Το 1177 π.Χ. αρχίζουν οι επιδρομές των »Λαών της Θάλασσας» στη Αίγυπτο. Ο στρατός και το ναυτικό του Φαραώ καταφέρνουν να τους απωθήσουν, αλλά η νίκη άφησε την Αίγυπτο εξασθενημένη και σύντομα άρχισε να παρακμάζει. Αναφορά σε αυτή την εισβολή γίνεται σε επιγραφές στο Κάρνακ και στο Λούξορ. Ποτέ ξανά το μεγαλείο της Αιγύπτου δε θα έφτανε στα επίπεδα των προηγούμενων αιώνων.

Παράλληλα, όλοι οι Πολιτισμοί του Χαλκού (1600-1200 π.Χ.), που είχαν αναπτυχθεί στη λεκάνη της ανατολικής Μεσογείου και στη Μεσοποταμία καταρρέουν σαν ντόμινο. Μίνωες, Μυκηναίοι, Χετταίοι και Βαβυλώνιοι χάνονται από την ιστορία. Μήπως και αυτοί δέχθηκαν εισβολή από τους Λαούς της Θάλασσας ή μήπως η πτώση τους οφείλεται σε συνδυασμό διαφόρων παραγόντων;

Στα τέλη της 2ης χιλιετίας π.Χ. όλοι οι τεχνολογικά ανεπτυγμένοι πολιτισμοί που έχτισαν μεγαλιθικές κατασκευές, χρησιμοποίησαν γραφή και διεξήγαγαν εμπόριο σε όλη τη Μεσόγειο, ξαφνικά εξαφανίστηκαν. Θα ακολουθήσουν τουλάχιστον 4 αιώνες σκότους μέχρι νέοι και αξιόλογοι πολιτισμοί θα κάνουν πάλι την εμφάνισή τους. Η πτώση όλων αυτών των πολιτισμών εικάζεται ότι προήλθε από μια σειρά καταστροφικών γεγονότων που συνδυάστηκαν για να βυθίσουν την ανθρωπότητα στο σκοτάδι.

Ίσως το 1171 π.Χ. ήταν το έτος που σηματοδότησε την αρχή της κατάρρευσης του πολιτισμένου κόσμου. Η Αίγυπτος δέχεται επίθεση από τους μυστηριώδεις Λαούς της Θάλασσας. Ουδείς γνωρίζει από που προήλθαν, αλλά είναι βέβαιο ότι η άφιξή τους ήταν η απαρχή μιας αλληλουχίας γεγονότων που επηρέασαν ολόκληρο το πολιτισμένο κόσμο. Σχεδόν παράλληλα εισέβαλαν στη μέση ανατολή και στη σημερινή Τουρκία, στη Κύπρο και σε άλλα Μυκηναϊκά βασίλεια.

Ο στρατός και ο στόλος του Ραμσή Γ’ κατανικούν τους Λαούς της Θάλασσας

Περίπου την ίδια εποχή, μεταξύ 1250 και 1100 π.Χ. Παρατηρείται μεγάλη ξηρασία στις περιοχές του σημερινού Ισραήλ, Συρίας και Ιορδανίας. Δείγματα γύρης που ανασκάφτηκαν από τη θάλασσα της Γαλιλαίας έδειξαν ότι για πολλές δεκαετίες, επικράτησε η χειρότερη ξηρασία που είχε παρατηρηθεί για αιώνες. Επιγραφές σε πήλινες πλάκες κάνουν αναφορά σε ανελέητη ξηρασία που έπληξε τη περιοχή. Επειδή όλοι οι πολιτισμοί βασιζόντουσαν ο ένας στον άλλο για το εμπόριο αγαθών, η πτώση ενός πολιτισμού μπορεί να δημιούργησε ντόμινο προβλημάτων. Οι ελλείψεις σε πόρους οδήγησαν σε περαιτέρω μετακινήσεις πληθυσμών, οι οποίοι πολλές φορές με τη χρήση βίας, αναζήτησαν μια καλύτερη τύχη.

Ενδείξεις για ξηρασία υπάρχουν και στην Αίγυπτο. Οι κάτοικοι αντιμετωπίσαν σοβαρές ελλείψεις τροφίμων, γεγονός που πυροδότησε επανειλημμένες εξεγέρσεις ενάντια στη κεντρική εξουσία. Ο συνδυασμός των επιδρομών με την αλλαγή στο κλίμα καθώς και οι εξεγέρσεις και η διακοπή του εμπορίου, γονάτισαν όλους τους πανάρχαιους πολιτισμούς της Μεσογείου.

Όσον αφορά τον ελλαδικό χώρο, τα ανάκτορα και τα μεγαλιθικά τείχη των Μυκηνών και των άλλων σημαντικών πόλεων, πέφτουν σε παρακμή. Πόλεις όπως η Πύλος, η Τίρυνθα, ο Ορχομενός και η Ιωλκός ουσιαστικά εξαφανίζονται. Μάλιστα οι Μυκήνες εγκαταλείφθηκαν εντελώς και δεν ξανακατοικήθηκαν. Η γραφή (γραμμική Β) και το εμπόριο παρακμάζουν και οι πληθυσμοί μειώνονται σημαντικά.

Η πτώση του μυκηναϊκού πολιτισμού συνδέεται με την ευρύτερη και ίσως αφηρημένη υπόθεση της Καθόδου των Δωριέων. Η συγκεκριμένη εξήγηση που υποστηρίζει ότι οι Μυκηναίοι νικήθηκαν και εκτοπίστηκαν από τους Δωριείς, δεν είναι επιστημονικά ευρέως αποδεκτή. Πιθανότατα εντάσσεται στις εισβολές των Λαών της Θάλασσας που έπληξαν ολόκληρη την ανατολική Μεσόγειο. Παράλληλα φαίνεται πως οι εισβολές συνέπεσαν με κλιματικές αλλαγές που έπληξαν τη περιοχή και με τη σειρά τους προκάλεσαν βίαιες μετακινήσεις πληθυσμών.

Όσο μυστηριώδης είναι η προέλευση των Δωριέων, άλλο τόσο μυστηριώδης είναι και η προέλευση των Λαών της Θάλασσας. Οι αρχαιολόγοι θεωρούν ότι οι κλιματικές αλλαγές προκάλεσαν μετακινήσεις πολλών και διαφόρων πληθυσμών, πολλές φορές μέσω θαλάσσης, που αναζήτησαν καλύτερη τύχη κατακτώντας νέους τόπους. Μάλιστα στα αρχαία κείμενα αναφέρονται 9 διαφορετικές φυλές που αποτελούσαν τους Λαούς της Θάλασσας. Μάλιστα 2 εξ αυτών πιθανολογείται ότι είχαν αρχαιοελληνική καταγωγή:

α) Οι Denyen που ίσως προέρχεται από το ελληνικό, Δαναοί
β) Οι Ekwesh που πιθανότατα προέρχεται από το ελληνικό, Αχαιοί.

Όπως και να ‘χει, το βέβαιο είναι ότι οι Λαοί της Θάλασσας, ήταν μια χαλαρή συμμαχία διαφορετικών φυλών που συνασπίστηκαν για να επιδράμουν στα εδάφη των ισχυρών αυτοκρατοριών της εποχής, όπως οι Αιγύπτιοι και οι Χετταίοι. Οι νέοι εισβολείς έφεραν μαζί τους και μια τεχνολογική καινοτομία, που δεν ήταν άλλη από τα σιδερένια όπλα τα οποία ήταν πολύ πιο εύκολα και οικονομικά στη κατασκευή, σε σχέση με τα χάλκινα και ορειχάλκινα που αποτελούσαν το στάνταρ εξοπλισμό των μεγάλων στρατών της εποχής.

Η κατάρρευση των μεγάλων πολιτισμών της Εποχής του Χαλκού, που έλαβε χώρα στα τέλη της 2ης χιλιετίες π.Χ. ήταν αποτέλεσμα συνδυασμού παραγόντων. Οι μεγάλες ξηρασίες που έπληξαν τη περιοχή οδήγησαν σε εξεγέρσεις των πεινασμένων ενάντια της κεντρικής εξουσίας. Παράλληλα, άλλοι μετακινήθηκαν και εγκαταστάθηκαν βίαια σε νέες περιοχές.

Η γενικότερη αναστάτωση σταμάτησε το εμπόριο μεταξύ των λαών και οι μεγάλες πόλεις παρήκμασαν και εγκαταλείφθηκαν. Θα περάσουν τουλάχιστον έως και 4 αιώνες σκότους μέχρι νέα και αξιόλογα βασίλεια να εμφανιστούν, οπως η Ασσυριακή Αυτοκρατορία και λίγο αργότερα τα βασίλεια της Κλασικής Ελλάδας.

Θάνος Σ. Επαχτίτης

18 ΣΧΟΛΙΑ

  1. Εύστοχη και περιεκτική σύνοψη που παραθέτει λίγο-πολύ όλες τις πιθανές παραμέτρους της παρακμής των πολιτισμών της Εποχής του Χαλκού.
    Μία μόνο παρατήρηση. Η διατύπωση «4 αιώνες σκότους» εκτός από υπερβολική είναι και επιστημονικά αστήρικτη, πλέον. Η λεγόμενη και γεωμετρική περίοδος σαφώςδεν έχει τη λάμψη των λαμπρών ανακτορικών πολιτισμών της Εποχής του Χαλκού, ωστόσο η αρχαιολογική έρευνα φέρνει συνεχώς στο φως στοιχεία που αποκαλύπτουν σημαντικά πολιτισμικά επιτεύγματα και, αν μη τι άλλο, μια συνέχεια της κατοίκησης στα σημαντιότερα κέντρα του ελλαδικού χώρου.

  2. Πολυ πιθανον οι λαοι της θαλασσας να ηταν ολοι αρχαιοελληνικα φυλα, αν κρινουμε και απο τους Φιλισταιους με βασει ανασκαφες στο σημερινο Ισραηλ!

  3. Οπως κ να το κανουμε εχει μια γοητεια το μυστηριο κ πουλαει.Και οπου πιθανα υπαρχει τρυπα στον συλλογισμο απλα δεν την σημειωνουμε κ την προσπερνουμε.
    Π.χ ενα απο τα σημεια που δε καταλαβαινω ειναι πως ειναι δυνατο να καταπινουμε αμασητο οτι ενω καταφεραν οι ειδικοι -εντος ή εκτος εισαγωγικων- να βρουν γυρη στη Γαλιλαια με συγκεκριμενα στοιχεια επαληθευσης της θεωριας τους, δεν μπορεσαν εδω και δεκαδες χρονια -αν οχι αιωνες- ερευνων κ ανασκαφων, να βρουν εστω ενα στοιχειο περι της ταυτοτητας των Λαων της Θαλασσας. Οι ανθρωποι αυτοι λοιπον, ειχαν προφανως καποιες βασεις, καποια χυτηρια-οπλουργεια, καποια ναυπηγεια, πανω απο ενα στολους εισβολης, και γενικα ενα καρο ακομα υποστηρικτικα μεσα (εναν ολοκληρωμενο δλδ πολιτισμο) για να διεξαγουν εναν υπερποντιο επιτυχη κατακτητικο πολεμο εναντια στην υπερδυναμη του τοτε κοσμου, αλλα κ των δυτικων (βλ. εγγυτερων προς αυτους) εδαφων των Χετταιων στη Μ Ασια, Λυκια, Φρυγια, Κιλικια.Τιποτα απο αυτα ομως δεν εχει βρεθει κατα τους ειδικους παντα.
    Δεν εξηγειτε αλλιως, προκειτε ειτε για Νιμπελουγκεν-νεφελιμ ειτε ομιλουμε περι παρθενογεννεσης.

    • @ Μπαμπης
      Η συζήτηση για τους «λαούς της θάλασσας» είναι πολύ μεγάλη και δεν υπάρχει ακόμα κάποια «οριστική» απάντηση για το ποιοί ήταν ή ακόμα και αν υπήρξαν. Ο λόγος για την ασάφεια είναι ότι υπάρχουν πολλά στοιχεία για το αποτέλεσμα της δράσης των ανθρώπων αυτών (επιδρομές και καταστροφές), αλλά δεν υπάρχουν στοιχεία που να μας κάνουν να πιστεύουμε ότι μοιράζονταν μια ενιαία πολιστισμική ταυτότητα και κοινωνική οργάνωση. Το ανταλλακτικό εμπόριο ήταν ιδιαίτερα αναπτυγμένο κατά την Ύστερη Εποχή του Χαλκού (1600-1000 π.Χ.), και η Μεσόγειος, ιδίως η ανατολική, ήταν πεδίο εκτετεμένων θαλάσσιων εμπορικών δικτύων. Το πιθανότερο, λοιπόν, ενδεχόμενο είναι να πρόκειται για ανθρώπους ποικίλων προελεύσεων, ναυτικούς, που άλλοτε λειτουργούσαν ως έμποροι και όταν το εμπόριο δεν απέδιδε γίνονταν πειρατές, πιθανώς υποκινούμενοι έμμεσα και από κάποια «κρατική εξουσία». Άρα δεν μιλάμε για «παρθενογέννεση» σε καμία περίπτωση.

      • Mich
        Απ΄οσα λιγα ξερω, οι οποιες πληροφοριες μας εχουν διασωθει βασιζονται κυριως στα θυματα της εισβολης, με οτι αυτο συνεπαγεται, κυρια σε Αιγυπτιακες πηγες (οβελισκοι, ταφικα μνημεια κ.α.).Πολυ λιγοτερα στοιχεια εχουν αφησει οι Χετταιοι οι οποιοι σημειωτεον μετοικισαν ανατολικοτερα, δεν παρεμειναν στον τοπο τους κ επαυσαν ως κρατικη οντοτητα, σε αντιθεση με τους Αιγυπτους που παρεμειναν και ανακατελαβαν τη χωρα τους.Εξ ‘ου κ οι προπαγανδιστικες (ως νικητων) αναφορες σε μαχες, σφαγες κλπ.
        Οι ιδιοι οι Αιγυπτιοι λοιπον αναφερουν νησια ως τοπο προελευσης (του κυριου μερους?) των Λαων αυτων.Με το ιερογλυφικο εικονιδιο που μεταφραζεται ως «Νησια» ομως δεν εννοουνται μεγαλες μαζες ξηρας οπως η Κυπρος, η Σικελια ή το συμπλεγμα Σαρδηνιας-Κορσικης ή εστω η Κρητη.Εξ αλλου, μονο στην Κρητη υπηρχε ικανη βαση -ως ναυτικος πολιτισμος- για νικηφορες υπερποντιες εκστρατειες αλλα οχι στα υπολοιπα νησια της παραπανω αναφορας.
        Σε αλλες αναφορες, Αιγυπτιων παντα, βρισκουμε οτι μια συγκεκριμενη φυλη-ομαδα χρησιμοποιουσε την περιτομη, κυριοτερο στοιχειο για οσους δεν θελουν να δουν το προφανες, το Αιγαιο δλδ ως τοπο προελευσης της κυριας μαζας ή εστω της αρχικης «μαγιάς» των ναυτικων που εμεινε γνωστη ως Λαοι της Θαλασσας. Η δικη μου λοιπον λογικη μου υπαγορευει οτι αυτη η αναφορα σε περιτομη ειτε ειναι προιον της αχλης του πολεμου, μπερδεψαν δλδ συνηθεις εχθρους απο τη Χανααν με νεους απ τη θαλασσα, ειτε ειναι προσπαθεια να αποσιωπηθει μια τεραστια στρατιωτικη επιτυχια θαλασσιων γειτονων απο τα βορεια κ μεσω της αποσιωπησης αυτης οιαδηποτε περιπετεια που πιθανα να ενεκυπτε στο μελλον για εδαφικες διεκδικησεις κλπ.Και εν πασει περιπτωσει, η αληθεια ειναι το πρωτο θυμα του πολεμου.

        Επισης σε αναφορες Χετταιων αναφερεται οτι οι επιδρομεις ερχοταν με πλοια.Δλδ παρολο που ειχαν ηδη κατακτησει κ καταστρεψει τις δυτικες επαρχιες των Χετταιων (Φρυγια, Λυκια (απεναντι απ το Καστελοριζο) κ Κιλικια, βορεια της Κυπρου διαλεξαν τη θαλασσα ως μεσο συνεχισης κ επεκτασης της εισβολης κ οχι τα ηδη κατακτημενα εδαφη της Αυτοκρατοριας με σειρα οφεληματων για το στρατο εισβολης (υποδομες, βασεις, οδοι ανεφοδιασμου κλπ).Αυτο δεν εχει ξαναγινει.Το ερωτημα λοιπον ειναι ποιος πολιτισμος της εποχης μπρουσε κ ειχε τα μεσα να το κανει αυτο ? Επισης, ποιος λαος της εποχης του Χαλκου εξτρατευσε νικηφορα υπερποντια (προοιμιο?) εναντια σε υποτελεις των Χετταιων στον Ελλησποντο, τους κατεστρεψε και εγραψε οχι ενα αλλα δυο Επη γι αυτο ?

        Η απαντηση ειναι προφανης.Κανεις ομως δεν θελει να μιλησει για τον ελεφαντα στο δωματιο οπως λενε οι Αγγλοσαξωνες.

        • Μπαμπης
          Δεν νομίζω ποτι υπάρχει κάτι που να υποδεικνύει ότι οι «λαοί της θάλασσας» προήλθαν απο τον Αιγαιακό χώρο ή τουλάχιστον όχι μόνο από αυτόν. Ακόμα κι έτσι, όμως, ας πούμε ότι οι άνθρωποι αυτοί όντως ξεκίνησαν από την περιοχή αυτή. Τί μ’ αυτό; Επίσης, τα περί περιτομής, ακόμα και αν τα δεχτούμε , τί ακριβώς δείχνουν;

          • Mich
            Ο καθενας βγαζει ελευθερα τα συμπερασματα του. Επειδη πιθανως οσα εγραψα φαινονται περιεργα κ ισως υπερβολικα, προσπαθεις να με βαλεις σε καλουπι, να με κατηγοροποιησεις. Κακως. Προσπαθησε να δεις τα επιχειρηματα, οχι το προσωπο.Δεν εχουμε να χωρισουμε τπτ.

            Στο προκειμενο τωρα. Τι παραλογο ανεφερα ? Δεν εκαναν οι Αχαιοι υπερποντια εκστρατεια ? Να θυμισω τις τεραστιες δυσκολιες που υποννοει η ανθρωποθυσια της Ιφιγενειας απ τον πατερα της Αγαμεμνονα ? Μιλαμε για ΤΗΝ τραγωδια ! Ποιοι αλλοι εκαναν ή εστω μπορουσαν να κανουν κατι παρομοιο με την Τρωικη εκστρατεια εκεινη την εποχη ? Ποιοι ειχαν το know how ? Δεν υπηρχε η αναγκη ολη αυτη η τεραστια υπερποντια προσπαθεια να βασιστει σε καποια στερεη βαση ? Ναυπηγεια,, οπλισμο, κ μια κοινη γλωσσα επικοινωνιας για να πω μονο τα πολυ βασικα ?
            Ομως οσα ανεφερα παραπανω πρεπει να ιδωθουν ως υπερβολικα κ θα πρεπει να δεχθουμε οτι ενας πολυγλωσσος συρφετος πειρατων καιροσκοπων απο ολη την Αν. Μεσογειο (ποιοι δλδ ?) επεδραμε κ κατελυσε 2 Αυτοκρατοριες χωρις να αφησει κανενα ιχνος απο τη ζωη του πριν και μετα το συμβαν. Ε οχι !

            Θελεις να σου πω εγω τι να πιστεψεις ? Το μονο που ζητω ειναι να χρησιμοποιουμε την κοινη λογικη, εαν υπαρχει τετοιο πραγμα, αυτες τις δυσκολες εποχες κ κατοπιν το συζηταμε.

            Ειτε μας αρεσει ειτε οχι, η αμφισβητηση γεννα την προοδο.
            Παραδειγμα : Eιναι δυνατον να δεχθουμε οτι ενα κρατος προτυπο σαν την αιγυπτο της εποχης, με συγκεντρωμενη εξουσια, ιεραρχια, στρατο κλπ επεσε θυμα …. πειρατων ? Η μυθολογια μας, των Μινωιτων π.χ. περι Μινωα-Ραδαμανθυ-Σαρπηδωνα περιεχει ορισμενες αναφορες σε Αιγυπτο κ περιπετειες-εκστρατειες.Το ιδιο και η ιστορια του Μενελαου που γυρισε πλουσιος απ την Αιγυπτο. Τωρα βαλε στο καζανι κ το παραμυθακι της Τρωικης εκστρατειας πριν τον Σλημαν κ του Μινωα πριν τον Εβανς οπου ολοι θεωρουσαν οτι ειναι καθαρη μυθοπλασια κ εχει δεσει το γλυκο.

            Αντε φτανει τοσο , το παρατραβηξα-με νομιζω.

    • @ ΑΧΕΡΩΝ
      Το βορειότερο μέχρι σήμερα γνωστό μυκηναϊκό κέντρο στον ελλαδικό χώρο ήταν στις παρυφές του Βόλου, με το συμβατκό όνομα Ιωλκός. Μυκηναϊκά ευρήματα, κυρίως αγγεία, έχουν βρεθεί σε πολλές περιοχές και της Θεσσαλίας και της Μακεδονίας, δεν συνιστούν όμως αποδείξεις μόνιμης εγκατάστασης των μυκηναίων εκεί . Περισσότερο υποδεικνύουν την ύπαρξη επαφών με τοπικές κοινωνίες των περιχών αυτών.

      • Eπειδή μυκηναϊκά ευρήματα υπήρξαν ακόμη και στην Βαλτική,και επειδή στην Γερμανία προ δεκαετίας περίπου απαγορεύθηκαν οἱ αρχαιολογικές έρευνες στις περιοχές ακριβώς εκείνες,ἔ,υποψυλλιάζομαι ότι «Κανεις ομως δεν θελει να μιλησει για τον ελεφαντα στο δωματιο»,όπως το έθεσε ὁ Μπάμπης.
        Την πληροφορία για τις απαγορεύσεις ερευνών σε κάποιες γερμανικές περιοχές της Βαλτικής,την είχε αναφέρει ἡ ομογενειακή εφημερίδα «Καμπάνα».
        Και ακόμη,έχοντας υπόψιν την «ποινικοποίηση» της ἑλληνικότητος του ἑλληνικού αλφαβήτου,το οποίο οφείλει ντέ και καλά να είναι φοινικικό,και ότι το «όπλον»,ἡ ασπίδα δηλαδή οφείλει ντέ και καλά να είναι εφεύρεση ασσυριακή,ἔ,καταλαβαίνεις ότι με έχουν κάνει καχύποπτο.

  4. Μυκηναϊκά ευρήματα υπήρξαν και στην Ιβηρική και σε όλη τη Μεσόγειο και στην κοιλάδα του Πάδου και σε πληθώρα άλλων περιοχών. Αντίστοιχα ήλεκτρο από τη Βαλτική έχει βρεθεί σε θέσεις της Μυκηναϊκής Ελλάδας και της Μινωικής Κρήτης και αλλού, ο ορείχαλκος των Μυκηναίων αποτελούνταν απο κυπριακό χαλκό και κασσίτερο που ερχόταν από τους προποδες των Άλπεων έως και την Κορνουάλη. Αυτό που θέλω να πω είναι ότι τα δίκτυα ανταλλακτικού εμπορίου ήταν πολύ πιο εκτεταμένα απ’ όσο φανταζόμαστε και ότι οι ιδέες ταξίδευαν από όλες τις κατευθύνσεις προς όλες τις κατευθύνσεις.
    Τα συνωμοσιολογικά περί απαγόρευσης ανασκαφών και «ποινικοποίησης» της ελληνικότητας του αλφαβήτου εκφεύγουν της ορθολογικής προσέγγισης της προϊστορίας και εν πάσει περιπτώσει αποτελούν προβολή των σύγχρονων εθνικισμών σε μια περιοδο που δεν μπορεί, και δεν πρέπει, να ερμηνεύεται με τις σημερινές παραμορφωτικές λογικές.

    • Κανεις πολυ ασχημα να βλεπεις σε ολες τις αμφισβητησεις ιχνη συνωμοσιολογιας. Αντ’ αυτου, μπορεις καλλιστα να προσαπτεις κοντοφθαλμια στους καθε λογης «ειδικους» που ξερεις καλυτερα απο μενα οτι τη σημερον ημερα περισευουν.

    • «Τα συνωμοσιολογικά περί απαγόρευσης ανασκαφών και «ποινικοποίησης» της ελληνικότητας του αλφαβήτου εκφεύγουν της ορθολογικής προσέγγισης της προϊστορίας και εν πάσει περιπτώσει αποτελούν προβολή των σύγχρονων εθνικισμών σε μια περιοδο που δεν μπορεί, και δεν πρέπει, να ερμηνεύεται με τις σημερινές παραμορφωτικές λογικές.»
      Αφού το λές…

  5. Μπαμης
    Ειλικρινά δεν βλέπω πως «σε έβαλα σε καλούπι», τα σχόλιά μου δεν είχαν καθόλου προσωπική χροιά. Ίσως ο τόνος μου βγήκε εντονότερος απ’ όσο θα έπρεπε. Σαφώς δεν έχω προθεση να «την πω» σε κανέναν, πολυ δε περισσότερο νε επιβάλλω τις δικές μου ιδέες και απόψεις. Απλώς προσπάθησα να πω, οπως λέει και το άρθρο, οτι οι παράγοντες που έπαιξαν ρόλο στην πτώση των πολιτισμών είναι πολύ περισσότεροι και πολύ πιο σύνθετοι από μια σειρά επιδρομών, απ’ όπου κι αν προήλθαν αυτές. Τα αποτελέσματα των επιδρομών των «λαών της θάλασσας» νομίζω θα μπορούσαμε να τα χαρακτηρίσουμε ως το τελικό χτύπημα, μετά από μια σειρά φυσικών καταστροφών, κοινωνικών αναταραχών και πολιτικής αστάθειας που επηρέασαν όλη την ανατολική Μεσόγειο στα τέλη της Εποχής του Χαλκού.
    Εν πάσει περιπτώσει, χαίρομαι που γίνεται η συζήτηση και ευχαριστώ για την κατανόηση!

    • Εγω ευχαριστω Mich. Ως αναφορα το σχολιο περι «καλουπιου» ισως να παραξηγησα τον τονο σου, μου φανηκε καπως επιθετικος.Να με συγχωρεις.
      Αυτη η μικρη συζητησουλα μ’ αρεσε κ μενα πραγματικα.Οχι επειδη συμφωνουμε αλλα επειδη διαφωνουμε εν μερει απ οσο εχω αντιληφθει. Και παλι ευχαριστω που μ’ ακουσες.

        • lol κατι μου λεγε οτι θα ξαναποσταρεις Μich 🙂

          Tον ξερω τον κυριο Cline απο το youtube.Eχω παρακολουθησει ενα δυο ομιλιες τυο που κυκλοφορων εκει καθως κ μια στρογγυλη τραπεζα στην οποια ειχε παρει μερος. Το τι ειδα να υποστηριζουν σε κεινη την τραπεζα δεν περιγραφεται …Τεσπα, εν ολιγης ο εν λογω κυριος επιλεγει την επικρατουσα θεωρια οχι ως απομονωμενα στοιχεια αλλα σε αλληλουχια. Μιλα οπως οι περισσοτεροι για Σικελους, Σαρδηνιους Φιλισταιους κ ελαχιστα εως καθολου για Αχαιους μαζι με σεισμους λιμους κλπ κλπ χωρις να παρουσιασει ουτε ενα στοιχειο υπερ των νοτιο-δυτικο-ευρωπαιων περα απο την φαινομενικη λεκτικη συγγενεια των ονοματων. Shekelesh = σικελια και ξενοιασαμε.
          Μια μικρη παραφωνια στον συλλογισμο του, την οποια ο ιδιος παραδεχεται κ αναφερει σε ομιλια του ειναι μια αμυντικη συμφωνια αλληλοβοηθειας μεταξυ Ασσυριων (αν θυμαμαι καλα) κ Χετταιων εναντια σε εισβολη 3ου κρατους, οπου αναφερονται ονομαστικα οι Αχιγιαβα (Αχαιοι) ως εχθρος για τους Χετταιους κ στοχος της συμφωνιας αυτης.

          Θα βαλω κ γω ενα λινκ, μικρο κειμενο, σοβαρο, ελληνικα

          https://periklisdeligiannis.wordpress.com/2012/11/30/%CE%BF%CE%B9-%CE%BB%CE%B1%CE%BF%CE%B9-%CF%84%CE%B7%CF%83-%CE%B8%CE%B1%CE%BB%CE%B1%CF%83%CF%83%CE%B1%CF%83-%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%B9%CE%B1-%CE%BF%CF%80%CE%BB%CE%B9%CF%83/

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here