Tu-22 Blinder: Το «διαστημικό» βομβαρδιστικό του Ψυχρού Πολέμου

11
6831
Μοιραστείτε το άρθρο
  •  
  •  
  •  

Το πιο hot σοβιετικό στρατηγικό βομβαρδιστικό του Ψυχρού Πολέμου την δεκαετία του ’60 ήταν το Tu-22 Blinder: με σχήμα σαν να βγήκε από κάποιο διαστημικό κόμικ, οπισθοκλινείς πτέρυγες γωνίας 55ο και μεγίστη ταχύτητα 1,42 Μαχ, το «Σιλά» (Шило, σουβλί) όπως το έλεγαν πιλότοι και υπόλογοι, φάνταζε ως η επιτομή της σοβιετικής τεχνολογίας.

Και μόνο ο τρόπος επιβίβασης του πληρώματος ήταν σαν να ήλθε από το μέλλον. Ο χειριστής, ο ναυτίλος και ο αξιωματικός οπλικών συστημάτων κάθονταν στα εκτινασσόμενα καθίσματα Κ-22 και αυτά… ανυψώνονταν μηχανικώς παίρνοντάς τους μέσα στο αεροσκάφος. Βέβαια υπήρχε ένα μικρό θέμα. Τα cool καθίσματα εκτινάσσονταν προς τα κάτω, έτσι η εγκατάλειψη από ύψος μικρότερο των 820 ποδών (250 μ) δεν ενδείκνυτο.

Στην πραγματικότητα το πρώτο υπερηχητικό μέσο βομβαρδιστικό της ΕΣΣΔ ήταν λιγότερο φουτουριστικό απ’ ότι έδειχνε. Σχεδιασμένο για να αντικαταστήσει το Tu-16 (κωδ. ΝΑΤΟ, Badger) υπέφερε καθ’ όλη την διάρκεια της καριέρας του από προβλήματα συντήρησης και άλλα θέματα που είχαν αντίκτυπο στην επιχειρησιακή του αξιοπιστία.

Επιθεώρηση της κεραίας του ραντάρ PRS-3A Argon, πάνω από το πυροβόλο R-23 των 23 χιλ.

Μπορεί να ήταν εντυπωσιακά γρήγορο αλλά στις υπερηχητικές ταχύτητες η αεροδυναμική τριβή προκαλούσε υπερθέρμανση της επικάλυψης και παραμόρφωση των ράβδων ελέγχου, επηρεάζοντας τα πτητικά χαρακτηριστικά του αεροσκάφους, με αποτέλεσμα ακόμη και την συντριβή του. Στο έδαφος ήταν σκέτο γουρούνι: η συμπεριφορά κατά την τροχοδρόμηση ήταν άθλια και πολλά σοβαρά ατυχήματα συνέβησαν πριν καν το Tu-22 αφήσει τον διάδρομο.

Οι οπισθοκλινείς πτέρυγες προσέφεραν μικρή οπισθέλκουσα στις ταχύτητες της διηχητικής περιοχής όμως το τίμημα της σχεδίασης ήταν η πολύ υψηλή ταχύτητα προσγείωσης (ανώτερη κατά 100 χλμ/ώρα εν σχέσει με άλλα βομβαρδιστικά) και η μακρά τροχοδρόμηση κατά την απογείωση. Το Tu-22 ποτέ δεν ήταν ένα εύκολο στον χειρισμό αεροπλάνο.

Στην προσγείωση είχε έντονη τάση πρόνευσης και αν ο πιλότος δεν είχε τον νού του το ουραίο τμήμα «έβρισκε» διάδρομο –το πρόβλημα επιλύθηκε αργότερα με την προσθήκη ηλεκτρονικών σταθεροποιητικών βοηθημάτων. Οι δε απαιτήσεις συντήρησης έκαναν τις διαθεσιμότητες να απέχουν πολύ από τις προσδοκώμενες. Προσθέστε την περιορισμένη ορατότητα από το κόκπιτ, τα άβολα καθίσματα και τον εργονομικό εφιάλτη της διάταξης οργάνων και διακοπτών και έχετε μόνο μια μικρή ιδέα πώς ήταν για τα πληρώματα οι αποστολές με το «Σουβλί».

Σίγουρα η σοβιετική Αεροπορία περίμενε πολλά περισσότερα από αυτό, κυρίως στον τομέα της εμβέλειας η οποία μόνο διηπειρωτική δεν ήταν. Ωστόσο αυτό δεν εμπόδισε τα Tu-22 να μείνουν σε υπηρεσία ακόμη και μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης. Τα τελευταία ρωσικά Blinder αποσύρθηκαν το 1998 –η Λιβύη απέσυρε τα δικά της επισήμως το 2000. Με τον τύπο εξοπλίσθηκε και η ιρακινή Αεροπορία, χρησιμοποιώντας τα υπερηχητικά βομβαρδιστικά… ενθουσιωδώς σε πολεμικές αποστολές εναντίον του Ιράν, ενώ Tu-22 παρέλαβε και η Ουκρανία μετά την διάλυση της ΕΣΣΔ και την ανεξαρτησία της.

Από το 1960 έως το 1969 κατασκευάσθηκαν συνολικά 311 αεροσκάφη όλων των εκδόσεων, με το πρώτο Tu-22 παραγωγής που βγήκε από το Εργοστάσιο Νο. 22 στο Καζάν να πραγματοποιεί την παρθενική του πτήση στις 22 Σεπτεμβρίου 1960. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πηγές, παρήχθησαν 15 βομβαρδιστικά Tu-22B Βlinder-A, περίπου 127 αναγνωριστικά Blinder-C (Tu-22R, RD, RK, RDK, RDM) συν 47 αεροσκάφη Blinder-E (Tu-22P και PD) για αποστολές υποκλοπών ELINT και ηλεκτρονικού πολέμου.

Επίσης 76 πυραυλοφόρα Blinder-B (Tu-22K, KD, KP, KPD) υπηρέτησαν με την Αεροπορία Μακράς Εμβέλειας και την Ναυτική Αεροπορία, οπλισμένα με ένα βλήμα αέρος-επιφανείας Kh-22 (κωδ. ΝΑΤΟ, AS-4 Kitchen) στην τροποποιημένη αποθήκη οπλισμού για επιθέσεις stand-off εναντίον στόχων υψηλής στρατηγικής αξίας, π.χ αεροπλανοφόρων. Η εκπαιδευτική έκδοση Tu-22U/UD Blinder-D διέθετε δεύτερο –ανεξάρτητο– κόκπιτ και αριθμούσε 46 αεροσκάφη.

Σημειωτέον ότι για τη επάνδρωση των πρώτων Μοιρών επελέγησαν έμπειροι πιλότοι «Πρώτης Τάξεως» οι οποίοι υπηρετούσαν σε Συντάγματα με Tu-16 Badger. Όμως αυτό περιέπλεξε τα πράγματα καθώς οι χειριστές που μέχρι τότε πετούσαν με συγκυβερνήτες αφήνοντας σε αυτούς σχεδόν τα πάντα εκτός από την απογείωση και την προσγείωση, βρέθηκαν να τα κάνουν όλα μόνοι τους και δη σε ένα βεβαρυμμένο εργονομικά πιλοτήριο.

Μάλιστα πολλοί επίλεκτοι κυβερνήτες απέτυχαν να ολοκληρώσουν την εκπαίδευσή τους. Ως λύση αποφασίσθηκε να εκπαιδευτούν πιλότοι των Su-17 Fitter, εξομαλύνοντας την διαδικασία μετάβασης στον νέο τύπο. Το τέλος της σταδιοδρομίας τους βρήκε τα Tu-22 αναβαθμισμένα, με ισχυρότερους τουρμποτζέτ Dobrynin RD-7M-2 (36,400 λίβρες ώσης έκαστος με μετάκαυση) και βελτιωμένα ηλεκτρονικά καθώς και με δυνατότητα ανεφοδιασμού εν πτήσει χάρη στην προσθήκη μονίμου προβόλου στο ρύγχος.

Οι τελευταίες πτήσεις πραγματοποιήθηκαν πολύ χαμηλά και… με μπρίο ενώ χειριστές και υπόλογοι αποχαιρέτησαν τα αεροπλάνα τους με τον παραδοσιακό ρωσικό τρόπο: με βότκα! Σήμερα, τα «διαστημικά» Tu-22 υπάρχουν μόνο σε μερικά Μουσεία και σε παλιά βίντεο εποχής. Ακόμη και έτσι, σίγουρα ξεχωρίζουν.

Αλέξανδρος Θεολόγου

 

Πρώτη δημοσίευση 26/1/2019

 

 


Μοιραστείτε το άρθρο
  •  
  •  
  •  

newest oldest most voted
Notify of
Voreios
Guest
Voreios

Εξαιρετική σύντομη ματιά στο Tu-22. Θα μπορούσε να υπάρξει άραγε κάποιο ολοκληρωμένο άρθρο στην ΠΤΗΣΗ που να περιλαμβάνει αναλυτικά και την επιχειρησιακή δράση του τύπου???

Cobra Kai
Guest
Cobra Kai

Nam takzhe nuzhen samolet, chtoby terrorizirovat’ Zapad
i odin, chtoby terrorizirovat’ nashikh sobstvennykh pilotov.
Εμεις χρειαζομασταν ενα αεροσκαφος για να τρομοκρατησουμε τους Δυτικους
και ενα για να τρομοκρατησει τους δικους μας πιλοτους.

famas
Guest
famas

Πολύ όμορφο σχέδιο, τι είχαν τότε οι δυτικοί σαν ανάλογο αροσκάφος;

Spider
Guest
Spider

B-58 Hustler,Avro vulcan.

Nikolaos
Guest
Nikolaos

Πράγματι αυτά ήταν, τυπικά, τα αντίστοιχα. Αλλά το μεν Β-58 είχε πολύ μεγαλύτερη εμβέλεια, πολύ ανώτερα ραδιοβοηθήματα, και βέβαια την ικανότητα ΣΥΝΕΧΟΥΣ πτήσεως με 2 (!) Μαχ, ενώ το Vulcan έφερε μεγαλύτερα φορτία σε πολύ μεγαλύτερη απόσταση, και είχε ύψος πτήσεως (60-65.000 πόδια) που το καθιστούσε άτρωτο σε μαχητικά μέχρι το Su-15. Φυσικά, το Β-58 ήταν μη ανασχέσιμο από μαχητικά μέχρι το MiG-25 … Οι SA-2/4/5 άλλη υπόθεση βέβαια (μόνο οι πρώτοι υπηρετούσαν όμως ήδη …). Και τα τρία έχουν δικαίως μια θέση στο πάνθεον των ωραιότερων α/φ της ιστορίας. Κατά ειρωνεία της αεροπορικής ιστορίας, ο πτωχός συγγενής των τριών,… Read more »

recce
Guest
recce

Αυτη η ‘αναποδη’ εκτιναξη θα σου εφτανε το εντερο στον οισοφαγο… Εχει υπαρξει αραγε αλλο αεροσκαφος που να σου δινει αναποδα g σε εκτιναξη?

Nikolaos
Guest
Nikolaos

F-104A. Μεταξύ άλλων. Ήταν χαρακτηριστικό feature των αεροσκαφών – πληρωμένων δολοφόνων: Δεν έφθαναν τα πτητικά τους χαρακτηριστικά, ήθελαν να αποκλείσουν κάθε ελπίδα επιβίωσης. Όπως ακριβώς οι πληρωμένοι δολοφόνοι, από τους οποίους ως γνωστόν δεν επέζησε κανείς για να πει την ιστορία …

Nikolaos
Member
Famed Member
Nikolaos

Διορθώνω τελευταία φράση: Όπως ακριβώς οι πληρωμένοι δολοφόνοι, από τα θύματα των οποίων ως γνωστόν δεν επέζησε κανείς για να πει την ιστορία …

Ellinokyprios
Guest
Ελληνοκύπριος

Εντυπωσιακό αεροσκάφος, με ένα εξ’ ‘ισου εντυπωσιακό αριθμό προβλημάτων!
Η εκτίναξη ήταν εφικτή κάτω απο τα 850 πόδια, άν το αεροσκάφος πετούσε…ανάποδα!
Σε περίπτωση σοβαρής βλάβης των καθισμάτων, θα μπορούσε το αεροπλάνο να ξεκινήσει για τροχοδρόμηση αφήνοντας το πλήρωμα στον διάδρομο…
Ποιά επιτροπή το σχεδίασε;
Οι Αμερικανοί λένε ότι η καμήλα είναι ένα άλογο σχεδιασμένο απο επιτροπή!
Αυτοί σχεδίασαν ένα υπέροχο άλογο που όμως συμπεριφερόταν σαν καμήλα…!

Νικος
Guest
Νικος
Guest