκτελέσουν και αυτόν της τακτικής αναγνώρισης με το ατρακτίδιο DB-110 της Goodrich Aerospace. Αυτό όμως που δεν αλλάζει ούτε θα αλλάξει ποτέ είναι ο αόρατος σύνδεσμος που ενώνει τους πιλότους των πρώτων αναγνωριστικών τζετ της Π.Α με όσους πέταξαν τα θρυλικά RF-84F και τα RF-4E, τα τελευταία καθαρόαιμα αναγνωριστικά.

«Έπινε, κάπνιζε και έκανε θόρυβο» όπως κάθε F-4 αλλά το Recce Phantom παρείχε αναγνωριστικές δυνατότητες σπεσιαλίστα οι οποίες θα λείψουν σε πολλούς. Αρκετοί απ’ όσους το πέταξαν δεν γνώρισαν άλλο αεροπλάνο εκτός από αυτό μετά την Σχολή. Ίσως γιατί η εναέρια αναγνώριση είναι μια λεπτή τέχνη που απαιτεί ολοκληρωτική αφοσίωση και οι χειριστές περνούν χρόνια ολόκληρα ακονίζοντας τις δεξιότητες που εξελίσσουν έναν ιπτάμενο σε ικανό «αναγνωριστή». Παρά τις 98.000 ώρες πτήσης που έγραψε το RF-4E με τα ελληνικά διακριτικά, βλέπεις πως μιλούν γι’ αυτό οι πιλότοι του και καταλαβαίνεις ότι δεν το χόρτασαν.

Αλέξανδρος Θεολόγου

 

Τα άρθρα που δημοσιεύονται στο ptisidiastima.com εκφράζουν τους συντάκτες τους
κι όχι απαραίτητα τον ιστότοπο. Απαγορεύεται η αναδημοσίευση χωρίς γραπτή
έγκριση. Σε αντίθετη περίπτωση θα λαμβάνονται νομικά μέτρα. Ο ιστότοπος
διατηρεί το δικαίωμα ελέγχου των σχολίων, τα οποία εκφράζουν μόνο το συγγραφέα
τους.

- Advertisement -
- Advertisement -

16 ΣΧΟΛΙΑ

Subscribe
Notify of
16 Comments
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments

Το άρθρο διαβάστηκε “απνευστί”!

Θα ήταν ωραίο να ξαναδούμε αυτές τις KS127A σε κάνα drone ή αερόστατο

Μνημειώδες άρθρο, θερμά συγχαρητήρια!
Μερικές σκόρπιες σκέψεις:
1) Ο αείμνηστος Παπανικολάου από νεότητός του ήδη φαινόταν πόσο ανήσυχο πνεύμα είναι. Τόσο πολύτιμος ήταν αυτός ο οραματιστής της ελληνικής αεροπορικής ισχύος, που στη μυθιστορηματική σταδιοδρομία του μόνο δύο τακτικές διοικήσεις άσκησε (του 348 ΣΤΑ και της 115ΠΜ), οι υπόλοιπες θέσεις του ήταν καίριες επιτελικές, εθνικές και ΝΑΤΟϊκές. Όχι η τυπική σταδιοδρομία αξιωματικού της ΠΑ που ενθουσιάζει εμάς το κοινό της “Π”, αλλά μία που τον οδήγησε, εν μέσω καθολικής αναγνώρισης, στη θέση του Α/ΑΤΑ (τότε Α/28ΤΑΔ) στην ηλικία των μόλις 43 ετών.
2) Ο θρύλος του RF-84F έχει να κάνει σε μεγάλο βαθμό όχι μόνο με τις εξαίρετες φωτογραφίες του, αλλά και με το γεγονός ότι ο διάδοχός του στην USAF (RF-101A/C Voodoo) δεν ήταν διαθέσιμος για εξαγωγή, με αποτέλεσμα το ΝΑΤΟ να βασανίζεται με ανεπαρκή α/φ τύπου RF-5A & RF-104G.
3) Το RF-5A, έχοντας υπηρετήσει στο ρόλο της αναγνώρισης μόνο με την 349, ασφαλώς δεν είχε θέση στο άρθρο, αλλά ήταν με διαφορά το χειρότερο αναγνωριστικό της ΠΑ και όλου του ΝΑΤΟ. Άθλιες φωτομηχανές και φωτογραφίες. Όχι τυχαία, σύντομα επέστρεψε στα συνήθη καθήκοντα αναχαίτισης ημέρας και δ/β του τύπου …
4) Τα πρώτα 8 (“αμερικάνικα”) RF-4E ξεχωρίζουν (μαζί με τα αντίστοιχα τουρκικά) από τα υπόλοιπα του τύπου διότι έχουν την πτέρυγα του όψιμου F-4E με σλατς χειλέων προσβολής και τους χαρακτηριστικούς γρύλους τους από κάτω, και τα φλαπς χειλέων προσβολής αντίστοιχα ακινητοποιημένα. Δεν συνηθιζόταν στα αναγνωριστικά Φάντομ (ούτε τα περίπου ταυτόχρονης κατασκευής όψιμα ισραηλινά και ιρανικά δεν τα είχαν, και φυσικά ούτε τα παλαιότερα γερμανικά), διότι ενώ τα σλατς επαυξάνουν τη δυνατότητα ελέγχου σε μεγάλες γωνίες προσβολής και μειώνουν τον κύκλο στροφής του α/φ, η αυξημένη του οπισθέλκουσα απομειώνει την ανώτατη ταχύτητα, η οποία όμως (σε αντίθεση με τους ελιγμούς εναέριας μάχης) έχει κρίσιμη αξία για ένα αναγνωριστικό (και πράγματι, τα RF-4Β/C/E ήταν τα ταχύτερα Φάντομ, αισθητά ταχύτερα από τις εκδόσεις τακτικού μαχητικού). Προφανώς πρυτάνευσε η λογική της αποφυγής μετεκπαίδευσης σε τύπο με αποκλίνοντα πτητικά χαρακτηριστικά (που τελικώς δεν αποφεύχθηκε, διότι τα γερμανικά ήταν χωρίς σλατς …).

Εμβριθέστατος,ὡς είθισται.
Λίγο αλατοπίπερο από μένα.

1)Ὁ Αλέξανδρος Παπανικολάου δέν κατεκρίθη ποτέ για την επαγγελματική του επάρκεια.
Όμως,του καταλογίζεται από αρκετούς ότι το 1974 υπήρξε «χλιαρός»,κυρίως λόγω της διαταγής να αποφεύγονται εμπλοκές ανατολικά του 25ου μεσημβρινού,μετά την επιτυχία των Ντινόπουλου-Σκαμπαρδώνη στις 22 Ιουλίου,με τα τουρκικά F-102,όσο και της αποσιωπήσεως της,κάτι που έδωσε στους απέναντι,με το γνωστό θράσος,να διεκδικήσουν εκείνοι αργότερα την επιτυχία.
Και το επικοινωνιακό στοιχείο,έχει την αξία του,όπως επιβεβαιώνεται καθημερινά.

2)Εκτός όσων αναφέρεις,το RF-84F συνδέθηκε και με μία εποχή σαφώς πιό «επική» στο ευρύτερο ψυχροπολεμικό πλαίσιο,με τολμηρες αποστολές,που με την πάροδο του χρόνου έγιναν αρκετά πιό αραιές και συγκρατημένες,για σειρά λόγων,όπως οἱ εξελίξεις στην αντιαεροπρική άμυνα,αλλά και στην δορυφορική αναγνώριση.
Πάντως από τα λίγα που έχω διαβάσει και ακούσει,και το RF-104G είχε κάποια απήχηση στην ΠΑ.

3)Nομίζω ότι κάποια RF-5A υπηρέτησαν χωρίς κάμερες στην δεκαετία του ΄80 ἢ αργότερα.

4)Τα RF-4 ήταν ελαφρότερης δομής από τα μάχιμα F-4,καθώς αρχικά δέν προβλεπόταν κἂν να φέρουν οπλισμό.
Τα δέ slats ενισχύουν την άντωση,κάτι πολύτιμο σε αποστολές με βαρειά εξωτερικά φορτία.
Προσωπικά δέν με ενθουσιάζει πάντως ἡ πτέρυγα χωρίς slats,αλλά με Έλεγχο Οριακού Στρώματος (Boundary Layer Control),με τις χιλιάδες οπές στην επιφάνεια,από όπου διοχετευόταν αέρας υπό πίεση,με απαγωγή από τους κινητήρες,όχι σε μαχητικά πάντως.

Θαυμάσιες παρατηρήσεις, όπως πάντα.
1) Ο Α.Π. εξετέθη ανεπανόρθωτα όχι για τα όσα έγιναν ή δεν έγιναν μεταξύ 20 και 23/7/74 (δεν θεωρώ ότι ήταν στο χέρι του, αλλά και σε τίνος ήταν;), αλλά διότι χρόνια μετά, για να δικαιολογήσει την αδράνεια, διεκτραγωδούσε την επιχειρησιακή κατάσταση της ΠΑ, για την ετοιμότητα της οποίας ως Α/ΑΤΑ και Α/ΓΕΑ είχε δημιουργήσει φήμη με τις περίφημες αιφνιδιαστικές επιθεωρήσεις του σε πτέρυγες ανά την Ελλάδα. Θα ήταν πιο έντιμο να πει “Αγοράσαμε τα αεροπλάνα περιμένοντας πόλεμο στο Βόρειο Αιγαίο για τα πετρέλαια τα επόμενα χρόνια, τα Φάντομ δεν είχαν περάσει ακόμη επιχειρησιακή αξιολόγηση, και εν πάση περιπτώσει έκρινα ότι δεν έπρεπε να θυσιάσω τον ανθό της ΠΑ, μετεκπαιδευθέντα στις ΗΠΑ (όχι απλό ΣΜΕΤ, αλλά και πλούσια επιχειρησιακή εκπαίδευση από αμερικάνους εκπαιδευτές – βετεράνους του Ναμ), που θα εκπαίδευε όλην την ΠΑ για μια νέα εποχή, σε μια αποστολή όπου περίμενα απέναντι γερόλυκους με F-4J, Lightning κλπ και όχι τα F-100D της ΤΗΚ μόνον”.
2) Ακριβώς. Μέσα δεκαετίας του ’50, με υπερπτήσεις στην ημερησία διάταξη, RF-100A “Slick Chick” & RB-57D στο Rhein-Main AB, RF-101C & RB-57A σε μικρά τσιμπήματα στη συνοριογραμμή, και προφανώς τα μέλη του ΝΑΤΟ με τα Thunderflash. Η αλήθεια είναι ότι οι ΗΠΑ “άλλαξαν πίστα” εκείνη την εποχή, ουδείς μπορούσε να προμηθευτεί πανάκριβα αναγνωριστικά όπως RF-101C και πολύ περισσότερο RA-5C. Το RF-104G δεν ήταν κακό, αλλά είχε μόνο μια πλάγια κάμερα στην άτρακτο. Πολύ σταθερό και ταχύ χαμηλά, ήταν καλό για το ρόλο, αλλά οι αισθητήρες δεν βοηθούσαν. Το γερμανικό ναυτικό τα χρησιμοποιούσε κάθε μέρα για την απαραίτητη ημερήσια πτήση “Ost-Express” στη Βαλτική, όπου έφθανε τουλάχιστον ως το Kaliningrad για να δει ποια πλοία είναι παραβεβλημένα και ποια λείπουν. Ένα RF-104G της Luftwaffe με μακρύ ρύγχος για SLAR έμεινε πρωτότυπο, διότι έφθασαν τα RF-4E. Τα ολλανδικά RF-104G με το ατρακτίδιο Orpheus ήταν πολύ ανώτερα, το ατρακτίδιο παρέμεινε σε υπηρεσία και με τα F-16.
3) σε πολλά “μαχητικά” RF-5A, αν και τα ρύγχη ήταν εναλλάξιμα, έμεινε εκείνο με τα παράθυρα, αλλά οι κάμερες έφυγαν
4) Πριν την καθιέρωση των σλατς στο -Ε, είχαν παραχθεί -Ε μόνο για ΗΠΑ και Ισραήλ. Αναβαθμίστηκαν άμεσα με τα σλατς και τα παλιά, μεταξύ 1971-73. Τα ιαπωνικά, αν και η παραγωγή συνεχίστηκε ως το 1981, έχουν την πτέρυγα χωρίς σλατς. Οι ερμηνείες ότι δεν ήθελαν να ξοδέψουν για την αναβάθμιση είναι αστείες, διότι όταν άρχισε η παραγωγή τους τα σλατς ήταν στάνταρντ. Άρα ήταν επιλογή. Πιθανές ερμηνείες: α) Οι Ιάπωνες έτσι και αλλιώς δεν πολυκάνουν ACM training λόγω ψύχωσης με την ασφάλεια πτήσεων, β) ήθελαν την κατά τι χαμηλότερη ταχύτητα προσέγγισης που εξασφαλίζουν τα φλαπς χειλέων προσβολής για τον ίδιο λόγο, γ) λόγω χρήσης των Φάντομ προεχόντως ως αναχαιτιστικών (σοβιετικών βομβαρδιστικών) τους έκαιγε η εξτρά ταχύτητα, ενώ ήταν απίθανο να αντιμετωπίσουν σοβιετικά μαχητικά (με τη διαβόητα μικρή εμβέλεια τους) πάνω από τις ιαπωνικές νήσους. Το πολύ το MiG-23 να έφθανε στις βόρειες εσχατιές της Ιαπωνίας, και αυτό το Φάντομ “το είχε”, με ή χωρίς σλατς ….

Μόνο μία παρατήρηση εκ μέρους μου,ὁ Α.Π όπως και οἱ Αραπάκης και Μπονάνος,είχαν κάθε λόγο να αποσείσουν ευθύνες για το 1974,έτσι ὁ εύκολος και μεταπολιτευτικά εύπεπτος τρόπος ήταν να διεκτραγωδήσουν την κατάσταση των Ενόπλων Δυνάμεων.(κάτι που όμως παρέλειψαν να κάνουν όταν ὁ Ιωαννίδης ανακοίνωσε την πρόθεση του για πραξικόπημα στην Κύπρο,ἂν δέν κάνω λάθος)

Αυτό είναι το κρίσιμο στοιχείο της υπόθεσης όλης. Δεν γνωρίζω αν ο Ιωαννίδης συμβουλεύθηκε όλους αυτούς πριν κινηθεί βέβαια (ο Μπονάνος δεν είναι δυνατόν να μη γνώριζε …). Αλλά η ακολουθία των γεγονότων είναι: Χάρτες παραχωρήσεων στο Βόρειο Αιγαίο στην ΤΡΑΟ, Νοέμβριος 1973 – εσπευσμένη ενίσχυση φρορών νήσων Β. Αιγαίου, Δεκέμβριος 1973/Ιανουάριος 1974 – πλους τουρκικού ερευνητικού “Τσιανταρλί”, Μάιος 1974 – παραγγελία 60 A-7H, 40 Mirage F1CG, 40 T-2 Buckeye & 6 C-130H, Ιούνιος 1974. Τα γεγονότα μιλούν μόνα τους για την πρόσληψη της απειλής και το γεωγραφικό εντοπισμό της, όπως και για την πρόσληψη της ανεπάρκειας της δικής μας ισχύος κατά τη δεδομένη στιγμή. Τι είναι αυτό που οδηγεί την ντε φάκτο ελληνική ηγεσία σε κίνηση που κατ’ αναπόδραστη αναγκαιότητα θα προκαλέσει ένοπλη τουρκική αντίδραση, ενώ ευρισκόμαστε σε αδυναμία τέτοια, που ο πλους ενός ερευνητικού σκάφους προκαλεί τη μεγαλύτερη αγορά αεροσκαφών από Ανεξαρτησίας;

Ένα διεθνοπολιτικό “Colpo grosso”,ίσως;

Είναι ασφαλώς η κρατούσα άποψη. Την κατέθεσε πρώτος, εξ όσων γνωρίζω, ο John Freeman στα “Επίκαιρα”, στις περίφημες έρευνες σε συνέχειες που δημοσιεύθηκαν αργότερα σε τεύχος τσέπης υπό τον τίτλο “Ξενοκρατία”. Κάποιο πρόσωπο της “Κόμπανυ”, που απέσπασε την τυφλή εμπιστοσύνη του Ιωαννίδη (ή ήταν χειριστής του, κατ’ άλλην εκδοχή), που αναφέρεται ως ΝΕΦ (ερίζεται αν επρόκειτο για τον Gus Avrakotos ή τον Tom Karamesinis, ονόματα πάντως όχι τόσο γνωστά την περίοδο που είδε το φως η “Ξενοκρατία”), τον κατέπεισε ότι η Τουρκία δεν θα αντιδρούσε στο πραξικόπημα, ή ότι θα γινόταν δεκτή από ΗΠΑ και Τουρκία η Ένωση, η “διπλή Ένωση” ή κάτι τέλος πάντων που θα μπορούσε να σερβιρισθεί ως εθνικό τρόπαιο στην Ελλάδα. Στόχος να λυθεί το ζήτημα με την κατάλυση του πάντα ύποπτου για τις ΗΠΑ μεσογειακού κρατιδίου με τις εκλεκτικές συγγένειες με Αδεσμεύτους και ΕΣΣΔ, και να διαμοιρασθεί μεταξύ αξιόπιστων συμμάχων.
Δεν θα μάθουμε ποτέ πλέον αν και σε τι βαθμό αληθεύει αυτή η υπόθεση εργασίας. Προφανώς δεν τηρούνται πρακτικά για τέτοια ζητήματα.

Πάντα προκύπτει κάτι ενδιαφέρον από τα σχόλια σου,όπως ἡ «Ξενοκρατία»,που ειλικρινά,δέν την είχα υπόψιν.
Από όσα μπορώ να θυμηθώ,όλα όσα αναφέρεις είχαν γραφεί ήδη μεταξύ 1975-1980 σε εφημερίδες και περιοδικά,όχι πολύ συγκεντρωτικά δηλαδή,αλλά πάντως έδιναν το ερέθισμα.
Το όνομα που έπαιζε τότε,ήταν κυρίως του Τόμ Καραμεσίνη πάντως,και όχι του Αβράκωτος.
Αλλά εκείνο που στοίχειωσε πολλών την σκέψη,μεταξύ αυτών και την δική μου,ήταν ἡ αποδιδόμενη στον Δημήτριο Ιωαννίδη δήλωση «Ἂν ανοίξω το στόμα μου,όλοι οἱ Ἓλληνες θα γίνουν κομμουνιστές».
Την είχαμε συζητήσει και εδώ.

https://www.alfeiosbooks.com/product/%CE%BE%CE%B5%CE%BD%CE%BF%CE%BA%CF%81%CE%B1%CF%84%CE%AF%CE%B1/
https://www.politeianet.gr/books/9789604860876–papuros-xenokratia-23253497896048608769789604860876
Προφανώς τα είχες διαβάσει στα “Επίκαιρα”. Τα πρωτοδιάβασα στο ΒΙΠΕΡ, μαθητής Γ’ Γυμνασίου το 1985, με κομμένη την ανάσα, χωρίς διακοπή, σε δύο εικοσιτετράωρα.

Last edited 2 months ago by Nikolaos

Vielen Dank.

Το πιο όμορφο φάντομ, αυτό με τη στυλατη τη μύτη. Λατρεμενο. Το έχω στοχοποιησει με στινγκερ άπειρες φορές και το έχω θαυμάσει στον αέρα, αλλά πιο πολύ μου άρεσε να βλέπω τη μύτη τους όπως ξεκίναγαν για την πίστα και πέρναγαν ανάμεσα μας. Μας χαιρεταγαν οι χειριστές και ξεκίναγαν.

Συγκρίνονται τώρα αυτά τα μέσα με τις δορυφορικές φωτογραφίες?

Τα μέσα αυτά προσφέρουν δυνατότητες αναγνώρισης κατά απαίτηση σε χρόνο , τόπο και γωνία λήψης, ενώ έχει κάποιες δυνατότητες που δεν έχουν οι δορυφόροι π.χ. μπορεί να κινηθεί σε ημικυκλικό με κέντρο τον στόχο παρέχοντας ανώτερη δυνατότητα συλλογής πληροφοριών από τους δορυφόρους.
Σε κάθε περίπτωση κάθε σύστημα έχει τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματά του.

Για να μην ξεχνιόμαστε…
https://www.youtube.com/watch?v=Qx2nYcMfvS8

Last edited 2 months ago by George_K
- Advertisement -

Το Σχόλιο της Ημέρας

Upd: Για να συγκρίνουμε όμοιες Ενδιάμεσες Λύσεις… Αντί των AB/Tico, οι Ευρωπαίοι πρέπει να προσφέρουν LCF, Type 45 και FREMM-DA ή Horizon

 Το πρόγραμμα των φρεγατών, προχωρά υπό συνθήκες άκρας εμπιστευτικότητας, έντονων συζητήσεων, σκληρών διαπραγματεύσεων και ατελείωτων αναλύσεων κάθε είδους. Το ΠΝ δεν πρέπει να αγοράσει...

Το τεύχος μας που κυκλοφορεί

- Advertisement -

Κύριο Άρθρο

Αποκλειστικές φωτογραφίες από την πρώτη δοκιμαστική πτήση του αναβαθμισμένου F16 στην...

Αποκλειστικές φωτογραφίες από την πρώτη δοκιμαστική πτήση του αναβαθμισμένου F16 στην 114ΠΜ καθώς και του διθέσιου F16 που το συνόδευε. Ευχαριστούμε θερμά τον αναγνώστη...
- Advertisement -

January #008

Αγορά 4.49
- Advertisement -

ΠΤΗΣΗ 2016 May 2016 #360

Αγορά 2.29
- Advertisement -

ΠΤΗΣΗ 2015 July 2015 #350

Αγορά

Related News

Παρουσίαση στο ΓΕΣ για πυρομαχικά αρμάτων μάχης και βλήματα πυροβολικού από τη Northrop Grumman

Την Παρασκευή 15 Ιανουαρίου έγινε σε επιτελείς του ΓΕΣ παρουσίαση, μέσω τηλεδιάσκεψης, της αμερικανικής εταιρείας Northrop Grumman για πυρομαχικά αρμάτων μάχης των 120mm και...

Ξεκινά η παραγωγή των κυνηγών αρμάτων Centauro II για την Ιταλία

Η κοινοπραξία Iveco – Oto Melara (CIO) επιβεβαίωσε τελικά στις αρχές Ιανουαρίου πως η παραγωγή του τελευταίου τύπου Centauro II 8x8 (MGS) για τον...

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ – 19 Ιανουαρίου 1806: Μάχη του Μπλάαουβμπεργκ, πώς βρέθηκαν οι Βρετανοί στη Νότια Αφρική

Γνωστή κι ως μάχη του Κέηπ Τάουν, η σύγκρουση αυτή εντάσσεται στο πλαίσιο των Ναπολεοντείων πολέμων (πόλεμος του Τρίτου Συνασπισμού), μεταξύ μιας συμμαχίας της...