Η έναρξη της παραγωγής του μαχητικού 5ης γενιάς F-35 ήταν ένα σημαντικό γεγονός για την αεροπορική ιστορία. Το F-35 είναι ουσιαστικά ένα μαχητικό με εξαιρετικές επιδόσεις, που ταυτόχρονα έχει ένα μοναδικό χαρακτηριστικό, έχει τόσο χαμηλό RCS που ουσιαστικά καθίσταται μη εντοπίσιμο στα εχθρικά ραντάρ. Για να το κάνουμε πιο κατανοητό, το F-35 μπορεί να κάνει ότι κι ένα σύγχρονο μαχητικό, ενώ ταυτόχρονα είναι «αόρατο», σε αντίθεση με το F-117 που δεν μπορούσε να κάτι τίποτα περισσότερο από το να μεταφέρει ένα ή δυο κατευθυνόμενα όπλα πάνω από τον στόχο. Κι όλα αυτά, σε ένα μαχητικό με κορυφαίο ραντάρ AESA και τεχνολογίες που το καθιστούν μοναδικό σήμερα στον αεροπορικό αγώνα.

Η ανωτερότητά του δεν έχει αποδειχτεί μόνο στις ασκήσεις Red Flag, που οι Αμερικανοί (USAF αλλά και LM) φρόντισαν με «περηφάνεια» να διαρρεύσουν τα αποτελέσματα των αεροπορικών ασκήσεων. Στις Red Flag έγινε κατανοητό πως το αεροσκάφος είναι ουσιαστικά ανίκητο από εχθρικά αναχαιτιστικά ή προηγμένα συστήματα αεράμυνας. Τα εχθρικά αεροσκάφη έχουν καταρριφθεί από ΑΙΜ-120 πολύ πριν καταλάβουν ότι υπάρχει εχθρός σε θέση βολής, ενώ τα συστήματα αεράμυνας δέχονταν JSOW ενώ αγνάντευαν (ανίχνευαν) τον … καθαρό ουρανό.

Ανεπιβαίωτες πληροφορίες αναφέρουν πως και στην άσκηση Atlantic Trident, όπου συμμετείχαν  Rafale από την Γαλλία και Eurofighter Typhoon από την Μ. Βρετανία το F-35 δίδαξε νέους κανόνες στις εναέριες εμπλοκές. Τα αποτελέσματα της άσκησης δεν δημοσιοποιήθηκαν, αλλά οι -ανεπιβεβαίωτες- φήμες το θέλουν να μην κουράζεται ιδιαίτερα απέναντι στα κορυφαία ευρωπαϊκά μαχητικά. Και όλα αυτά από ένα αεροσκάφος που δεν σχεδιάστηκε σαν αεροσκάφος εναέριας υπεροχής, ενάντια σε αεροσκάφη που σχεδιάστηκαν σαν τα αεροσκάφη εναέριας υπεροχής πάνω από το πιο δύσκολο αεροπορικό πεδίο του Ψυχρού Πολέμου, την Ευρώπη.

Αυτό φυσικά δεν σημαίνει ότι η Ευρώπη δεν έχει αεράμυνα, απλά δεν έχει ένα μαχητικό που να μπορεί να σταθεί επάξια απέναντι στο αμερικανικό μαχητικό. Ενώ λοιπόν τα Eurofighter/Rafale είναι το ευρωπαϊκό αντίστοιχο των αμερικανικών F-15 (σε οποιαδήποτε έκδοση) ή του ρωσικού Su-35, δεν υπάρχει ευρωπαϊκή απάντηση στο F-35. Η δε ένδεια της Ευρώπης σε «απαντήσεις» αποδεικνύεται πολύ εύκολα από την στιγμή που Μ.Βρετανία, Ιταλία, Ολλανδία, Δανία, Νορβηγία έχουν παραγγείλει F-35, ενώ στην λίστα των υποψήφιων αγοραστών βρίσκεται το Βέλγιο, η Γερμανία, η Πολωνία, η Φινλανδία, ίσως η Ισπανία και κάπου στο βάθος… η Ελλάδα.

Η μικρή αυτή «λεπτομέρεια» δεν έχει περάσει απαρατήρητη από την Ευρώπη, που δείχνει να έχει αποστασιοποιηθεί από τους αμυντικούς εξοπλισμούς μετά τον Ψυχρό Πόλεμο. Το 2010 ο Βρετανός Πρωθυπουργός Ντέιβιντ Κάμερον και ο Γάλλος πρόεδρος Νικολά Σαρκοζί υπέγραψαν στις 2 Νοεμβρίου αυτό που ονομάστηκε Lancaster House Agreements. Μέσα σε αυτά που συμφωνήθηκαν ήταν η συνέχιση των εργασιών στις μελέτες που είχαν γίνει στα πρωτότυπα nEUROn και Taranis.

Θεωρητικά το πρόγραμμα nEUROn έχει λήξει, αλλά οι εργασίες και οι μελέτες συνεχίζονται -μάλλον αργά αλλά ας πούμε- κανονικά. Στα πλαίσια αυτά έγινε και η πρόσφατη επίδειξη του nEUROn στην γαλλίδα υπουργό άμυνας. To αεροσκάφος που χρησιμοποιεί τις σχεδιαστικές γραμμές του Β-2 κι όχι του F-35/F-22 δείχνει σαν μια νέα επιθετική ευρωπαϊκή πρωτοβουλία που θα μπορούσε να είναι κάτι το ελπιδοφόρο. Μια ευρωπαϊκή απάντηση στην τεχνολογική υπεροχή του F-35;

Πρέπει να ξεκαθαρίσουμε κάτι, το nEUROn δεν είναι ένα πρόγραμμα που θα οδηγήσει σε ένα αεροσκάφος παραγωγής, αλλά κάτι άλλο, περισσότερο πρώιμο. Είναι ένα πρόγραμμα επίδειξης τεχνολογίας, ότι ήταν ας πούμε το ΕΑΡ για το Eurofighter, που κάποια στιγμή πρέπει να μεσουσιωθεί σε ένα πρόγραμμα πραγματικού UCAV.

To nEUROn έχει μερικά πολύ ενδιαφέρονται χαρακτηριστικά σαν πρόγραμμα. Καταρχάς αποσκοπεί στην δημιουργία ενός κορυφαίου UCAV, με ικανότητες βαθειάς διείσδυσης και κρούσης, που θα μπορούσε να διασυνδεθεί με μαχητικά 4ης και 5ης γενιάς. Τι σημαίνει αυτό; πως θα μπορεί να εκτελεί αποστολές δικτυοκεντρικά με μαχητικά Rafale ή Gripen (ή F-16V/ F-35 αν προτιμάτε), όντας περισσότερο προωθημένο (ή εκτεθειμένο) προς τον εχθρό σε σχέση με αυτά, προσφέροντας πληροφόρηση 100 ή 200 (ή περισσότερο) χιλιόμετρα μπροστά από τα αεροσκάφη, στοχοποιώντας ή πλήττοντας στόχους εδάφους.

To nEUROn σε δοκιμές άφεσης όπλων

Σε μια μελλοντική σύγκρουση, όπου μαχητικά 5ης γενιάς θα συγκρούονται μεταξύ τους (F-35 vs F-35 ή F-35 vs J-20 κοκ) οι πιλότοι θα αντιμετωπίζουν συνθήκες που επικρατούσαν στον Β’ ΠΠ. Τα αεροσκάφη θα έχουν ραντάρ, που όμως δεν θα μπορούν να εντοπίσουν το ένα το άλλο παρά μόνο σε πολύ μικρές αποστάσεις. Απλά στην περίπτωση αυτή, αντί για τα καλύτερα μάτια θα παίζει ρόλο το καλύτερο IRST σύστημα, αλλα και νέα ισχυρότερα ραντάρ (GaN;), και το βασικότερο, οι καλύτερες τακτικές.

Σε περίπτωση αναμέτρησης μαχητικών 5ης γενίας vs 4/4,5/4,5+ γενιάς η πλάστιγγα θα γέρνει δραματικά υπέρ των πρώτων. Σε «καθαρές» αναμετρήσεις, τα αεροσκάφη 5ης γενιάς θα βλέπουν πρώτα τον αντίπαλο, θα στοχοποιούν πρώτα, θα βάλουν πρώτα, end of story. Όταν όμως τα μαχητικά 5ης γενιάς στοχοποιούν/βάλλουν θα προσφέρουν ένα παράθυρο εντοπισμού τους από τα μαχητικά 4ης γενιάς και άλλα μέσα (επίγεια ραντάρ, ΑΣΕΠΕ) ενώ θα υπάρχουν και οι κλασικές μέθοδοι (νέα ισχυρά ραντάρ GaN, IRST). Εκεί λοιπόν πιθανολογείται πως προωθημένα UCAV τύπου -ας πούμε- nEUROn (ή καλύτερα η εξέλιξή τους) θα μπορούν να εντοπίζουν τα αεροσκάφη 5ης γενιάς, θα μπορούν να προσφέρουν παραμέτρους βολής σε δικά τους όπλα ή των αεροσκαφών 4,5 γενιάς και να βάλουν κατά αεροσκαφών 5ης γενιάς. Περίπλοκο, αλλά υλοποιήσιμο θεωρητικά σενάριο.

Φυσικά ένα UCAV δεν θα προορίζεται να αερομαχεί ενάντια σε επανδρωμένα μαχητικά, αλλά την αερομαχία θα αποφεύγουν και τα ίδια τα επανδρωμένα μαχητικά. Αυτό όμως δεν σημαίνει πως ένα UCAV δεν θα μπορεί να εντοπίζει παθητικά (IRST) ή ενεργητικά (AESA) ένα μαχητικό F-35 και να εξαπολύει εναντίον του έναν MICA IIR. Κι αυτό πετώντας στο ύψος που το «βολεύει» επιχειρησιακα.

Ας δώσουμε ένα παράδειγμα του πως μπορεί να χρησιμοποιηθεί ένα τέτοιο αεροσκάφος. Ας υποθέσουμε πως ελληνικά μαχητικά 4,5 γενιάς πετούν πάνω από την ηπειρωτική χώρα ή μέχρι την Σκύρο, και ελληνικά «nEUROn» πάνω από τα νησιά του Αιγαίου ή πάνω από τα μικρασιατικά παράλια, ενώ τουρκικά F-35 ή TF-X πλησιάζουν από την τουρκική ενδοχώρα. Ενώ τα F-35 παραμένουν ανεντόπιστα, τα ελληνικά μαχητικά έχουν εγκλωβιστεί. Τα τουρκικά μαχητικά ανοίγουν τις θυρίδες οπλισμού, ενώ κάποια ήδη έχουν εντοπιστεί ηλεκτροοπτικά από τα nEUROn που πετούν ψηλότερα. Το ελληνικό δίκτυο αεράμυνας έχει πλέον τις θέσεις των τουρκικών μαχητικών. Τα nEUROn  μπορούν να προσφέρουν παραμέτρους βολής στα ελληνικά μαχητικά τα οποία βάλουν με στοιχεία που φτάνουν συνεχώς από τα Link16, ενώ ταυτόχρονα αποχωρούν προς ηπειρωτική Ελλάδα αποφεύγοντας τους τουρκικούς ΑΙΜ-120. Οι ελληνικοί πύραυλοι δεχόμενοι στοιχεία από nEUROn κι όποιο άλλο μέσο προκαλούν υψηλές απώλειες στα F-35/TF-X αφήνοντας ακάλυπτα τα F-16 που ακολουθούν. Τα τελευταία δέχονται τα πυρά της άθικτης ελληνικής αεράμυνας καθώς και πυραύλους από τα ελληνικά μαχητικά 4,5+ γενιάς που επιστρέφουν δριμύτερα για τον 2ο γύρο… Τα nEUROn ταυτόχρονα αδειάζουν τα έξυπνα όπλα τους στις δυνάμεις που προσπαθούν να κάνουν απόβαση στα ελληνικά νησιά ή στα τουρκικά αεροδρόμια, λίγο πριν τα φτάσουν στους ίδιους στόχους και τα JSOW των ελληνικών μαχητικών…

Το παραπάνω σενάριο αν και πολύ ενδιαφέρον, πρέπει να ομολογήσουμε πως σε αυτή την φάση δυστυχώς είναι πολύ μακρυά από την άμεση πραγματικότητα. Καταρχάς το nEUROn δεν είναι ένα υπαρκτό UCAV -το λέμε και το ξαναλέμε- αλλά ένα αεροσκάφος επίδειξης τεχνολογίας. Ο διάδοχός του, σύμφωνα με τις Lancaster House agreements είναι το μελλοντικό Future Combat Air System (FCAS) ή αν προτιμάτε το système de combat aérien futur (SCAF). To FCAS/SCAF είναι λοιπόν το πιθανό παράγωγο του nEUROn.

Κατά δεύτερον, απέχουμε πάρα πολύ και για πολλούς λόγους από την δημιουργία ενός πανίσχυρου δικτυοκεντρικού συστήματος αεράμυνας. Κατά τρίτον, όλα αυτά που αναφέρουμε ίσως να είναι εφικτά, αλλά μη δοκιμασμένα ή -ακόμη χειρότερα- εφαρμοσμένα κάπου αλλού.

Το κομμάτι που κατασκευάζει η ΕΑΒ για το nEUROn

Σημειώνουμε πως το nEUROn είναι μια ευρωπαϊκή παραγωγή, με μεγάλη συμμετοχικότητα. Έτσι στην κοινοπραξία συμμετέχουν αρκετές ευρωπαϊκές εταιρείες, ανάμεσα σε αυτές η ΕΑΒ. Αντιγράφουμε λοιπόν από την επίσημη ιστοσελίδα της εταιρείας για το nEUROn: «Η Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία συμμετέχει στην κοινοπραξία που αναπτύσσει το νέο ευρωπαϊκό μαχητικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος nEUROn, ανάμεσα στις ηγέτιδες δυνάμεις του κλάδου της αεροναυπηγικής Dassault Aviation, η Aermacchi, Saab, EADS-CASA και RUAG… Το 10% περίπου του πρωτότυπου αυτού αεροσκάφους σχεδιάστηκε, μελετήθηκε, αναπτύχθηκε και κατασκευάστηκε από τους Μηχανικούς της Διεύθυνσης Μελετών, Έρευνας, Σχεδίασης και Ανάπτυξης Αεροδιαστημικών Συστημάτων, και από τις Διευθύνσεις Αεροκατασκευών και Ηλεκτρονικών της ΕΑΒ… Στο πλαίσιο της ισότιμης συμμετοχής της ΕΑΒ στο Πρόγραμμα, η εταιρεία μας ολοκλήρωσε με επιτυχία τη σχεδίαση, ανάπτυξη και κατασκευή σημαντικού μέρους του αεροσκάφους με τεχνολογίες αιχμής. Συγκεκριμένα:

  • του Συστήματος Εξαγωγής Καυσαερίων (Exhaust Assembly) που αποτελεί κρίσιμο σημείο εντοπισμού του ίχνους του αεροσκάφους (stealth)
  • του οπισθίου μέρους της ατράκτου που περιβάλλει το Σύστημα Εξαγωγής Καυσαερίων (Aft Fuselage) καθώς και
  • του πίνακα λειτουργικού ελέγχου των ηλεκτρονικών συστημάτων του αεροσκάφους για έλεγχο τόσο πριν από την εγκατάσταση των Ηλεκτρονικών συστημάτων στο αεροσκάφος, όσο και για έλεγχο πριν από την πτήση (VMS Avionics Test Rig).

…Η συμμετοχή στο πρόγραμμα UCAV-nEUROn είναι η πρώτη φορά που σχεδιάστηκαν και κατασκευάστηκαν εκ του μηδενός από την ΕΑΒ –αλλά και στον ευρύτερο Ελληνικό χώρο- δομή ατράκτου και μέρους κινητήρα αεροσκάφους, και μάλιστα με τόσο αυστηρές τεχνικές και τεχνολογικές απαιτήσεις, που με την από όλους τους συμμετέχοντες στο πρόγραμμα συνεργάτες αναγνώρισή, μπαίνουν οι προϋποθέσεις για μια ισότιμη συμμετοχή της ΕΑΒ σε ένα οποιοδήποτε Ευρωπαϊκό πρόγραμμα σχεδίασης & παραγωγής ενός επανδρωμένου ή μη αεροσκάφους καθώς και σε οποιοδήποτε άλλο πρόγραμμα παρουσιασθεί διεθνώς…

Βλέπουμε λοιπόν ότι η ΕΑΒ είναι πολύ «μέσα» στο nEUROn, και μάλιστα όχι σαν ένας κατασκευαστής «φασόν», αλλά με ένα σημαντικό κομμάτι της ανάπτυξης του αεροσκάφους.

Ωραία όλα αυτά, και μεταξύ μας θέλαμε καιρό να τα γράψουμε προκειμένου να γίνει γνωστό μέσα από την ιστοσελίδα μας (γιατί στο περιοδικό τα γράφουμε συνέχεια) πως η ΕΑΒ αν είχε την σωστή στήριξη θα έκανε θαύματα. Δεν την έχει όμως.

Μέχρι εδώ όλα καλά λοιπόν. Τι πρέπει να γίνει από εδώ και πέρα; Η απάντηση είναι απλή. Η συμμετοχή μας στο nEUROn δεν μας βάζει «αυτόματα» στο FCAS/SCAF. Χρειάζεται άμεσα η με κάποιο τρόπο εμπλοκή μας στο πρόγραμμα FCAS/SCAF. Αν δεν εμπλακούμε εκεί, η συμμετοχή της ΕΑΒ στο nEUROn θα είναι απλά μια καλή «εμπειρία», κάτι που θα γράφουμε στις εταιρικές παρουσιάσεις της ΕΑΒ στο εξωτερικό.

Πρέπει να τονίσουμε το εξής, γιατί κινδυνεύουμε να παρεξηγηθούμε. Η αγορά ενός αριθμού UCAV της κατηγορίας nEUROn, Taranis, FCAS/SCAF, X-45, X-47B θα δώσει πρωτόγνωρες δυνατότητες στην Πολεμική Αεροπορία, αλλά δεν θα την υποκαταστήσει. Εννοούμε, πως η εμπλοκή της ΕΑΒ στο FCAS/SCAF και η πιθανή αγορά του από την ΠΑ (αν η τελευταία κρινει ότι την ενδιαφέρει) δεν έχει καμία απολύτως σχέση με το Νέο Μαχητικό Αεροσκάφος ή τον εκσυγχρονισμό των F-16. Προφανώς και στο μέλλον θα χρειαστούμε ΝΜΑ, εκσυγχρονισμένα F-16 και FCAS/SCAF (ή κάτι αντίστοιχο).

Το nEUROn απασχολεί ήδη τους αναγνώστες του περιοδκού μας, γιαυτό και κάναμε την σημερινή προσέγγιση, που επιγραμματικά μπορεί να κλείσει στο συμπέρασμα της ανάγκης εισόδου της χώρας μας στο FCAS/SCAF. Αυτό λέει και στο κλείσιμό της η ΕΑΒ, μπαίνουν οι προϋποθέσεις για μια ισότιμη συμμετοχή της ΕΑΒ σε ένα οποιοδήποτε Ευρωπαϊκό πρόγραμμα σχεδίασης & παραγωγής ενός επανδρωμένου ή μη αεροσκάφους καθώς και σε οποιοδήποτε άλλο πρόγραμμα παρουσιασθεί διεθνώς…

Σημειώνουμε πως ενώ η αγαπητή γειτονική μας χώρα και η αεροπορική της βιομηχανία ΤΑΙ έχουν επεκταθεί σε οτιδήποτε «αεροπορικό», δεν έχουν προσεγγίσει ακόμη το θέμα UCAV κατηγορίας nEUROn. Αυτό μας δίνει (;) ένα μικρό θεωρητικό προβάδισμα, αν και η στενή σχέση που έχει με την BAe Systems της επιτρέπει ανά πάσα στιγμή την είσοδό της στο Taranis. Αν λοιπόν σαν χώρα θέλουμε να κάνουμε ρελάνς στην -πραγματικά- εμπνευσμένη είσοδο της Τουρκίας στο F-35 (μέσω του διεθνούς consortium), ας προχωρήσουμε στο επόμενο βήμα του nEUROn. H ύπαρξη της ΕΑΒ, που μπορεί με πολύ μικρότερο κόστος (από ότι να παράγονταν στην Ευρώπη) να παράγει FCAS/SCAF για όλη την Ευρώπη, είναι ένα ατού για την Ελλάδα.

Πολλές φορές αναγνώστες της σελίδας ή του περιοδικού μας κάνουν την ερώτηση «αν μπορούν τα εκσυγχρονισμένα F-16 να αντιμετωπίσουν τα F-35», μερικοί (όχι ίσως τόσο «φίλοι») το κάνουν μάλιστα «κουνώντας το δάκτυλο» παπαγαλίζοντας ώψιμες «αναλύσεις» υπέρ του F-35. Το F-35 δεν μπορεί ούτε το ίδιο να αντιμετωπίσει το F-35, αντιλαμβάνεται κανείς τι μπορεί να κάνει το κάθε F-16 Block 70. Το κάθε όμως εκσυγχρονισμένο F-16, το κάθε μελλοντικό F-35 (ή Rafale, Typhoon, Gripen, F-15 Silent Eagle, Su-35) θα μπουν σε ένα ολοκληρωμένο σύστημα αεράμυνας, και θα πάρει την θέση του σε αυτό που ονομάζεται Πολεμική Αεροπορία. Αεροπορία δεν κάνεις με αγορά μιας 20άδας F-35 που σήμερα θα κόστιζαν τουλάχιστον 3,5 δις. Πολεμική Αεροπορία χτίζεις σε βάθος πολλών ετών, δεκαετιών. Μια λάθος προμήθεια μπορεί να οδηγήσει την ΠΑ ενός κράτους υπό χρεωκοπία, σε διάλυση.

Όλα τα παραπάνω παραπάνω είναι ένα μικρό κομμάτι από αυτό που ονομάζουμε αντιμετώπιση των F-35. Η αντιμετώπιση αεροσκαφών σαν το F-35 αύριο και του TF-X μεθαύριο πρέπει να είναι μακρυά από πυροτεχνήματα του στυλ «ας πουλήσουμε το νεφρό μας για να πάρουμε κανα F-35». Το F-35 όπως γράψαμε και στην αρχή είναι μια «αποκάλυψη». Η ύπαρξη μιας ισχυρής αεροπορίας προϋποθέτει μακροχρόνια σχεδιασμό και αποφυγή «πυροσβεστικών» λύσεων. Το F-35 ή το Νέο Μαχητικό Αεροσκάφος, οποίο κι αν είναι αυτό είναι ανεξάρτητο από την λύση στο πρόβλημα που λέγεται «τουρκικά F-35». Σε αυτό το θέμα θα επανέλθουμε πολλές φορές μέσα από την ιστοσελίδα ή το περιοδικό.

 

Το πρόγραμμα FCAS/SCAF θα απαιτήσει για την δημιουργία επιχειρησιακού πρωτοτύπου ένα ποσό περίπου 2 δις ευρώ (2,145 δις για να είμαστε ακριβείς). Αυτό το ποσό αν συγκριθεί με τα 460 εκ που απαίτησε το nEUROn , τα 210 εκ του Taranis και τα 10.6 δις του προγράμματος του Rafale δεν είναι μεγάλο. Η Ελλάδα θα μπορούσε να «μπει» με ένα 10% ή 215 εκ. ευρώ, καταβλητέα σε βάθος χρόνου. Τα οφέλη είναι πολλά. Αλλά ποιος σκέφτηκε ποτέ μακροπρόθεσμα σε αυτή την χώρα για να σκεφτεί και τώρα;

 

63 ΣΧΟΛΙΑ

  1. Συγχαρητήρια για αυτή την ενημέρωση. Όπως αναφέρει και συν-αναγνώστης,, μας περιγράφετε τις ευκαιρίες αλλά και τις ανησυχίες, τις απειλές αλλά και τις ελπίδες της εποχής που έρχεται ταχύτατα. Φοβάμαι όμως, πως οι εξελίξεις θα μας ξεπεράσουν ως χώρα, αφήνοντάς μας ουραγούς με ότι αυτό συνεπάγεται…

  2. Να σας διορθώσω. Οι μόνοι που σκέφτηκαν μακροπρόθεσμα ήταν οι αξιωματικοί που αποφάσισαν τη συμμετοχή στο πρόγραμμα, βάσει μιας αιτιολογημένη μελέτης. Θα είχε πολύ ενδιαφέρον να τη διαβάζαμε κάποτε……..
    Πολύ καλό άρθρο. Τα συγχαρητήρια μου.

  3. καταρχήν συγχαρητήρια για το άρθρο. Είναι εξαιρετικό τόσο με βάση τις λεπτομέρειες του προγράμματος όσο και με βάση το στόχο για την ΠΑ και την πατρίδα. Αυτό παιδιά είναι το μέλλον. Έγραψα σε άλλη ανάρτηση ότι τα χρειαζόμαστε (150) για να κάνουν τη δουλειά των Α/Φ ως προς τη διείσδυση & αποκάλυψη στόχων στην εχθρική ενδοχώρα, ενώ τα Α/Φ μας και οι πολύτιμοι πιλότοι μας θα μπορούν να ασχοληθούν με τα υπέρτερα αριθμητικά τουρκικά στον εναέριο αγώνα. Και δεν παραβλέπω τα οφέλη από την εξέλιξη της τεχνολογίας από την ΕΑΒ που είναι στα +++. Το πρόγραμμα κατά τη γνώμη μου είναι ανεξάρτητο από την απόκτηση των Φ-35 και τον εκσυγχρονισμό σε V των Φ-16 και καλά θα κάνει η επίσημη Πολιτεία να μην το εγκαταλείψει, αλλά να ασκήσει πιέσεις, σε Γάλλους & Ιταλούς κυρίως, για τη συνέχιση και ολοκλήρωσή του. Επειδή δεν βλέπω αναβαθμίσεις στα Μ ούτε αγορές Ραφάλ από τους Γάλλους ……(ο νοών νοείτω) καλό θα είναι να δοθεί στη Ντασώ και την ΕΑΒ το πρόγραμμα ως συμμετοχή της Ελλάδας, που και αναγκαίο είναι και πολιτικά ορθό στα ευρωπαϊκά πλαίσια δομών …..

    • Αυτό το 150 είναι εξαιρετικά… υπερβολικό. Ειδικά για ένα οπλοσύστημα που πρώτον δεν υπάρχει και δεύτερον δεν έχει αποκτήσει εμπειρία σε πεδία της μάχης

        • Δεν υποστηρίζουμε κανένα αεροσκάφος, πλην ίσως του εκσυγχρονισμού των F-16 για τον οποίο έχει αποφασίσει η ΠΑ. Και όταν είπαμε για εμπειρία μάχης, μιλάμε για UCAV. Τα επανδρωμένα μαχητικά έχουν περίπου 100 χρόνια εμπειρία μάχης. Ελπίζουμε να σας καλύψαμε

          • μη στενοχωριέστε, δεν απαιτείται κάθε φορά να με καλύπτετε. Δημοκρατικό διάλογο κάνουμε, αλλιώς θα ήταν ολοκληρωτισμός, κάτι που είμαι βέβαιος κανείς μας δεν θέλει. Αρκεί που με έχετε καλύψει τις άλλες φορές….

  4. Πράγματι, τα μη επανδρωμένα νοιώθω κι εγώ ότι είναι η λύση απέναντι στους μελλοντικούς εξοπλισμούς της Τουρκίας.

  5. «…Η Ελλάδα θα μπορούσε να «μπει» με ένα 10% ή 215 εκ. ευρώ, καταβλητέα σε βάθος χρόνου. Τα οφέλη είναι πολλά. Αλλά ποιος σκέφτηκε ποτέ μακροπρόθεσμα σε αυτή την χώρα για να σκεφτεί και τώρα;»

    Μακροπρόθεσμα σκέφτονται σε αυτή την χώρα, αλλά όχι ο Δημόσιος Τομέας.
    Θα γνωρίζετε, προφανώς, για τους Ελληνες πλοιοκτήτες και την στρατηγική που ακολούθησαν τη περίοδο που συνέπεσε με την ιλιγγιώδη Κινεζική οικονομική ανάπτυξη, όπου είχαν κατακλύσει τα μεγάλα & γνωστά ναυπηγεία της Απω Ανατολής με παραγγελίες εκατοντάδων πλοίων, τα οποία βεβαίως πωλούσαν στους ενδιαφερόμενους, όντας ημιτελή στις γιάρδες σε πολλαπλάσια από την αρχική τιμή…
    Η ΕΑΒ θα ώφειλε να επιδιώξει μεγαλύτερο ποσοστό του 10%, όσον το δυνατό περισσότερο και να διαπραγματευτεί εκ των υστέρων με κάθε ενδιαφερόμενο και μάλιστα ήδη με το nEuron είχε την ευκαιρία να διαπραγματευτεί το ποσοστό της SAAB (25%) αξίας €75M, δεδομένου ότι η Σουηδική Αντιπολίτευση είχε μπλοκάρει τη χρηματοδότηση και αναμενόταν η εκτίμηση του Σουηδικού Γραφείου Προμηθειών σχετικά με την βιωσιμότητα της επένδυσης. (η SAAB εξελίσσει και το UCAV Filur). Τελικά η έγκριση δόθηκε με καθυστέρηση 6 μηνών
    ‘Ομως για να εισέλθει η Ελλάδα σε κοινοπρακτικό πρόγραμμα εξέλιξης & παραγωγής οποιουδήποτε οπλικού συστήματος με την Γαλλία κύριο Ανάδοχο, θα πρέπει να εξασφαλίσει ότι το σύστημα, εν προκειμένω το FCAS, θα αποτελεί συγκερασμό αναγκών & προτεραιοτήτων όλων των εταίρων και όχι αποκλειστικά των Γαλλικών αναγκών (πρδ. αποχώρηση από πρόγραμμα Eurofighter λόγω βάρους του Α/φους μη συμβατό με το Γαλλικό Αεροπλανοφόρο).
    Οποιαδήποτε εξέλιξη που θα οδηγήσει σε παραγωγή οφείλει να εκτελεστεί υπό τη καθοδήγηση της EDA ή της OCCAR έτσι ώστε κάθε εταίρος, ισότιμα, να θέσει τα αναγκαία προαπαιτούμενα & ιδιαιτερότητες που να καλύπτουν τις επιθυμίες της Πολεμικής Αεροπορίας…
    Ανεξάρτητα δε, από την αποκτώμενη τεχνογνωσία σε τυχόν συμμετοχή, θα πρέπει να αναλυθεί η βιωσιμότητα και η απόδοση της επένδυσης, δλδ στο κατά πόσον θα υπάρχει μελλοντική αγορά για το συγκεκριμένο προϊόν, ο ανταγωνισμός (το X-45C της Boeing είναι φτυστό…), οι δυνατότητες εξέλιξης, οι ανάγκες της Π.Α. και το κόστος του πιθανού αριθμού FCAS προς παραγγελία κ.ο.κ…
    Το χρεοκοπημένο Ελληνικό Δημόσιο και οι δομές και νοοτροπίες αυτών που το διοικούν αδυνατούν να εκμεταλλευτούν τις ευκαιρίες, δεδομένου ότι όπως πρόσφατα δήλωσε και ανώτατο στέλεχος της Ελληνικής Πολιτικής εξουσίας οι «ξένοι» μας ζητούν δύσκολα πράγματα, Business Plans, Feasibility Studies κλπ.
    Ειλικρινά, σε ποιους απευθύνεστε?

  6. Εγω παλι πιστευω ότι η τεχνολογια δεν είναι ωριμη για τετεοια ανοιγματα και μακροχρονια θα δημιουργηθουν πολλα τεχνολογικα κενα, τοσα που υπαρχει περιπτωση να σταματησει αυτή η αναπτυξη της τεχνολογιας.
    Τα πρωτα βηματα εχουν ηδη γινει λογω των σημαντικών χρονοκαθηστερησεων στην αναπτυξη των αεροσκαφων της νεας γενιας.
    Αρα μακροχρονια κερδισμένες θα βγουν οι εταιριες που βελτιωνουν τα παλια αεροσκάφη.

  7. Το μέλλον…μάλλον το παρόν και το μέλλον, τα ΜΕΑ είναι ήδη εδώ.
    Βασικά το πρόβλημα είναι και στο πως θα ελέγχονται από το έδαφος, οπότε παράλληλα πρέπει να μιλάμε και για δορυφορικά συστήματα, επικοινωνίες και άλλα καλούδια που έχουν μείνει στο 1980….και φυσικά χρειάζονται πανεπιστήμια για φθηνά αλλά καλά εργατικά…μυαλά, με προοπτικές απορρόφησης τους από τις εταιρίες, και κερασάκι στην τούρτα ένα καλό ιδιωτικό μάνατζμεντ, με τελικό λόγο στο υπουργείο άμυνας, όχι το οικονομικών.
    Ξυπναω, και τα λεμε… 🙂

  8. Εννοείται πως αποτελεί μονόδρομο εάν επιθυμούμε να παραμείνουμε κράτος.
    Βέβαια,προϋπόθεση είναι να μην δουλέψει πάλι κάποιο mafiα club και με κανά χωριό παρασυρθούν πάλι οι ιθαγενείς..

  9. Πιθανή εικόνα από το μέλλον…
    «Σε μια μελλοντική σύγκρουση, όπου μαχητικά 5ης γενιάς θα συγκρούονται μεταξύ τους (F-35 vs F-35 ή F-35 vs J-20 κοκ) οι πιλότοι θα αντιμετωπίζουν συνθήκες που επικρατούσαν στον Β’ ΠΠ. Τα αεροσκάφη θα έχουν ραντάρ, που όμως δεν θα μπορούν να εντοπίσουν το ένα το άλλο παρά μόνο σε πολύ μικρές αποστάσεις. Απλά στην περίπτωση αυτή, αντί για τα καλύτερα μάτια θα παίζει ρόλο το καλύτερο IRST σύστημα, αλλα και νέα ισχυρότερα ραντάρ (GaN;), και το βασικότερο, οι καλύτερες τακτικές.»

    Με άλλα λόγια θα έχουμε dogfights μεταξύ αεροσκαφών 5ης γενιάς η μείγματος αεροσκαφών 5ης ακολουθούμενα από αεροσκάφη προηγουμένων γενεών – στην δική μας περίπτωση μείγματα από F-35 και F-16V κατά τα φαινόμενα.
    Κατά τα άλλα όλοι κόπτονταν ότι οι εμπλοκές WVR είναι παρελθόν και ότι το μέλλον είναι στις BVR…
    Αυτό φυσικά θα επηρεάσει και τα επίγεια συστήματα αεράμυνας – εννοώ τους αισθητήρες – όπως και τα εναέρια συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης – AEW&C.

  10. Αντι να ονειρευόμαστε ευρον και πακ που καποτε ΘΑ δουλεψουν δεν μπενουμε στην ουρα για κανα 40 φ35 που κοντευει να ολοκληρωθεί (20 χρονια καθυστερημενο- το ιρστ είναι ηδη παληο)

  11. Πολύ καλό άρθρο, το οποίο αναδεικνύει τις δυνατότητες και την σημασία της εγχώριας βιομηχανίας, καθώς και την συμμετοχή μας στο πρόγραμμα nEUROn, ενώ βάζει τάξη σε διάφορα άλλα θέματα (όπως π.χ. το εκτιμώμενο κόστος προμήθειας 20 F-35…). Η ένταξή μας στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα nEUROn ήταν μία από τις λίγες θετικές κινήσεις που έγιναν τα τελευταία χρόνια, η οποία περιέργως προβλήθηκε ελάχιστα. Επιτέλους θα πρέπει να αναγνωριστούν οι ορθές αποφάσεις και να ξεχωρίσουν από τις «λιγότερο ορθές» (suboptimal), για να είμαι διακριτικός, αποδίδοντας τα του Καίσαρος τω Καίσαρι.
    Μία παρατήρηση μόνο: μπορεί η γείτων να μην έχει ακόμα «προσεγγίσει ακόμη το θέμα UCAV κατηγορίας nEUROn» αλλά έχει προχωρήσει πάρα πολύ στο θέμα UAV/UCAV, επιδεικνύοντας πολλά συστήματα διαφορετικών οικογενειών. Τα μη επανδρωμένα, τα οποία διαφαίνεται ότι είναι το μέλλον, αποτελούν πεδίον δόξης λαμπρόν, στο οποίο θα μπορούσαμε να διαπρέψουμε, καλύπτοντας ορισμένα κενά μας, καθώς διαθέτουν σημαντικότατες δυνατότητες, χωρίς όμως την πολυπλοκότητα των σύγχρονων μαχητικών Α/Φ. Αρκεί να το θέλαμε…

    • Θέτετε ένα προβληματισμό που έχει θιγεί ακροθιγώς πρι λίγο καιρό.
      Αυτόν δηλαδή της χρονικής – τεχνολογικής διαφοράς αυτών που παίρνουν τις αποφάσεις από αυτούς που θα ζουν ή και ζουν ήδη με αυτές..

    • H Τουρκία πράγματι έχει διάφορα αξιόλογα UCAV, τα οποία όμως δεν θα είχαν τύχη απέναντι σε μια οργανωμένη αεράμυνα όπως η ελληνική. Κάποια από αυτά πιθανόλογείται πως έπεσαν θύματα ρωσικών Pantsir, αλλά σε κάθε περίπτωση η βασική τους χρησιμότητα είναι εναντίον ανταρτών του ΡΚΚ.
      Έχοντας ξεκινήσει πολλά αμυντικά προγράμματα ταυτόχρονα, δύσκολο να βρει και την απαραίτητη χρηματοδότηση και για ένα τουρκικό nEUROn. To βασικό κομμάτι που της λείπει είναι ο κινητήρας, αν και ήδη μιλάει με Ουκρανία αλλά και Μ.Βρετανία. Αν πάει προς το Taranis, τότε τα πράγματα περιπλέκονται καθώς ο κινητήρας του είναι πιο «εύκολος» να βρεθεί.

      • Το θέμα είναι ότι έχει τεχνογνωσία σε υπολογιστή αποστολής.
        Βάλτε και τα η/ο και τα δικά της όπλα..
        Βάλτε και το όλο πυκνότερο δορυφορικό της δίκτυο..

  12. Δε θέλω να προσθέσω το παραμικρό, απλά οφείλω να χειροκροτήσω την λογική και τεκμηριωμένη ανάλυση που κάνατε.

  13. οι αρχαιοι Ελληνες οπλιτες για να αντιμετωπισουν τους τοξοτες, ετρεχαν κατα πανω τους με σκοπο να καλυψουν οσο πιο γρηγορα μπορουσαν την μεταξυ τους αποσταση, διατηρωντας τον σχηματισμο τους, για να μην δωσουν ευκαιρια στους αντιπαλους για περισσοτερες βολες που θα εσπαγαν τον σχηματισμο προοδευτικα και θα εξουδετερωναν τα τακτικα πλεονεκτηματα της φαλαγγας. πολυ απλα δηλαδη, προσαρμοζαν την τακτικη τους ωστε να εξουδετερωσουν μια ασυμμετρη απειλη. μεταφεροντας ολο αυτο στο μελλοντικο αεροπορικο πεδιο μαχης, η στιγμη εκθεσης των στελθ, οταν εξαπολυουν τα οπλα τους, ειναι η στιγμη της οπλιτοδρομιας. ετσι μαχητικα 3,5/ 4 γενιας αεροδυναμικα υπερτερα στην κλειστη αερομαχια συνθηκων Β’ ΠΠ οπως περιγραφετε στο αρθρο, των F-35, που περιπολουν εκτος εμβελειας των ρανταρ και των οπλων των F-35 σπευδωντας με full A/B, μπορουν να τα εξουδετερωσουν. παραλληλα θα μπορουσαν να υποστηριζονται απο αεροσκαφη πλατφορμες Α/Α οπλων που θα τα υποστηριζουν με πυρ κορεσμου πχ meteor, mica, amraam, και περιπολουν και αυτα εκτος της εμβελειας των μεσων αποκαλυψης των επιτιθεμενων στελθ. οι πλατφορμες αυτες θα μπορουσαν να ειναι τα μελλοντικα ευρωπαικα αορατα ucav που προωθημενα πανω απο τις μικρασιατκες ακτες θα χτυπουσαν τον εχθρο απο πισω! ετσι σε λιγη ωρα ο επιτιθεμενος θα εχανε το καθε πλεονεκτημα, θα εχανε υλικο δισεκατομυριων δολλαριων και φυσικα την ψυχολογικη διαθεση να συνεχισει τον πολεμο. ολα αυτα βεβαια προυποθετουν και ενα δυκτιο αισθητηρων διαφορων τυπων σε ολη την επικρατεια διασυνδεδεμενους μεταξυ τους που μπορουν να περιλαμβανουν απο αεροστατα μεχρι και στελθ uav.
    το Αιγαιο ειναι ενα περιορισμενο θεατρο επιχειρησεων.οι αποστασεις απο τη μια ακτη στην αλλη καλυπτονται μεσα σε λιγα λεπτα. το F-35 διευρυνει το θεατρο των επιχειρησεων αφου για να μπορουν να επιβιωσουν τα Ελληνικα μαχητικα θα πρεπει ηδη να πετουν και να περιμενουν τα τουρκικα στελθ πανω απο την ηπειρωτικη Ελλαδα ή τις ακτες του Ιονιου. ετσι η εξισωση ανοιγει και μπαινουν σε αυτην ιπταμενα ρανταρ και τανκερ αλλα και πυραυλοι Α/Α μεγαλου βεληνεκους.
    το F-35 αλλαζει τους ορους του παιχνιδιου σε βαρος μας και η κινηση αποκτησης ενος στελθ ucav δημιουργει περισσοτερα προβληματα στους επιθετικους σχεδιασμους των γειτονων μας απ’οτι η αμφιβολη χρηση μιας μοιρας ελληνικων F-35 για πρωτο πληγμα. παραλληλα στο οικονομικο πεδιο θα μπορουσε να αποτελεσει αλλη μια ελληνικη ‘νικη’ καθως θεωρω πως ειναι σαφως οικονομικοτερη η αποκτηση και χρηση των ucav απο τα F-35. απο τα 30-40-150 αεροσκαφη που θα μπορουσαν να αποκτηθουν, λιγα θα χρησιμοποιουνται μονο για εκπαιδευση και συντηρηση ικανοτητων των χειριστων – τεχνικων ενω τα υπολοιπα θα μπορουν να αποθηκευτουν οπως σημερα οι διαφοροι πυραυλοι. παραλληλα η δυνητικη συμμετοχη της ΕΑΒ θα εξασφαλισει την συντηρηση, αναβαθμηση και διατηρηση του στολου στην αιχμη της τεχνολογιας.
    μπορει λοιπον να μην υπαρχει προς το παρον τροπος αντιμετωπισης των στελθ αεροσκαφων στον αερα, αλλα με μια εξυπνη στρατηγικη και νεες επαναστατικες τακτικες μπορει να αντιμετωπιστει η διαθεση για χρηση αυτων των αεροσκαφων. οποτε η αναπτυξη ενος ευρωπαικου στελθ ucav οπως περιγραφεται στο παραπανω εξαιρετικο αρθρο, εκτος απο τα προφανη πολιτικα πλεονεκτηματα για την ενωμενη (λεμε τωρα) Ευρωπη προσφερει και στρατιωτικα σε καθε χρηστη χωριστα αλλα και σε ενα μελλοντικο ευρωστρατο. μηπως λοιπον η Ελλαδα εκτος απο τον αναγκαιο εκσυγχρονισμο των F-16 της, αλλιως θα μεινουμε χωρις αεροπορια, πρεπει να εξερευνησει εναλλακτικους δρομους? ενα στελθ μη επανδρωμενο αεροσκαφος με το αναλογο πακετο οπλισμου – εξοπλισμου μπορει να εκτελεσει πλειαδα αποστολων και να συμπληρωσει τους απαιτουμενους αριθμους αεροσκαφων με χαμηλοτερο κοστος απο τα επανδρωμενα. ο Βενιζελος (αυτος με το μουσακι, οχι αυτος με την κοιλια) ειχε πει πως το αεροπλανο ειναι το οπλο των αδυνατων. οι Ελληνες ηταν παντα πρωτοποροι και πειραματιστες. ετσι και τωρα λογω της αναγκης, τα φτωχα οικονομικα μας θα πρεπει να κατευθυνθουν σε λυσεις ριζοσπαστικες οι ανθρωποι που τις μελετουν υπαρχουν. οι ανθρωποι που μπορουν να τις υλοποιησουν το θελουν: βρισκομαστε στην δυσαρεστη θεση πρωτοι να δειξουμε σε ολους τους αλλους, πως νικας το ανικητο F-35…

  14. Γιατι νομιζετε οτι οταν και εαν γινουν επιχειρησιακα τετοια συστηματα (ευρωπαικα και αμερικανικα) η Τουρκια θα μεινει εκτος;Αν δηλαδη η Ελλαδα μπορει και αγορασει πχ 20 τετοια η Τουρκια με την σειρα της μπορει να αγορασει 40 και να μας δημιουργησει ενα ακομη προβλημα.

    • Πολιτική της Τουρκίας είναι πλέον να μην αγοράζει συστήματα από το εξωτερικό, αλλά να τα αναπτύσει μόνη της

      • Oπου μπορει,αν το μελλον ειναι αυτα τα συστηματα παντα η Τουρκια θα αγορασει η θα κατασκευασει(εαν μπορει) πιο πολλα απο οτι μπορουμε να αγορασουμε εμεις.Μεχρι τωρα φαινεται οτι η Τουρκια ειναι( αν οχι μπροστα) διπλα απο τις εξελιξεις ενω εμεις μια ζωη πισω απο αυτες.

  15. Πάντως εξαιρετικά υψηλό το κόστος ανάπτυξη του FCAS/SCAF σε σχέση με το Taranis συνυπολογίζοντας την τεχνογνωσία του nEUROn.
    Τι ακριβώς έχουν προϋπολογίσει?

    • Το Taranis μοιράζεται στοιχεία με το nEUROn, είναι επίσης πρόγραμμα τεχνολογίας. Το FCAS/SCAF θα είναι επιχειρησιακό πρωτότυπο, που μετά θα μπει σε παραγωγή. Θα έχει πρωτότυπα, πιστοποιήσεις συστημάτων/όπλων, γραμμή παραγωγής κοκ. Τα 2 δις μάλλον καλά ακούγονται…

  16. Εξαιρετικό το άρθρο.

    Το πιο σημαντικό είναι ότι πρέπει να καταλάβουν κάποιοι ότι τα UCAV τουλάχιστον στο ορατό μέλλον δεν είναι απευθείας αντικαταστάτες των επανδρωμένων μαχητικών, παρά ένα επιπλέον οπλοσύστημα για να τα συμπληρώνει.

    Και επίσης, πρέπει ακόμα περισσότεροι να καταλάβουν ότι η περίπτωση του FCAS/SCAF είναι μοναδική ευκαιρία να συμμετέχουμε σε ένα πρόγραμμα νέου οπλικού συστήματος υψηλής τεχνολογίας με συνεπακόλουθη υψηλή προστιθέμενη αξία για την χώρα μας.

    Χώρια ότι το εν λόγω πρόγραμμα μπορεί να είναι το παράθυρο για εμάς για αντίστοιχα προγράμματα στο μέλλον, όπως ας πούμε το νέο μαχητικό Γαλλίας-Γερμανίας.

  17. Νομίζω υπάρχει μεροληψία υπέρ του F-35, δηλ. συμπεράσματα από Red Flag και «ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες» που δίνουν ότι είναι ακαταμάχητο τις υιοθετείτε πολύ εύκολα, ενώ είστε πολύ πολύ σκεπτικοί σε οτιδήποτε άλλο (πχ. ρώσικα συστήματα). Δυστυχώς η ΠΤΗΣΗ έχει αυτή την συμπεριφορά με τα αμερικάνικα μαχητικά από παλιά (για όσους την παρακολουθούμε από το 1980).
    Το Ισραήλ παρέλαβε και σύντομα θα αρχίσει (αν δε το χει κάνει ήδη) να χρησιμοποιεί στην πράξη το F-35, τότε θα έχουμε μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα. Τίποτα δεν είναι ανίκητο, όλα τα συστήματα έχουν τα τρωτά τους σημεία αρκεί να το ξέρεις από πριν, πχ. ίχνος υπό κάποιες γωνίες, συνδυασμό συστημάτων radar κλπ.

    • Μεροληψία υπέρ του F-35 εμείς; είστε σίγουρος;
      Το τι μεταφέρουμε το έχουμε ελέγξει από πολύ περισσότερες πηγές μπορείτε να φανταστείτε. Σεβόμαστε την άποψή σας αλλά δεν συμφωνούμε μαζί σας.

  18. Συγχαρητήρια για το άρθρο σας!

    Είναι επιτακτική ανάγκη για την Ελλάδα να συμμετάσχει στο επόμενο ευρωπαϊκό UCAV και ενδεχομένως στο επόμενο ευρωπαϊκό stelth μαχητικό αν και όταν προκύψει.

    Επειδή το κάθε FCAS/SCAF θα χρειαστεί αρκετά χρόνια σχεδίασης, εξέλιξης και δοκιμών αποδοχής είνια μάλλον επιτακτικό παράλληλα με τη συμμετοχή μας σε αυτό να είμαστε είτε στο πρόγραμμα F35 είτε σε αντίστοιχο ευρωπαϊκό.

    ΥΓ: Φίλος μου αξιωματικός μου έχει πεί ότι σε ότι αφορά την υποστήριξη (logistics) οι αμερικάνοι είναι έτη φωτός μπροστά από τους ευρωπαίους. Ίσως και αυτό πρέπει να ληφθεί υπόψη για τις όποιες αποφάσεις, μιάς και επηρεάζει καίρια τις διαθεσιμότητες…

  19. Εγω παλι δεν μπορω να καταλαβω το γιατι αφου η αμερικη εχει ενα αεροπλανο (που τωρα κοστιζει 80-90 εκ $ ) και συμφωνα με τα λεγομενας σας ολα τα εσφαξε ολα τα μαχαιρωσε( EF2000, Rafale ) στην red flag διατηρει σε υπηρεσια τα F22. Δηλαδη οταν το μη αναχαιτιστικο (αλλα πρωτου πληγματος αεροπλανο) κανει παπαδες στα αλλα ποιος ο λογος να διατηρω πανακριβα F22 και να σκεφτομαι την επανεναρξη της παραγωγης τους.Τι ειναι αυτο που εχει το F22 απεναντι στα αλλα μαχητικα και δεν το εχειτο F35.Θα μου πειτε το γνωστο, μα το F35 δεν ειναι μαχητικο, το F22 εχει καλυτερες επιδοσεις κλπ., ε και νικαει η οχι το F35 ολα τα αλλα.Αμα τα νικαει δεν εχει λογο υπαρξης το F22, αν δεν τα νικαει σημαινει οτι δεν ειναι ανικητο και κατω απο προυποθεσεις τα EF2000 και τα Rafale το ριχνουν και εκει χρειαζεται η καλυψη απο το F22.

      • Και αυτο, αλλα κυριως γιατι υπηρξαν σκεψεις για επανεναρξη παραγωγης, εκει κολλαω.
        Αφου το F-35 σιγα σιγα ξεδιπλωνει ολες του τις ικανοτητες και απο το μεχρι στιγμης αποτελεσμα δεν εχει αντιπαλο γιατι να διατηρω σε υπηρεσια κατι ακριβοτερο,
        Αν δηλαδη εσεις εχετε σφεντονα και εγω πιστολι, παντα θα σας νικαω ,οποτε δεν χρειαζομαι και το G3.

          • Στο τελευταίο Transformers: The Last Knight, ο κουβάς «F»-35 πήγε άπατος!!Πολύ γέλιο,πραγματικά δεν μπορεί να στρίψει χαχαχαχαχα!! Τα F-16 ρίχνανε 6-8 πυραύλους έκαστο και αυτό 1 με το ζόρι και δεν φαίνονταν αν ήταν και από αυτό!!

  20. Το όλο άρθρο στηρίζεται στο υποθετικό σενάριο οτι η δικτυοκεντρική λειτουργία αεροσκαφών 4,5+ γενιάς και αντιαεροπορικών μεγάλου βεληνεκούς, δύναται να αντιμετωπίσει το F35. Όμως το F35 υποτίθεται πως διαθέτει αξεπέραστες δυνατότητες παρεμβολών (ώντας το ίδιο ένας ιπτάμενος υπεραισθητήρας) που δυνητικά μπορούν να καταστήσουν την ενιαία δικτυοκεντρική λειτουργία πρακτικά άχρηστη. Ορθά επισημαίνεται οτι μιλάμε σε καθαρά υποθετική βάση. Και σε υποθετική βάση, δύσκολα εκταμειεύεις 2δισ. Η αποτρεπτική δυνατότητα της χώρας, είναι ξεκάθαρο πλέον, οτι δεν μπορεί να στηρίζεται στις αναχαιτήσεις και την αεράμυνα, αλλα στην επιθετικότητα και στη δυνατότητα πραγματοποίησης σαρωτικών αντιποίνων έναντι πρώτου πλήγματος. Έχω την αίσθηση οτι μάταια η ΠΤΗΣΗ προσπαθεί να βρει ένα «αντίδοτο» με τεχνικούς όρους. Το ζητούμενο είναι καθαρά πολιτικό. Οι γείτονες ψήφισαν στη Βουλή τους το casus belli για την περίπτωση επέκτασης των χωρικών μας υδάτων. Ποιός ή ποιοί έλληνες πολιτικοί τολμούν να πράξουν κάτι αντίστοιχο για την περίπτωση στρατιωτικής προσβολής της χώρας καθ’ οιονδήποτε τρόπο; Ποιοί Έλληνες πολιτικοί είναι σε θέση να τοποθετήσουν υπογειοποιημένα συστήματα MLRS στα νησιά του Αιγαίου και στον Έβρο, καθιστώντας σαφές στους γείτονες πως είτε με F35, είτε με TFX οποιαδήποτε πολεμική ενέργεια σε βάρος της χώρας θα σημάνει συντονισμένη ομοβροντία κατα πολιτικών-οικονομικών στόχων; Πότε θα καταλάβουμε οτι απο το μυαλό των γειτόνων, οι επιθετικές τάσεις θα βγουν όταν θα πάψουν να είναι οικονομικά προσοδοφόρες (δηλαδή αυτά που δυνητικά θα κερδίσουν θα είναι τα ίδια ή λιγότερα απο αυτά που θα χάσουν); To «Ευρωπαϊκό μας» κουστούμι και οι ΝΑΤΟικές προσεγγίσεις έχουν στοιχίσει πανάκριβα στον ελληνικό λαό. Το ερώτημα είναι: Με αυτά που διαθέτουμε ή μπορούμε να διαθέσουμε και με μπόλικο πολιτικό θράσος, μπορούμε να καταστήσουμε σαφές στους απέναντι πως αν θέλουν να γυρίσουν και οι δυο πλευρές του Αιγαίου δυο αιώνες πίσω μπορούν κάλλιστα να καταρρίψουν οτι ώρα επιθυμούν Ελληνικό αεροσκάφος; Μια μινι-ισορροπία του τρόμου είναι το μόνο που μπορεί να αμφισβητήσει την αποτελεσματικότητα της τουρκικής υπεροπλίας. Μην ξεχνάμε οτι επι δεκαετίες η ανθρωπότητα ζει και πορεύεται στα πλαίσια αυτής της ισορροπίας του τρόμου. Και -διάολε- λειτουργεί!

  21. Πολυ καλο σαν αρθρο.
    αλλα, …θα ηθελα να διαφωνησω σε ορισμενα σημεια;
    Με τα σημερινα δεδομενα δεν ειναι δημοσια γνωστο να υπαρχει μια «απαντηση», εναλλακτικη, που να επιτρεπει στην ΠΑ να αντιμετωπισει επι ισοις οροις, με διαφορετικο τροπο, παρα ενσωματονοντας το F35 στην δυναμη της δημιουργοντας τα ιδια ή και ακομη χειροτερα προβληματα στην αντιπαλη πλευρα, με βαση την γνωστη αρχη που λεει οτι …«τους πληρωνουμε με το ιδιο νομισμα»!
    Εαν υπαρχει, εγω αγνοω, απλα, την υπαρξη της!
    Ετσι λοιπον, εαν καποιος μελετησει προσεκτικα το Τουρκικο IADS με τη παρουσια των F35 στην ΠΑ αυτα το μετατρεπουν και αυτο σε πραγματικη «γραβιερα»! Αυτο με την σειρα του προκαλει πονοκεφαλο και στην Τουρκια για τον τροπο αντιμετωπισης και προστασιας των σημαντικων χερσαιων εγκαταστασεων απο την απειλη του F35 το οποιο γινεται πραγματικο «κλειδι» που ανοιγει την τουρκικη αεραμυνα σε τεραστιο βαθμο μειονοντας παραλληλα τις απωλειες φιλιων μαχητικων παλαιοτερων γενιων. Οχι μονο αλλα προκαλει τον ιδιο προβληματισμο που υπαρχει απο την «εδω» πλευρα του αιγιαιου: Αντι για «μονομερες», μονο για την ΠΑ, γινεται «διμερες».
    Ετσι λοιπον, η παρουσια μιας ελαχιστης ποσοτητας οπως εκεινης των «20» ειναι εκ των ουκ ανευ για αυτον και για αλλους λογους, οι περισσοτεροι εκ των οποιων ειναι ευνοητοι. Απο εκει και περα, εαν υπαρχει μια χρηματοδοτηση και μια προθεση ο αριθμος αυτος μπορει να αυξηθει μεχρι τα «40» ή ακομη περισσοτερο. Αλλα, τα «20» ειναι το ελαχιστο, ενα minimum κατω απο το οποιο δεν γινεται να πεσει!
    Οποτε το κοστος αγορας και δημιουργιας υποδομης, παρα την «γκρινια» οτι μπορει να θεωρηθει «ακριβο», ειναι υποχρεωτικο να γινει. Βεβαια μια παραγγελια για 2 μοιρες – 1 ΠΜ- κανει τα πραγματα πολυ ποιο ευπροσδεκτα, οπως συνεβη και στο παρελθον με αναλογες πρακτικες! Για να συμβει ομως αυτο ειναι λογικο οτι ο καταμερισμος των κονδυλιων με βαση την λογικης της «τουρτας γεννεθλιων«» (οπως εχω παρουσιασει και στο thread με τον εκσυγχρονισμο των M2000EGM) με βαση του οικονομικους περιορισμους, δεν αποτελει «λυση» ουτε αποτελει τον ορθο τροπο για την λυση του προβληματος που αντιμετωπιζει η ΠΑ και η ΕΕΔ γενικοτερα.
    Σχετικα με το μελλον. Σιγουρα το nEuron σαν σχεδιαση μπορει να αποτελεσει την «βαση» για κατι το «νεο». Αυτο ομως θα παρει μορφη, σε 10 εαν οχι και περισσοτερα χρονια απο σημερα. Δυστυχως μεχρι να παγιωθει η σχεδιαση και το τι θα ειναι σε θεση να επιτελεσει με επιτυχια αυτο που θα αποτελεσει τον «απογονο» του nEuron, ειναι ακομη μακρυα στο μελλον. Μεχρι τοτε ομως η ΠΑ εχει ηδη μπροστα της το προβλημα που λεγεται THK/F35 και δεν μπορει να περιμενει λεγοντας:« περνα…αυριο, που θα ειμαι ετοιμος»!
    Η ιδια αιτια, την οποια πολυ ορθα αναφερατε στο παρον κειμενο, με εχει κανει να σκεφτω οτι το προγραμμα εκσυγχρονισμου των F16 δεν αποτελει μια ικανοποιητικη λυση για το μεσοδιαστημα μεχρι που το παραγωγο του nEuron ή οπως ο απογονος του θα λεγεται τοτε θα αποτελεσει την «λυση» σε οποια μορφη και εαν θα ερθει.
    Το ιδιο συμβαινει και με τα Μ2000EGM και το προγραμμα εκσυγχρονισμου τους.
    Ειναι προγραμματα που με τα σημερινα δεοδενα απορροφουν εξαιρετικα σημαντικα κονδυλια απο τον κρατικο κορβανα με αμφιβολα -ας τα πουμε ετσι- αποτελεσματα εαν βρεθουν αντιμετωπα με την απειλη που λεγεται F35.
    ολοι πλεον εχουμε αυτη την επιγνωση! Δεν νομιζω οτι χρειαζεται περεταιρω αναλυση.
    Εαν θελουμε να φερουμε στο ιδιο «υψος» τα τουρκικα F35 υποχρεωτικα η ΠΑ πρεπει ειναι σε θεση να αντιπαραταξει F35 ή κατι ακομη ανωτερο (πχ F22). Διαφορετικα με αποκλειστικα τα εκσυγχρονισμενα F16 ή/και Μ2000 κινδυνευει να εχει το ιδιο σκηνικο του απριλιου του 1941 με τα PZL/Bloch εναντια στα Me109 της Luftwaffe και την ασχημη γνωστη καταληξη. Αυτο ακριβως ειναι που δεν θελει να συμβει ποτε ξανα στην ελληνικη ιστορια κανενας για καμια αιτια και λογο! Δεν ειναι ετσι;
    Υπο το πρισμα των οσο ανεφερα, τα προγραμματα εκσυγχρονισμου των F16/M2000 θεωρω οτι ειναι λογικο οτι πρεπει να αναθεωρηθουν προς τα «κατω», στο ελαχιστο δυνατο, εξοικονομοντας τα χρηματα για την αγορα αυξημενου αριθμου F35, μεχρι τα «36-40» ή και περισσοτερο.

    • ΑΣφαλώς και υπάρχει εναλλακτική.Λεφτά όμως δύσκολα θα επενδύσουν οι χρήσιμοι ηλίθιοι του παρακράτους των Αθηνών.
      Επ’ ουδενί λόγω, ούτε 20 ούτε 120 «F»-35. Όταν και άμα γίνει F και δοκιμαστεί από την Π.Α. και ικανοποιήσει του αρμόδιους..τότε το συζητάμε σοβαρά και όχι με διαφημιστικούς όρους..

      Μέχρι το 2020 θα έχει βγει το πρότυπο FCAS/SCAF για αξιολόγηση (επίσημη)..
      Το άρθρο περιγράφει σε ικανοποιητικό βαθμό για εμάς τους ερασιτέχνες πως και τί ακριβώς θα κάνει το FCAS/SCAF και γιατί αποτελεί λύση και συγχρόνως μονόδρομο για αεροπορική υπεροχή τουλάχιστον..

  22. Πάντως σκέφτομαι ότι είναι απίθανο οι Αμερικάνοι να μην έχουν καποια δυνατότητα να δούν τα F-35 που θα πουλήσουν σε αρκετές χώρες που πιθανόν να βρεθούν αντιμέτωποι.στο μέλλον..Ισως αυτη είνα μια άλλη προσεγγιση στο τρόπο αντιμετώπισης αυτου του όντως καινοτόμου οπλικού συστήματος.Για σκεφτείτε λοιπόν με μποιο τρόπο μπορείς να «δείς» ένα αεροσκαφος που θεωρητικά δεν φαινεται απο τα Radar.Για αυτό πρέπει να αγοράσουμε λίγα…

  23. Το «F» (καλύτερα ΕΑ-35) έχει γίνει ο πονοκέφαλος όλων μας! Αν έχει γίνει πονοκέφαλος και σ’αυτούς που πρέπει να τους γίνει, τότε ίσως βρεθεί λύση, αρκεί να βάλει το χέρι του ο Θεός, γιατί στην κατάσταση που βρισκόμαστε, ειδικά σε ότι αφορά το πολιτικό κατεστημένο, οι ελπίδες μας είναι μηδαμινές.

  24. Το δίδαγμα του άρθρου είναι ότι στο μέλλον η ρωσική επιλογή για υπέρ ευελιξία επαληθεύεται ενώ η αμερικανική για εμπλοκή με όπλα πέραν του οπτικού οριζόντα πέφτει στο κενό. Προσωπικά πιστεύω ότι ξεχνάτε το ότι το σχήμα του εκάστοτε μαχητικού δεν μπορεί να αλλάξει ριζικά ενώ τα ραντάρ εξελίσσονται ταχητατα με στόχο την ικανότητα εντοπισμού stealth μαχητικών σε μεγαλύτερες αποστάσεις..

    • Θα αλλάξει προς το F/A-XX, που στην ουσία πρόκειται για μεγεθυμένο ucav.Απλώς πρέπει να επαναπροσδιοριστεί το BVR κάπου μεταξύ 35-45 μιλίων

  25. Το σενάριο που παρουσιάζεται στο (πολύ ενδιαφέρον) άρθρο βασίζεται στη διασύνδεση των προωθημένων «ΝΕURON» με το δίκτυο αεράμυνας και την ΠΑ μέσω Link-16. Οι εκπομπές μέσω Link-16 μπορούν να ανιχνευθούν (όπως κάθε ηλεκτρομαγνητική εκπομπή) και να στοχοποιήσουν τους φορείς εκπομπών. Ειδικά σε ένα περιβάλλον που θα επιχειρούν τα AWACKS με τις δυνατότητες των τουρκικών. Τυγχάνει δε το Link-16 να μην είναι καθόλου «διακριτικό» ως προς την ένταση του εκπεμπόμενου σήματος.

    Τούτων λεχθέντων, το περιγραφόμενο σενάριο έχει τρωτά σημεία που (ευτυχώς ή δυστυχώς) αποτελούν άλλη μία ένδειξη πως με την έλευση Α/Φ τύπου F-22/35 η επιτιθέμενη δύναμη (που διακινδυνεύω να προβλέψω πως δε θα είναι η χώρα μας) θα απολαμβάνει δραματικού πλεονεκτήματος όσο το χαρακτηριστικό της «αορατότητας» καθαυτό δεν αναιρείται, είτε μέσω κάποιου επόμενου επιπέδου εξέλιξης σε παθητικούς αισθητήρες, ή σε νέες τεχνολογίες ραντάρ συνδιασμένες με νέα πρότυπα αναγνώρισης σημάτων, ή κατάλληλη χωροταξία επίγειων ραντάρ και συγκερασμό των λαμβανόμενων δεδομένων κ.ο.κ.

    • Νομίζω ότι άλλο πράγμα είναι το να ανιχνευθούν οι εκπομπές από φορείς που θα χρησιμοποιούν το link-16 και άλλο το να εντοπιστούν οι ακριβείς θέσεις των πομποδεκτών του.Ειδικά στην περίπτωση που αναβαθμιστεί το δίκτυο έγκαιρης προειδοποίησης μας όπως πρέπει, η χρήση του συγκεκριμένου ucav μπορεί πολλές φορές απλώς να περιοριστεί στην κατάρριψη κάποιων κουβάδων.
      Αλλά και πάλι,πως ακριβώς θα εντοπίσουν το nEuron και από ποιά απόσταση όταν για τον κουβά δίδονται οι αποστάσεις που δίδονται?
      Είδομεν..

    • δηλαδή, πχ το έτος 2030, ποιος είναι ο ενδεδειγμένος τρόπος αντιμετώπισης για τον αμυνόμενο αν έχει μόνο Φ-16V (λέμε τώρα) και μερικά ΝΕΥΡΩΝ (λέμε πάλι τώρα) και οι απέναντι Φ-16+Φ35Α+το νέο Α/Φ που προσδοκούν/φιλοδοξούν να αναπτύξουν.

      • Aυτό δεν το γνωρίζω. Έγραψα πως μία λύση είναι οι παθητικοί αισθητήρες να εξελιχθούν σε τέτοιο σημείο που να μπορούν να εντοπίζουν το F-35 από απόσταση δεκάδων χιλιομέτρων, καθώς το πλεονέκτημα του F-35 περιορίζεται στο χαμηλό ίχνος ραντάρ. Μία εναλλακτική που έγραψα είναι η διαμόρφωση ενός επίγειου συστήματος ραντάρ το οποίο θα δημιοργεί τελική εικόνα βάσει της ανάλυσης των συγκερασμένων σημάτων, π.χ ένα ραντάρ που βλέπει μετωπικά ένα F-35 καταγράφει ένα ταχέως κινούμενο αντικείμενο με πολύ χαμηλό RCS, ένα δεύτερο ραντάρ που το βλέπει από πλάγια με λίγο υψηλότερο κ.ο.κ, οπότε ένα κατάλληλο λογισμικό θα αναγνωρίζει πως ο συγκεκριμένος συνδιασμός αποτελεί στόχο. Άλλη εναλλακτική μπορεί να είναι η συνεχής δορυφορική παρακολούθηση των βάσεων που σταθμεύουν τα F-35 και η ανάπτυξη τακτικών εναέριας περιπολίας τέτοιες ώστε να δημιουργούν συνθήκες έκθεσης των F-35.

        Εν τέλει, μπορεί όλα τα παραπάνω να είναι μπούρδες, το σίγουρο είναι πως η πρόσκτηση F-35 εκ μέρους μας πιο πολύ θα οφελήσει στην εκπαίδευσή μας απέναντι στα τουρκικά F-35, παρά σαν καθαρή απάντηση σε αυτά καθώς όπως τονίζεται στο άρθρο, «ούτε τo F-35 δεν μπορεί να αντιμετωπίσει το F35». Toυτέστιν, αργά η γρήγορα πρέπει να μεθοδεύσουμε ένα μηχανισμό που θα αντιμετωπίζει τα F-35 με την κλασσική έννοια.

  26. Αυτή τη στιγμή χρήματα δυστυχώς δεν υπάρχουν για το οτιδήποτε.
    Μπορούν οι ΗΠΑ να αρνηθούν την παράδοση του F-35 στην Τουρκία?? Ποιες οι επιπτώσεις σε αυτήν την περίπτωση από την στιγμή που η Τουρκία συμμετέχει στην ανάπτυξη του??
    Μήπως η πολιτική ηγεσία θα πρέπει με νύχια και με δόντια να πιέση προς αυτή την κατεύθυνση της μη παράδοσης??

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here