Η στάση της Σοβιετικής Ένωσης απέναντι στη τουρκική εισβολή της Κύπρου το 1974

19
3548
Μοιραστείτε το άρθρο
  • 233
  •  
  •  

Από την εποχή που η Κύπρος απέκτησε την ανεξαρτησία της από τους Βρετανούς, το 1960, υπήρξε πεδίο δράσης έντονης διπλωματικής δραστηριότητας. Η Κύπρος αποκαλούταν »το αβύθιστο αεροπλανοφόρο της Αν. Μεσογείου» λόγω της στρατηγικής της θέσης. Για αυτό το λόγο η ΕΣΣΔ δεν ήθελε σε καμία περίπτωση ο έλεγχος του νησιού να περάσει εξ’ ολοκλήρου στο ΝΑΤΟ.

Το 1964 η Τουρκία είχε αποφασίσει να εισβάλει στη Κύπρο για να αποκαταστήσει τη τάξη και να προστατέψει το τουρκικό στοιχείο, ως εγγυήτρια δύναμη. Η επέμβαση του τότε Αμερικανού προέδρου Λύντον Τζόνσον , ματαίωσε αυτά τα σχέδια. Επιπλέον, μόλις ένα χρόνο νωρίτερα, οι ΗΠΑ απέσυραν από τη Τουρκία τους βαλλιστικούς πυρηνικούς πυραύλους Jupiter, πράξη που δυσαρέστησε τους Τούρκους που θεώρησαν ότι η χώρα τους έμενε απροστάτευτη σε περίπτωση πυρηνικού πολέμου ΝΑΤΟ-ΕΣΣΔ. Από εκείνη τη στιγμή και έπειτα, η Τουρκία άρχισε να κοιτάζει προς τα ανατολικά. Αν και παρέμενε ισχυρά προσδεδεμένη στη άρμα της Δύσης, θεώρησε ότι μια προσέγγιση με τους Σοβιετικούς θα έκανε τους Αμερικάνους να αναθεωρήσουν τη στάση τους απέναντι στο Κυπριακό. Οι Ρώσοι φυσικά εκμεταλλεύτηκαν αυτή την ευκαιρία και μάλιστα στο έπακρο.

1964: Σχέδιο Άτσεσον

Το σχέδιο του Αμερικανού ΥΠΕΞ Ντιν Άτσεσον, προτάθηκε το 1964, στον τότε πρωθυπουργό Γεώργιο Παπανδρέου και είχε την σθεναρή υποστήριξη του προέδρου Λίντον Τζόνσον. Προέβλεπε την ένωση Ελλάδας-Κύπρου με αντάλλαγμα τη παραχώρηση μιας βάσης στη Τουρκία στη χερσόνησο της Καρπασίας. Από τις 7 κυπριακές επαρχίες, οι δύο θα είχα τουρκοκύπριο επικεφαλής, διορισμένο από την Ελληνική Κυβέρνηση. Η βάση θα έμενε σε Τουρκικά χέρια για 50 χρόνια (έως το 2014) για να εξασφαλιστεί ότι η Κύπρος δε θα χρησιμοποιούταν ως βάση για ενδεχόμενη Ελληνική εισβολή στη Τουρκία. Το σχέδιο απορρίφθηκε κατηγορηματικά από τον τότε πρωθυπουργό Γ. Παπανδρέου και τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο…

Το πρόσχημα

Ποιος ήταν ο τελικός σκοπός των Σοβιετικών; Σε καμία περίπτωση δεν ήθελαν η Κύπρος να προσαρτηθεί από την Ελλάδα. Αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα την εγκατάσταση νατοϊκών βάσεων ακόμη πλησιέστερα στην ΕΣΣΔ και τις χώρες δορυφόρους της στην Αν. Ευρώπη και κυρίως στη Μ. Ανατολή. Από την άλλη γνώριζαν ότι τυχόν Τουρκική εισβολή (που εξ’ ορισμού θα ήταν παράνομη) θα δημιουργούσε χάσμα στην Ν/Α πλευρά του ΝΑΤΟ, κάτι που τελικά συνέβη. Η ανατροπή Μακάριου και η τοποθέτηση του Ν. Σαμψών από τη Χούντα των Αθηνών, έδωσε το πρόσχημα που χρειαζόταν η Τουρκία για να εισβάλει. Εξάλλου το σχέδιο του Σαμψων και της ΕΟΚΑ Β’ ήταν η de facto ανακήρυξη της ένωσης Ελλάδας- Κύπρου. Το όλο εγχείρημα της ανατροπής του Μακαρίου, είχε την ενθάρρυνση της CIA και του State Department υπό τον Χένρυ Κίσινγκερ. Η ΕΣΣΔ όπως είπαμε, δεν επρόκειτο να δεχθεί μια »νατοϊκή» Κύπρο. Για αυτό το λόγο, ενθάρρυναν σιωπηλά την τουρκική εισβολή.

Επιπτώσεις

Εκτός από τη κατάληψη 1/3 του νησιού από τις δυνάμεις του Αττίλα, υπήρξαν και κάποιες (σημαντικές) επιπτώσεις στους κόλπους του ΝΑΤΟ που ευνοούσαν τα Σοβιετικά σχέδια. Η Ελλάδα και η Τουρκία (χώρες του ΝΑΤΟ) βρέθηκαν πολύ κοντά στη σύρραξη και από τότε οι σχέσεις είναι τεταμένες. Μετά την εισβολή, η Ελλάδα αποσύρθηκε από το στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ με απόφαση Καραμανλη, δημιουργώντας κενό στα πλευρά του Συμμαχίας, το Αμερικανικό Κογκρέσο επέβαλε εμπάργκο στις πωλήσεις όπλων στην (σύμμαχη) Τουρκία και η Τουρκία απάντησε με το κλείσιμο όλων των Νατοϊκών σταθμών παρακολούθησης που υπήρχαν στο έδαφός της, με αποτέλεσμα να »τυφλωθεί» ένα μεγάλο κομμάτι της Αμερικανικής αντικατασκοπείας. Τέλος ο Καραμανλής στρατικοποίησε τα νησιά του Αν. Αιγαίου και διακηρύξε ότι η πρωταρχική απειλή για την Ελλάδα δε προέρχεται πλέον από τις κομμουνιστικές χώρες του βορρά, αλλά από ανατολάς.Το κέρδος για τους Σοβιετικούς ήταν πολλαπλό και ίσως ως ένα βαθμό αναπάντεχο. Με την ευνοϊκή τους διπλωματική στάση και πιθανότατα ενθάρρυνση απέναντι στους Τούρκους στα γεγονότα του 1974, ουσιαστικά κατέστρεψαν το Ν/Α άκρο του ΝΑΤΟ.

Η Σοβιετική διπλωματία

Πως κατάφεραν οι Σοβιετικοί να μπουν σφήνα στο Νατοϊκό σχεδιασμό; Όπως αναφέραμε παραπάνω, η Αμερικανική στάση στο θέμα του Κυπριακού, δυσαρέστησε τους Τούρκους. Σε εκείνο το σημείο ξεκινά η προσέγγιση της ΕΣΣΔ: από τις αρχές τις δεκαετίας του ’70 επιδίωξαν και πέτυχαν να ενδυναμώσουν τις εμπορικές σχέσεις των 2 χωρών. Το εμπορικό ισοζύγιο τετραπλασιάστηκε και σύντομα άνοιξε σοβιετική τράπεζα στην Άγκυρα για να εξυπηρετεί τις συναλλαγές. Παράλληλα, δε δίστασαν να προσφέρουν στη Τουρκία οικονομική βοήθεια που έφτανε το $1 δις ετησίως και που κατευθυνόταν στη κατασκευή βαριάς βιομηχανίας, φραγμάτων, ηδροηλεκτρικών εργοστασίων κτλ.

Τα ανωτέρω επιβεβαιώνονται από τηλεγράφημα του State Department από το 1974 που σε ένα σημείο αναφέρει: »Έχοντας μεγάλο χρέος στη Ρωσία για τη συναίνεσή της στην εισβολή της Κύπρου τον περασμένο Ιούλιο, η Τουρκία ενδέχεται να μην μπορέσει να αρνηθεί τα αιτήματα των Σοβιετικών για προνόμια στις υπερπτήσεις που θα απαιτηθούν σε μελλοντικό πόλεμο στη Μ. Ανατολή. Ειδικά τώρα που τα συναισθήματα στο Κογκρέσο είναι ιδιαιτέρως αντι-τουρκικά». (Αγγ. Κείμενο:WITH AN OUTSTANDING IOU DEBT TO RUSSIA FOR ITS ACQUIESCENCE IN THE INVASION OF CYPRUS LAST JULY, TURKEY MAY FIND IT HARDER THAN BEFORE TO DENY ANY SOVIET REQUEST FOR OVERFLIGHT PRIVILEGES IN A FUTURE MIDDLE EASTERN WAR, PARTICULARLY WITH THE U.S. CONGRESS SO VIRULENTLY ANTI- TURKEY). (Cable: 1974STATE223755_b)

Είναι προφανές ότι όταν πρόκειται για γεωπολιτικά ζητήματα, επικρατεί πάντα η λογική του συμφέροντος και όχι των συναισθημάτων. Η ευφυής Σοβιετική διπλωματία εκείνης της εποχής, πέτυχε να εξουδετερώσει (έστω προσωρινά) το Ν/Α σκέλος του ΝΑΤΟ και να προκαλέσει κρίση στις σχέσεις των χωρών-μελών του.

Πηγές-Βιβλιογραφία:

1. Andreas Stergiou-SOVIET POLICY TOWARD CYPRUS

2. John SAKKAS and Nataliya ZHUKOVA- The Soviet Union, Turkey and the Cyprus Problem, 1967-1974

3. Makarios Drousiotis – Soviet duplicity in the Cyprus crisis

4. Wikileaks Cable: 1974STATE223755_b


Μοιραστείτε το άρθρο
  • 233
  •  
  •  

newest oldest most voted
Notify of
Arkas
Guest
Arkas

μεγαλο λαθος η μη αποδοχη του Σχεδιου Άτσεσον

observer
Guest
observer

Με τη λογική έχεις απόλυτο δίκιο.Με τη λογική του Έλληνος, οι Τούρκοι θα ήταν οι καλύτεροι “φίλοι”μας, ενδεχομένως θα χορεύαμε μόνο ζεϊμπέκικα, εξοπλισμός μηδέν και κάποια στιγμή οι Τούρκοι, ακάπνως θα έμπαιναν στην Αθήνα.Θα μου πείς τώρα που διαλύεται το σύμπαν των ΕΔ λόγω “δήθεν” κρίσης είναι καλύτερα? Τι να πω, “θαυματουργούμε” συνέχεια ως λαός, κοινώς δεν ”παλευόμαστε”!!!Eagle η σοβιετία τροφοδότησε συνεχώς τον Κεμάλ μαζί με τους Entente συμμάχους μας το ’22.Kι εκεί συμπλέανε με τους Δυτικούς.Η διπλωματία έχει πολλές παραμέτρους, μια είναι και τα καιροσκοπικά κέρδη, και αυτό έπραξαν οι Σοβιετικοί επωφελούμενοι της παρέμβασης Κίσσινγκερ στο Κυπρικό.Να μην ξεχνάμε… Read more »

Eagle
Guest
Eagle

Καταπληκτικό άρθρο. Η σοβιετική Ένωση φταίει που έγινε η εισβολή το 74. Αυτή παρότρυνε, καθοδήγησε και υποστήριξε την Τουρκία να επέμβει ενώ οι Αμερικανοί και Άγγλοι έκαναν τα πάντα για να αποτρέψουν Σοβιετικούς και Τούρκους από το να εισβάλλουν και να κατακτήσουν στο μαρτυρικό Νησί. Η προπαγάνδα των Σοβιετικών ότι ο Κίσινγκερ ήθελε να εξοντώσει τον Μακάριο και ουσιαστικά αυτός ήταν ο υπεύθυνος της τουρκικής εισβολής και του πραξικοπηματος εναντίων του Μακαρίου που ουσιαστικά αποτέλεσε το πρόσχημα για την τουρκική εισβολή, είναι φθηνή και δεν την τρώμε. Δυστυχώς οι Κομμουνισμός είναι εχθρός παντοτινός του ελληνισμού και το ΝΑΤΟ άγρυπνος φίλος… Read more »

Flight and Space
Admin
Famed Member

Δυστυχώς δεν διαβάσατε προσεκτικά τι γράψαμε. Δεν γράψαμε για την εμπλοκή των ΗΠΑ, αλλά της ΕΣΣΔ.

Αναγνώστης
Guest
Αναγνώστης

Το πρόβλημα δεν είναι αν το διάβασε κάποιος τυχαίος σχολιαστής το άρθρο προσεχτικά ή όχι. Το πρόβλημα είναι το άρθρο απέχει παρασάγγας από το να θεωρηθεί έστω ένα δημοσιογραφικό άρθρο που προσπαθεί επιδερμικά, αλλά με καλοπροαίρετη διάθεση να διατηρήσει ψήγματα αντικειμενικότητας, να προσεγγίσει μια ιστορική περίοδο από το 1960 ως το 1974 επικεντρώνοντας ΜΟΝΟ στη Σοβιετική στάση απέναντι στην Κύπρο και του Κυπριακό πρόβλημα. Αν θέλατε να το κάνετε κάντε το σωστά χωρίς να αποκρύπτεται σημαντικά ιστορικά στοιχεία που με μια μικρή αναζήτηση στο ιντερνέτ αποκαλύπτονται και είναι καταλυτικά για να σχηματιστεί μια αντικειμενική εικόνα και σφαιρική άποψη από τον… Read more »

STRATOS
Guest
STRATOS

Εδώ μιλάμε για την εισβολή του 1974 και όχι για το 1964? Τι έκανε η σοβιετική ένωση το 1974 για να σταματήσει την τουρκική εισβολή?? Απολύτως τίποτε. Παρεμπιπτόντως ποιος ήταν υπεύθυνος για την κρίση του 1964 με τους τουρκοκύπριους? Ο μακάριος!!! Ο μακάριος ήταν ο μεγαλύτερος υπεύθυνος για τον διχασμό στην Κύπρο… από υπέρμαχος της Ένωσης έγινε ξαφνικά κυβερνήτης ανεξάρτητου κράτους! Χρηματοδότησε μέχρι και τον παναγούλη (τον ψευτοήρωα της μεταπολίτευσης και ψευτοαντιστασιακό) για να σκοτώσει τον Παπαδόπουλο (αποτυχημένη απόπειρα). Ποιος έστειλε την επιστολή προς Γκιζίκη που ζητούσε να διαλυθεί η ΕΦ?? Ο μακάριος!! ο οποίος την ίδια στιγμή αγόραζε όπλα… Read more »

stefanos
Guest
stefanos

Ποιητά Φανφάρα, εσείς εδώ!!!

stefanos
Guest
stefanos

Λιγο έλειψε να πιστέψω οτι: α) Την εισβολή στην Κύπρο το 1974 την έκαναν η Σοβιετικοί κι όχι οι Τούρκοι υπο την αμερικανοΝΑΤΟική ομπρέλα β) Την ελληνική χούντα των συνταγματαρχών διόρισαν και στήριξαν οι Σοβιετικοί κι όχι οι αμερικανοί γ) Ο κος Κίσινγκερ είναι φίλος μας και θέλει το καλό μας. Η δε στάση του στο θέμα της Κύπρου αποτέλεσε μνημείο διαφάνειας και ήθους. δ) Δεν ήταν οι αμερικανοί αλλα οι…Σοβιετικοί που παρεμπόδισαν με κάθε τρόπο την αποστολή ενισχύσεων στην Κύπρο κατα τη διάρκεια της εισβολής. Κύριε Επαχτίτη, γνωρίζετε πως προέκυψε το σύνθημα που σημάδεψε τις αντιαμερικανικές (μάλλον φιλοΣοβιετικές για… Read more »

Flight and Space
Admin
Famed Member

Να συμπληρώσουμε ότι δεν λογοκρίνουμε ποτέ σχόλιο, αν δεν είναι υβριστικό ή προσβλητικό. Αν αυτή είναι η άποψή σας την σεβόμαστε και της απαντάμε, στα πλαίσια του διαλόγου.

Spyros
Guest
Σπύρος

α) που το γράφει αυτό (ή έστω το υπονοεί) το άρθρο που διαβάσατε;
β) ομοίως με το α
γ) ομοίως με τα α και β
δ) ομοίως με όλα τα άνω

Δεν διάβασα πουθενά κάτι που να αθωώνει τους Αμερικανούς. Απεναντίας, το συμπέρασμα του άρθρου είναι πως όχι μόνο έγινε ό,τι έγινε εξαιτίας της κοντόφθαλμης ανοησίας του Κίσσινγκερ και πολλών άλλων, αλλά μέσα σε όλα αποδυναμώθηκαν ως ΗΠΑ και ως ΝΑΤΟ απέναντι στην ΕΣΣΔ.

Παναγιωτης
Guest
Παναγιωτης

Οσο υπαρχει ο μυθος για τους καλους ρωσους που θα μας βιηθησουν καθως ειναι και χριστιανοί τοσο θα υπαρχουν ανθρωποι που θα εκνευριζονται οταν γραφτει η ακουστη κστι κακο για την ρωσια

Εγω λοιπον θα πω οτι για ολα οδα ασχημα μας εχουν βρει και θα μας βρουν φταιμε εμεις και κανεις αλλος, ας ειχαμε ανοιχτα τα ματια και τα αυτια μας και ας προσεχουμε ποιον και τι ψηφίζουμε

STRATOS
Guest
STRATOS

Μπράβο για το άρθρο σας. Επίσης επειδή δεν φτάσαμε στο 1974 σε μία βραδιά, Να μην ξεχνάμε επιπλέον την αντεθνική στάση του ακελ (ως γνωστών ακελ και κκε χρηματοδοτούντο από την σοβιετική ένωση) μάλλον την υβριστική και συκοφαντική στάση του ακελ κατά του απελευθερωτικού αγώνα της ΕΟΚΑ 1955-59. Επιπλέον πολύ σημαντικά στοιχεία για την έρευνα σας (και το διπλωματικό παιχνίδι που παίχτηκε τότε) αποχαρακτηρίστηκαν φέτος, όπου φαίνεται ότι ο κίσινγκερ μετά από κάποιο σημείο (κατά την διάρκεια της κρίσης του 1974) το μόνο που τον απασχολούσε ήταν αν επέστρεφαν τον μακάριο στην Κύπρο οι αμερικάνοι – δυτικοί και όχι οι… Read more »

observer
Guest
observer

Δεν είναι τυχαία η καταστροφή της ναυτικής βάσης, το κούρεμα των κυπριακών κεφαλαίων, ο αφελληνιμός της δημόσιας διοίκησης, όλα έργα ΑΚΕΛ.Η αλλοίωση συνειδήσεων και ο ανθελληνισμός στην ατζέντα ΑΚΕΛ-ΝΤΠ.Φίλοι Κύπριοι συνέλληνες μου θυμίζεται το Μπογιόπουλο σε χθεσινή εκπομπή του Γ.Γεωργίου, όπου αφού είπε ένα σωρό λογικά επιχειρήματα και μας ευχαρίστησε η διάθρωση των σκέψεών του,κατέληξε (άκουσον-άκουσον)πως όποιος είναι αντικομμουνιστής είναι φασίστας.Δυστυχώς η κομμουνιστική σκέψη(δεν τα βάζω με το Μαρξισμό ώς φιλοσοφικό εργαλείο,αν και είναι αναχρονιστικός)είναι ο μεγαλύτερος αλλοιωτής της ανθρώπινης συνείδησης και λογικής.Nα συμπληρώσω : Αλλο Ρωσσία,άλλο ΕΣΣΔ, αν και γεωπολιτικά οι βλέψεις μπορεί να ταιριάζουν.Να μην ξεχνάμε ότι στο… Read more »

Iomar
Guest
Μάριος

Καλησπέρα,

Αυτό που περισσότερο από όλα με τρελαίνει είναι το πως κατάφεραν να διαστρεβλώσουν σε τέτοιο βαθμό τα γεγονότα ώστε να θεωρείται η τότε Σοβιετική Ένωση περίπου ως ο ιπποτης που προσέτρεξε σε βοήθεια της Κύπρου και απέτρεψε την εισβολή το ’64.

Και επαναφέρω την πρόταση που έκανα σε παλαιότερο σχόλιό μου: Κύριε Επαχτίτη, παρακαλώ αναλάβετε πιο ενεργό ρόλο στο περιοδικό.

Σας χρειαζόμαστε.

Nikolaos
Guest
Nikolaos

Πρώτα η ΕΣΣΔ και μετά η Ρωσία έχει κατορθώσει (είπαμε, πρόκειται για έμπειρη, παλιάς κοπής δύναμη που παίζει πάνω από τα κυβικά της, και με μικρά μέσα παράγει μεγάλα αποτελέσματα … το αντίθετο όσων απασχολούν επί 3 χρόνια μοίρες F-22 Raptor για να επιτύχουν αυτό που ένα τάγμα Rangers και μια μοίρα OV-10 Bronco θα πετύχαινε σε μερικές εβδομάδες …) να δημιουργήσει τη δική της μίνι αποικία στο μέσον της Μεσογείου, αρχικά με τη ματαιοδοξία του Μακαρίου και το “Κίνημα των Αδεσμεύτων” (δημιούργημα στενών συμμάχων και δορυφόρων τότε της ΕΣΣΔ, της Αιγύπτου του Νάσσερ, της Ινδονησίας του Σουκάρνο και της… Read more »