Κατά τη διάρκεια του Β ‘Παγκοσμίου Πολέμου, ο στατιστικολόγος Abraham Wald ήρθε αντιμέτωπος με το «λογικό σφάλμα επιβίωσης», όταν προσπάθησε να υπολογίσει τρόπους για να ελαχιστοποιήσει τις απώλειες συμμαχικών αεροσκαφών από εχθρικά πυρά. Αλλιώς γνωστό ως «μεροληψία της επιβίωσης» (survivorship bias), πρόκειται για ένα λογικό σφάλμα που λαμβάνει χώρα όταν κάποιος προσπαθεί να λάβει μια απόφαση, βασισμένος μόνο σε παρελθοντικές επιτυχίες και αγνοώντας τις αποτυχίες.

Το παρόν άρθρο πρωτοδημοσιεύτηκε στις 1/1/2018

Ένα από τα κλασικότερα ιστορικά παραδείγματα λογικού σφάλματος επιβίωσης, έλαβε χώρα κατά τη διάρκεια του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου. Ερευνητές του Κέντρου Ναυτικών Αναλύσεων διεξήγαγαν μια μελέτη των ζημιών που προκλήθηκαν σε βομβαρδιστικά αεροσκάφη που είχαν επιστρέψει από αποστολές και είχαν συστήσει να προστεθεί θωράκιση στις περιοχές που έδειξαν τις περισσότερες ζημιές.

Ο Wald όμως παρατήρησε ότι η μελέτη έβλεπε μόνο τα αεροσκάφη που είχαν επιβιώσει στις αποστολές τους, ενώ αυτά που είχαν καταρριφθεί, δεν ήταν παρόντα για την εκτίμηση των ζημιών. Οι τρύπες από αντιαεροπορικά πυρά και εχθρικά αεροσκάφη, αντιπροσώπευαν σημεία στο βομβαρδιστικό στα οποία θα μπορούσε να δεχτεί ζημιές και παρόλα αυτά, να επιστρέψει στη βάση του με ασφάλεια.

Ο Wald πρότεινε στο Πολεμικό Ναυτικό να ενισχύσει με θωράκιση και τα σημεία που δεν είχαν κανένα σημάδι βλάβης από εχθρικά πυρά, διότι, σύμφωνα με τη λογική του, όσα είχαν χτυπηθεί σε αυτά τα σημεία, απλούστατα υπέστησαν τόσο σοβαρές ζημιές, ούτως ώστε δεν κατέστη δυνατό να επιστρέψουν με ασφάλεια.

Τα κατεστραμμένα τμήματα των αεροπλάνων που επιστρέφουν δείχνουν σημεία όπου μπορούν να δεχτούν χτύπημα και να επιστρέψουν με ασφάλεια στη βάση. Όσα έχουν χτυπήσει σε άλλα μέρη δεν επιβιώνουν. (Η εικόνα δείχνει υποθετικά δεδομένα – πηγή: Wikipedia.)

Το λογικό σφάλμα επιβίωσης μπορεί να οδηγήσει σε υπερβολικά αισιόδοξες πεποιθήσεις επειδή αγνοούνται οι αποτυχίες, όπως για παράδειγμα όταν οι εταιρείες που δεν υπάρχουν πλέον αποκλείονται από τις αναλύσεις οικονομικής απόδοσης. Οι προτάσεις του Ward μπήκαν άμεσα σε ισχύ, εφαρμόστηκαν στους πολέμους της Κορέας και του Βιετνάμ και ισχύουν μέχρι σήμερα, σώζοντας έναν άγνωστο, αλλά σίγουρα μεγάλο αριθμό πιλότων και αεροσκαφών.

Θάνος Σ. Επαχτίτης

14 ΣΧΟΛΙΑ

  1. Αυτή ἡ «μεροληψία της επιβίωσης»,θα μπορούσε να αποκληθεί και μεροληψία αντιλήψεως,και δέν είναι καθόλου ασυνήθης και στις ειρηνικές δραστηριότητες,και βεβαίως,στην πολιτική.
    Χαρακτηριστικώτατο παράδειγμα από την τελευταία,είναι ἡ διαμάχη στην Γερμανία περί καταργήσεως/απαγορεύσεως των πετρελαιοκίνητων οχημάτων,λόγω εκπομπής ρυποσωματιδίων.
    Ἡ βιομηχανία,τουλάχιστον του συγκεκριμένου τομέως,διατείνεται ότι τα περισσότερα ρυποσωματίδια δημιουργούνται από τις τριβές των ελαστικών και των δισκοφρένων,και όχι από τους σύγχρονους πετρελαιοκινητήρες υψηλών πιέσεων.
    Όμως,οἱ ρύποι των κινητήρων μπορούν να μετρηθούν στην εξάτμιση,στις εγκαταστάσεις των ΚΤΕΟ,ενώ αντίστοιχη υποδομή για τριβή ελαστικών και δισκοφρένων δέν υπάρχει στα ΚΤΕΟ και ούτε προβλέπεται φυσιολογικά.
    Έτσι,παρ᾿ότι ούτε στο καυσαέριο είναι ακριβής ἡ μέτρηση ρυποσωματιδίων,είναι πάντως ένα βολικό άλλοθι,και αξιοποιείται «αρμοδίως».
    Σχετικά με το πόσα ρυποσωματίδια προκύπτουν από τα ελαστικά και τα δισκόφρενα,μόνο εικασίες από τους θιγόμενους,αλλά αυτές δέν λαμβάνονται υπόψιν.
    Ίσως επειδή τα ντήζελ (που προσωπικά αντιπαθώ λόγω αποπνικτικών εκπομπών) είναι δημοφιλέστατα,και ὡς γνωστόν,ότι έχει ζήτηση από τις μάζες,προσελκύει και τα ανάλογα χαράτσια.
    Και ἡ φιλολογία περί ρυποσωματιδίων ίσως είναι ένα ωραιότατο πρόσχημα για χαράτσωμα.
    Θα μπορούσα να αναφερθώ και στην οικονομική-φορολογική πολιτική του ἑλλαδικού «κράτους»,αλλά…θα το αποφύγω.

  2. «Ίσως επειδή τα ντήζελ (που προσωπικά αντιπαθώ λόγω αποπνικτικών εκπομπών) είναι δημοφιλέστατα,και ὡς γνωστόν,ότι έχει ζήτηση από τις μάζες,προσελκύει και τα ανάλογα χαράτσια.»

    Την ροπη που εχει ο ντηζελ ο βενζινοκινητηρας την βλεπει μονο με τηλεσκοπιο, επισης η αποδοση του ντηζελ ειναι γυρω στο 30-35% εναντι 20-25% του βενζινοκινητηρα.Εχει βεβαια τα προβληματα του και αυτος, μπορουμε να μιλαμε για μερες.

    • Αν και φαν του ντίζελ κι εγώ, πρέπει να πω πως το 20-25% της απόδοσης του βενζινοκινητήρα μάλλον αφορά ατμοσφαιρικούς βενζινοκινητήρες. Αν τους ‘τουρμπίσουμε’ καταλλήλως, αν θυμάμαι καλά πλησιάζουν το 28-30%. Η σύγκριση έτσι είναι δικαιότερη, αφού όλοι οι σύγχρονοι πετρελαιοκινητήρες είναι υπερτροφοδοτούμενοι.

      Φυσικά το τούρμπισμα δεν είναι τζάμπα, προσθέτει πολλά προβλήματα (ειδικά το ‘βαρβάτο’ τούρμπισμα), μάλλον περισσότερα απο αυτά των ντιζελοκινητήρων. Και φυσικά ακόμα και έτσι, ο ντίζελ υπερέχει σε απόδοση.

      • Σιγουρα το τουρμπο εδωσε μεγαλη ωθηση στον ντηζελ ωστε να πιασει αποδοσεις (ιππους ανα λιτρο ) που ο βενζινοκινητηρας τις ειχε χωρις τουρμπο.Διαβαζω απο τους 4Τ (τελος 70- αρχες 80) αποδοσεις ντηζελ και γελαω.Διλιτρα ντηζελ με 60-70 ιππους συνολικα, δηλαδη 30-35 ιππους με το ζορι ανα λιτρο.Σημερα ενας μοντερνος τουρμποντηζελ μπορει να βγαλει 100-120 ιππους ανα λιτρο με αντιστοιχη ροπη.( και κοστος ).

        • Ἡ υπεροχή του ντήζελ σε απόδοση στηρίζεται σε θεμελιώδεις παραμέτρους,και δέν αντιμετωπίζεται από τον βενζινοκινητήρα επί ίσοις όροις,γι᾿αυτό ὁ ντήζελ έχει κυριαρχήσει στις βαρειές εφαρμογές.
          Οἱ 9κύλινδροι,δίχρονοι,μαζουτόκαυστοι ναυτικοί ντήζελ της ΜΑΝ επιτυγχάνουν απόδοση 55%,για παράδειγμα.
          Ὡστόσο,επί χρόνια ένα μεινέκτημα των ντήζελ,που περιόριζε τις ιπποδυνάμεις,είχε μάλλον περισσότερο να κάνει με τα συστήματα ψεκασμού,που δέν αναδείκνυαν τις αρετές του.
          Έτσι,το 1970 περίπου,ὁ δίλιτρος ντήζελ της Mercedes,απέδιδε μόλις 50 ίππους,κατόπιν πήγε στους 55,74,95,και μετά εκτοξεύτηκε στους σημερινούς 170.
          Αλλά ὁ βενζινοκινητήρας λειτουργεί πιό πολιτισμένα,και ταιριάζει περισσότερο στα Ι.Χ.Ε,και ιδίως για μακρινές διαδρομές.
          Ούγκ!

          • «Αλλά ὁ βενζινοκινητήρας λειτουργεί πιό πολιτισμένα,και ταιριάζει περισσότερο στα Ι.Χ.Ε,και ιδίως για μακρινές διαδρομές.
            Ούγκ!»

            Για μακρινες επιπεδες διαδρομες ναι, αν εχεις ανηφορες κατηφορες κλπ (ενα ταξιδι στην ορεινη Ελλαδα πχ) η ροπη του ντηζελ κανει το ταξιδι παιχνιδακι, εκει που με τον βενζινοκινητηρα κατεβαζεις μια και δυο ταχυτητες το ντηζελ τραβαει αγγογγυστα.Απο την αλλη δεν μπορεις να εχεις το στροφαρισμα του βενζινοκινητηρα, οι 4000 στροφες , βαρια οι 4500 ειναι το οριο.Η καταναλωση ομως ειναι το προβλημα, πχ ενα τριλιτρο suv με βενζικη θελει 14-15 λιτρα βενζινης , οποτε με τα 90-100 λιτρα ρεζερβουαρ (που εχουν τα μεγαλα ) εχεις μια αυτονομια 650+ χλμ, με το ντηζελ ομως μπορεις να εχεις μια καταναλωση 10 λιτρα και με το ιδιο ρεζερβουαρ να εχεις μια αυτονομια 1000 χλμ.Με λιγη προσοχη πας Θεσσαλονικη-Αθηνα και επιστρεφεις χωρις ανεφοδιασμο.

  3. Αγαπητοί φίλοι,
    καλή χρονιά με υγεία, ευτυχία και ευημερία.
    Νομίζω ότι το θέμα του ντήζελ ως εφαρμογής για ΕΙΧ αυτοκίνητα είναι τόπος βολικής συνάντησης ιδεοληψιών και συμφερόντων, και όχι κάποιο bias με την έννοια της συμπεριφορικής επιστήμης.
    Οι οικολόγοι αυτού του πλανήτη επέλεξαν να αναδείξουν σε πρώτο ζήτημα (πρώτη απειλή για το περιβάλλον) την υπερθέρμανση. Επομένως ως πρώτο ζητούμενο τη μείωση εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Επειδή η ντηζελομηχανή είναι εγγενώς αποδοτικότερη, αναλίσκει ανά κύκλο καύσεως λιγότερο καύσιμο, άρα εξ ορισμού ελευθερώνει λιγότερο διοξείδιο. Αυτονόητα, η ντηζελομηχανή στέφεται πλέον φιλικός προς το περιβάλλον τύπος κινητήρος εσωτερικής καύσεως. Στο σημείο αυτό η καγκελάριος κ. Μέρκελ, σατανική εμπνευστής της κατάργησης της πολιτικής και της υποκατάστασής της από έναν χυλό, χωρίς προτεραιότητες και έρμα, που μοναδικό σκοπό έχει τη διαιώνιση της προσωπικής της ηγεμονίας στην πολιτική σκηνή (εξουδετέρωσε έναν έναν τους παραδοσιακούς ισχυρούς άνδρες του χώρου της), βρίσκει σημείο διεπαφής των συμφερόντων της γερμανικής μεγαλοεργοδοσίας, που με άνευ προηγουμένου αφοσίωση η ίδια προάγει, με τους φοβικούς Πρασίνους, σταθερά πλέον του γερμανικού πολιτικού συστήματος και διψασμένους για συμμετοχή στην εξουσία. Από κοντά οι Γαλλοϊταλοί, που – απο μένος για τους Γερμανούς – εισηγούνται αυστηρότατες νόρμες για τις εκπομπές. Πιστεύουν ότι επειδή κάνουν μικρά αυτοκίνητα θα κερδίσουν μερίδιο αγοράς. Αλλά, φευ, οι Γερμανοί σηκώνουν το γάντι, γνωρίζοντας ότι έχουν την τεχνολογία, και διευρύνουν ακόμη περισσότερο το προβάδισμά τους. Φυσικά, όλα τα παραπάνω είναι παράλογα. Η εγγενώς υψηλότερη απόδοση του ντήζελ δεν το κάνει κατάλληλο αυτοκίνητο για τη σύγχρονη πόλη, όπως το εγγενώς χαμηλότερο κόστος της ηλεκτροπαραγωγής από το λιγνίτη δεν έχει αποκλείσει τις εναλλακτικές πηγές. Επίσης, ενώ οι εκπομπές διοξειδίου συνιστούν «έγκλημα αφηρημένης διακινδύνευσης» («αν» και ¨όταν» τα Φίτζι καλυφθούν από τη θάλασσα), που θα έλεγαν και οι ποινικολόγοι, οι εκπομπές μικροσωματιδίων από ντήζελ βρίσκονται σε απόλυτη και καλώς τεκμηριωμένη πρόσφορη αιτιώδη συνάφεια με μαζικούς θανάτους από καρκίνο του πνεύμονα στις πόλεις («ανθρωποκτονία εκ προθέσεως με ενδεχόμενο δόλο», θα έλεγαν οι ίδιοι ως άνω: Γνωρίζω ως ενδεχόμενες τις συνέπειες της πράξεως μου, δεν τις επιθυμώ μεν, αλλά πάντως τις αποδέχομαι).
    Την ίδια ώρα που συμβαίνουν αυτά, επιτρέπονται τζάκια και ξυλόσομπες σε πόλεις, τέλος Οκτωβρίου καίγονται καλαμιές στους ορυζώνες του Δέλτα του Αξιού σε έκταση δεκάδων χιλιάδων στρεμμάτων ταυτόχρονα (ελευθερώνοντας διοξείδιο όσο όλος ο ο στόλος επιβατικών της πόλης σε δύο μήνες), το ίδιο φυσικά σε όλη τη γη, πλοία και τρένα καίνε μαζούτ, και όλοι ασχολούνται με το αν τα ΙΧΕ θα εκπέμπουν 99 ή 89 γραμμάρια! Φυσικά, η εξήγηση υπάρχει και είναι η εξής: Το προσιτό στον εργαζόμενο ΙΧΕ, απόλυτο σύμβολο ελευθερίας, μέγιστη επινόηση του ανθρώπου, κέρδισε το Ψυχρό Πόλεμο (τουλάχιστον στις καρδιές των ανθρώπων, γιατί στην ουσία ήταν η κατάργηση των τιμών στο σύστημα της σοσιαλιστικής οικοδόμησης). Η κομμουνιστική αριστερά, πάντα με δυσανάλογα ισχυρή – σε σχέση με τη πραγματική απήχησή της στους πολίτες – δημόσια παρουσία στην Ευρώπη, δεν το συγχώρησε ποτέ αυτό στο ΙΧΕ. Υπό το νέο της λοιπόν μανδύα, αυτόν της πολιτικής οικολογίας (με ισχυρότατο βραχίονα στα πανεπιστήμια και την οικονομία, τα «πράσινα» πράγματα αντιπροσωπεύουν δισεκατομμύρια σε μελέτες, προγράμματα, επιχορηγήσεις, ιδρύματα, και βέβαια προϊόντα), προσπαθεί διαρκώς για τον εξοβελισμό του, την ολοκληρωτική του εξαφάνιση, και την υποκατάστασή του από ετερόνομες μορφές μετακίνησης (εγγύτερες άλλωστε και προς την κοινωνική της ουτοπία). Το πόρισμα αυτό επιρρωνύεται από το ότι ουδείς από τους «ευαίσθητους» θέτει θέμα για τα δεκάδες χιλιάδες πετρελαιοκίνητα βαν διανομών, τα αστικά λεωφορεία-τσιμινιέρες και γενικώς τα δημοσίας χρήσεως άκρως ρυπογόνα οχήματα. Στο σημείο αυτό, ακόμη και ο πρωτοπόρος και ευαίσθητος Κ.Κ., που ήδη εδώ και 47 έτη εμφορείτο (εύλογα) από την αγωνία της εξάλειψης της αυτόνομης μετακίνησης (της αυτοκίνησης) και έχει αφήσει μνημειώδη σχετικά γραπτά, εμφάνιζε μια ευδιάκριτη ασυνέπεια, λόγω της γνωστής στοργής του προς το χώρο αυτό … Φυσικά, οι ασκούντες δημόσια παρέμβαση εύλογο είναι να επιδιώκουν συναινέσεις για τα ζητήματα, οπότε είναι κατανοητό από μια άποψη …

    • Κάθε εποχή έχει τις χίμαιρες της,αλλά θα προσθέσω ότι εδώ πιθανώτατα υπεισέρχεται και ἡ οικονομική λυδία λίθος που ονομάζεται αύξηση της εσωτερικής ζητήσεως.
      Ακολουθείστε το χρήμα,κοινώς.
      Το 1990 ήταν ἡ χρονιά που στην Γερμανία έπαψε ἡ παραγωγή ΙΧΕ με οξειδωτικό καταλύτη.
      Στην Ἑλλάδα βέβαια,ακούστηκε ότι «ἡ Γερμανία καταργεί τους καταλύτες».
      Από το 1992,ίσχυσαν φορολογικά «αντικίνητρα» γαι οχήματα υψηλής ρυπογονίας,συλλήβδην ντήζελ ἤ όττο (βενζινοκινητήρες),και συμπτωματικά στην Ἑλλάδα ὁ Κων.Μητσοτάκης επιδοτούσε την απόσυρση ΙΧΕ «συμβατικής τεχνολογίας».
      Παρομοίως,στην Γερμανία,σκουπίστηκαν τα ρυπογόνα παλαιοτέρας τεχνολογίας,μεταφερόμενα στην Ανατολική Ευρώπη κυρίως.
      Βεβαίως,αυτά αντικαταστάθηκαν από νεωτέρας τεχνολογίας ΙΧΕ,νέας παραγωγής,έναντι δίς μάρκων,τα οποία όμως κατέβαλε ἡ κατανάλωση,και όχι το κράτος.
      Κατα παρόμοιο τρόπο,περί το 2010 εξοβελίστηκαν,και μάλιστα πρίν τις τεθείσες προθεσμίες,τα ντήζελ επιπέδου ρύπων «2» (κόκκινο),και «3» (κίτρινο).
      Εκατοντάδες χιλιάδες ιδιοκτήτες έτρεχαν άρον-άρον να να βρούν αντικαταστάτες για τα αυτοκίνητα τους,που εννοείται,βγήκαν στο σφυρί αντί πινακίων φακής,και τα οποία άρχισαν νέες σταδιοδρομίες εκτός Ε.Ε.

      And i say to myself:what a wonderfull wooooorld!

  4. Φίλοι, βλέπω να συζητάτε για ντίζελ και βενζινοκινητήρες, μα ποσο πίσω είστε! Όταν υπάρχουν ηλεκτρικά αυτοκίνητα με ροπή, ιπποδύναμη, οικολογικά, αθόρυβα, ασφαλή, εύκολα στην επαναφόρτιση (γίνεται στο σπίτι), οδηγική συμπεριφορά (χαμηλό κέντρο βάρους, ρυθμιζόμενη ιπποδύναμη ανα τροχό κλπ) ειναι αναχρονιστικό να μιλάμε για τεχνολογίες που πεθαίνουν!!!
    Πολύ φιλικά

    Ένας λάτρης των Τεσλα

    • Κώστα τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα δεν είναι το παρόν, είναι το μέλλον. Για το παρόν, η συζήτηση των φίλων παραπάνω είνια απόλυτα επίκαιρη. Επίσης παρόν είνια και τα υβριδικά των οποίων η τεχνολογία είναι πολύ πιο ώριμη απο τα αμιγώς ηλεκτρικά.

      Το πρόβλημα είναι ότι το κόστος των ηλεκτρικών ξεπερνά κατά 2-3 φορές τα βενζίνη/ντίζελ λόγω της χρησιμοποίησης μπαταριών. Υπάρχουν και πρακτικά προβλήματα όπως η φόρτιση τους από τριφασικό ρεύμα ή το μέρος φόρτισης πχ στην Αθήνα, αν δεν έχεις κλειστό ιδιωτικό χώρο στάθμευσης θα βγάζεις μπαλαντέζα απο το μπαλκόνι και την άλλη μέρα το αυτοκίνητο θα είναι αφόρτιστο και θα βρίσκεις απο κάτω κάποιον να σου κλέβει ρεύμα…

      Εντελώς φιλικά

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here