Το αμερικανικό Ναυτικό πραγματοποίησε τελετή έναρξης συναρμολόγησης για τη ναυπήγηση του τελευταίου επιθετικού υποβρυχίου κλάσης Virginia, του USS Hyman G. Rickover (SSN 795) από τα ναυπηγεία General Dynamics Electric Boat πριν λίγες μέρες.

(Καλλιτεχνική απεικόνιση)

Τα απάρτια του υποβρυχίου άρχισαν να κατασκευάζονται στις 30 Σεπτεμβρίου 2015. Το αμερικανικό Ναυτικό όπως είναι γνωστό έχει κάνει προσπάθειες να επιταχύνει τις διαδικασίες ναυπήγησης νέων υποβρυχίων του τύπου, ώστε να διατηρήσει ένα κρίσιμο αριθμό σκαφών σε υπηρεσία.

Αυτό θα είναι το δεύτερο υποβρύχιο που θα πάρει το όνομα του περιβόητου ναύαρχου, προς τιμήν της προσφοράς του στην πυρηνική πρόωση των πλοίων του αμερικανικού Ναυτικού. Το προηγούμενο ήταν ένα επιθετικό υποβρύχιο κλάσης Los Angeles, το USS Hyman G. Rickover (SSN 709), το οποίο υπηρέτησε από το 1984 έως το 2006.

Πρωτοσέλιδο του περιοδικού ΤΙΜΕ με αφιέρωμα στον ναύαρχο.

Ο ναύαρχος Frank Caldwell ο νεώτερος, διευθυντής του Προγράμματος Ναυτικής Πυρηνικής Πρόωσης, δήλωσε ότι «το δώρο του ναύαρχου Rickover στην άμυνα – ασφαλής, αξιόπιστη και στρατιωτικά ανώτερη ναυτική πυρηνική πρόωση – είναι ζωτικής σημασίας για την πολεμική μας άνοδο σήμερα ήδη από την αρχή του προγράμματος ναυτικής πρόωσης πριν από 70 χρόνια. Το αμερικανικό Ναυτικό και το έθνος μας είναι περήφανοι να τιμήσουν τα επιτεύγματά του και την κληρονομιά του με αυτό το υποβρύχιο».

Ο ναύαρχος Rickover υπηρέτησε συνολικά για 63 ολόκληρα χρόνια με αποτέλεσμα να είναι ο άνθρωπος με την πιο μακροχρόνια υπηρεσία στις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις σε όλη την ιστορία τους. Ξεκίνησε την καριέρα του στο ναυτικό σε ηλικία 18 ετών εν μέσω του Α’ ΠΠ και έγινε ο νεότερος πρώτος μηχανικός σε πλοίο του τότε αμερικανικού Ναυτικού σε ηλικία 23 ετών.

Στη συνέχεια συνέχισε την καριέρα του συνδυάζοντάς την με πτυχίο μηχανολόγου μηχανικού από το πανεπιστήμιο Κολούμπια. Όταν οι ΗΠΑ μπήκαν στον Β’ ΠΠ, από τα πρώτα καθήκοντα που του ανατέθηκαν ήταν οι επισκευές των κατεστραμένων αμερικανικών πλοίων στο Περλ Χάρμπορ μετά την ιαπωνική επίθεση. Με τη λήξη του πολέμου οι ΗΠΑ είχαν μπει για τα καλά στην πυρηνική εποχή.

Ο ναύαρχος Rickover, κατά την διάρκεια επιθεώρησης του πρώτου πυρηνοκίνητου υποβρύχιου στον κόσμο, του USS Nautilus.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1940, έγινε διευθυντής του κλάδου των ναυτικών αντιδραστήρων του Γραφείου Πλοίων και στη συνέχεια συντόνισε τις προσπάθειες να αναπτυχθεί αυτό που θα γινόταν το USS Nautilus, το πρώτο πυρηνοκίνητο υποβρύχιο στον κόσμο. Ο Rickover καθιέρωσε και εφάρμοσε αυστηρά πρότυπα ασφαλείας, οδηγώντας στο ιστορικό ασφάλειας του Ναυτικού των ΗΠΑ, τα πυρηνοκίνητα πλοία του οποίου μέχρι σήμερα έχουν διανύσει πάνω από 162.000.000 μίλια.

Μέρος της θητείας του σ’ αυτό το διάστημα, το οποίο δεν δέχτηκε ποτέ να το αφήσει σε τρίτους, ήταν η προσωπική συνέντευξη κι έγκριση όλων των αξιωματικών που θα υπηρετούσαν σε πυρηνοκίνητα υποβρύχια. Είχε τη δυνατότητα να εγκρίνει ή να απορρίπτει πληρώματα ως ικανά ή ανίκανα να υπηρετήσουν σε πυρηνοκίνητα υποβρύχια, πράγμα που το έκανε πολύ συχνά προκαλώντας τεράστιες αντιδράσεις.

Στον αντίποδα, οι σκληρές του πρακτικές κι η αυστηρότητα του ίδιου και των κανόνων ασφαλείας που θέσπισε κι επέβαλε, είχαν ως αποτέλεσμα μηδέν μείζονα περιστατικά σε πλοία με πυρηνικούς αντιδραστήρες και καμία απώλεια.

Για σύγκριση, στο σοβιετικό ναυτικό έχουν αναφερθεί μέχρι σήμερα 12 μείζοντα συμβάντα κατά την ίδια διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου και αρκετές απώλειες υποβρυχίων με εκατοντάδες νεκρούς.

Δηλαδή η εξέλιξη του στην ιεραρχία κι η μακροχρόνια παραμονή του στα ανώτατα αξιώματα ήταν καθαρά απόρροια της αποτελεσματικότητάς του. Έφτασε στο βαθμό του ναυάρχου και παρέμεινε παρά το πρωτόκολλο, αν και θα έπρεπε να αποστρατευθεί, συνεχίζοντας να συντονίζει το ναυπηγικό πρόγραμμα και την ανάπτυξη πυρηνοκίνητων πλοίων του αμερικανικού Ναυτικού.

Άποψη από την εν θέματι τελετή.

Στον αντίποδα, η τότε ΕΣΣΔ είχε βασιστεί για τα πυρηνοκίνητα υποβρύχιά της σε πολλά διαφορετικά σχεδιαστικά γραφεία και σχολές σκέψης κι όχι μόνο σε ένα, με αποτέλεσμα πολύ μεγαλύτερο ανταγωνισμό μεταξύ τους και περισσότερες ευκαιρίες εξέλιξης.

Από ορισμένους είχε επισημανθεί ως το οξύμωρο της εποχής στον χώρο της σχεδίασης υποβρυχίων. Δημοκρατία (πολλά σχεδιαστικά γραφεία) στην τυραννική ΕΣΣΔ και δικτατορία (Rickover) στις δημοκρατικές ΗΠΑ!

23 ΣΧΟΛΙΑ

  1. «Στον αντίποδα, οι σκληρές του πρακτικές κι η αυστηρότητα του ίδιου και των κανόνων ασφαλείας που θέσπισε κι επέβαλε, είχαν ως αποτέλεσμα μηδέν μείζονα περιστατικά σε πλοία με πυρηνικούς αντιδραστήρες και καμία απώλεια.»

    Ρε παιδια…. ειπαμε πουλαει ο Αντισοβιετισμος αλλα… αν τα αμερικανικα πυρηνικα υποβρηχια εχουν μηδεν απώλειες,τα USS thresher & USS Scorpio τι ηταν; gunboats?

    • Αυτό που μάλλον χάθηκε στη μετάφραση είναι ότι ο Rickover ήθελε τα υποβρύχια να μην εχουν ατυχήματα στους πυρηνικούς τους αντιδραστήρες που θα εχουν ως αποτέλεσμα μη ελεγχόμενη διαρροή ραδιενέργειας. Σε αυτόν τον τομέα πέτυχε. Το Thresher βυθίστηκε λόγω αδυναμίας να αναδυθεί και το Scorpion λόγω υπέρβασης για άγνωστο λόγο του crash depth.

      • Τα συγκεκριμένα αμερικανικά υποβρύχια δεν χάθηκαν λόγω ατυχημάτων ή βλαβών στον πυρηνικό τους αντιδραστήρα. Αυτό ήταν στο οποίο επικεντρώθηκε ο Ρικόβερ και αυτό είναι η παρακαταθήκη του. Μέτρα ασφαλείας και αυστηρά πρωτόκολλα για τις διαδικασίες που ακολουθούνται σε κάθε πιθανό σενάριο. Σε σημείο που ορισμένοι τον είχαν για παρανοϊκό όταν εφαρμόζοντας όλα αυτά, ο ναύαρχος ψαλίδιζε αξιωματικούς και πληρώματα και καθήλωνε υποβρύχια μέχρι να γίνουν όλα όπως ήθελε.

    • Tα USS Thresher & USS Scorpio είναι σοβιετική προπαγάνδα. Αφού λέμε τα αδέρφια μας οι Αμερικάνοι είχαν μηδέν μείζονα περιστατικά σε πλοία με πυρηνικούς αντιδραστήρες και καμία απώλεια. Όχι σα τους άλλους τους τυρράνους, όπως τους χαρακτηρίζει το άρθρο…

      • Σας θίξαμε τους Σοβιετικούς; έλεος κάπου, δεν είμαστε περιοδικό πολιτικής, άμυνας είμαστε.

        • Περιοδικό άμυνας είστε αλλά κάνετε και πολιτική. Φιλική εισήγηση, αν δε θέλετε να κάνετε πολιτική να μη χρησιμοποιείτε χαρακτηρισμούς.

        • @ Flight and Space,

          Αφες αυτοίς ου γαρ οίδασι τι ποιούσι. Βλέπεις 20+ χρόνια πλύση εγκεφ… (συγνώμη «εκπαίδευση» ήθελα να πω) περί «ομόδοξων αδερφών», περι «ξανθού γένους που μας αγαπάει και θα μας χαρίσει την Αγια Σοφιά» πασπαλισμένο με δήθεν «προφητείες από γέροντες» και Λιακό-Βελοπουλικες μπαρούφες, δεν ξεπλένεται έτσι από τη μία μέρα στην άλλη…

          …που αν ήξεραν όλοι αυτοί οι Ρωσσολάγνοι πως είναι να ζει κανείς στην Ρωσσία (του σήμερα όχι πριν 30 χρόνια με συνθήκες ΕΣΣΔ) και πως οι συνθήκες διαβίωσης θυμίζουν μεταπολεμική Ελλάδα του ’50, θα ξυπνούσαν απότομα από τον λήθαργο. Μα τι λεω, εδώ χάφτουμε πιο χοντρα παραμύθια και το γουσταρουμε, σε μικροπροπαγάνδα made-in-Russia θα είχαμε πρόβλημα;

        • αυτό ακριβώς λέμε.. να αφήσετε την πολιτική προπαγάνδα. Δεν χρειάζεται να φορτίζονται τα άρθρα πολιτικά και ως συνέπεια και οι σχολιασμοί από κάτω… αλλά δυστυχώς σε όλη την δεξιά πτέρυγα ο αντικομουνισμός και η σημερινή του επέκταση -αντιρωσική φρενίτιδα- καλά κρατεί. Πρέπει κάποιος να είναι τυφλός για να μην βλέπει ότι στην συντριπτική πλειοψηφία των άρθρων που ανεβάζεται υπάρχει μια μικρή ή μεγάλη μπηχτή εναντίων της Ρωσίας. Προσωπικά δεν θέλω τα άρθρα να είναι biased προς οποιαδήποτε κατεύθυνση και το πρώτο βήμα προς αυτό είναι να αντιληφθεί ο κάθε γράφων, που στέκεται η υποκειμενικότητα του και πως επηρεάζει το άρθρο που γράφει… έτσι μόνο μπορεί σιγά σιγά να μετακινηθεί προς ποιο αντικειμενική θέση (φυσικά ποτέ δεν πρόκειται να είναι απόλυτα αντικειμενική γιατί είμαστε ανθρώπινα όντα, αλλά τουλάχιστον η υποκειμενικότητα μας να μην βγάζει μάτια και να μην προκαλεί συνεχώς αντιδράσεις).

      • Το «τυρρανική» προσωπικά το βρίσκω μετριοπαθή χαρακτηρισμό. Ένα καθεστώς στο οποίο δεν γίνονταν εκλογές (ποτέ), δεν υπήρχε ελευθερία τύπου (καμία) κι ο πληθυσμός περίμενε να βρει ευκαιρία να αυτομολήσει στην Δύση, είναι αυτό ακριβώς τυρρανικό-δικτατορικό. Και το να το πεις αυτό, δεν είναι πολιτικό σχόλιο. Αφού αυτό ήταν, τι να κάνουμε τώρα; Να ξεχάσουμε την έννοια των λέξεων για να μην παρεξηγηθούν κάποιοι; Εννοείται πως όχι.

        Στο δια ταύτα, πρέπει να υπογραμμίσω ότι ειδικά η τελευταία παράγραφος έχει ως πηγή δηλώσεις Ρώσων (!) τεχνικών τη δεκαετία του ’90 όταν και είχαν χαλαρώσει οι καταστάσεις και μπορούσαν να μιλήσουν ανοιχτά, να βγουν στο εξωτερικό, να συνομιλήσουν σε συνέδρια κι εκθέσεις με συναδέλφους τους από άλλες χώρες. Κι η απορία όλων ήταν πώς η ΕΣΣΔ κατάφερνε και παρά τις προβλέψεις κι εκτιμήσεις της Δύσης δεν έμενε πίσω κι είχε πάντα πρωτοποριακές τεχνολογίες και συστήματα στα υποβρύχιά της. Η απάντησή τους ήταν αυτή ακριβώς που αναφέρω. Από εκεί και πέρα, I rest my case.

        • Αγαπητέ κύριε Παυλίδη δυο πραγματάκια μόνο. Αν το κατά ποσό ένα καθεστώς είναι τυραννικό-δικτατορικό εξαντλείται στο ζήτημα των εκλογών τότε θα πρέπει να θεωρήσουμε την ΕΣΣΔ τυραννική δικτατορία και το απαρτχάιντ της Ν. Αφρικής ελεύθερη δημοκρατία μιας και στην ΕΣΣΔ δεν υπήρχαν εκλογές ενώ στη Ν. Αφρική υπήρχαν. Και το δεύτερο το να γράφετε ότι « ο πληθυσμός περίμενε να βρει ευκαιρία να αυτομολήσει στην Δύση» , δε βρίσκετε ότι είναι λίγο υποτιμητικό; Σίγουρα μια μερίδα ήθελε να γνωρίσει τα ‘καλά’ της Δύσης ,όπως και έγινε από το 92’ και μετά, αλλά αυτό δεν είναι λόγος να ανάγετε την επιθυμία κάποιων σε επιθυμία ενός ολόκληρου λαού…

          • «Αν το κατά ποσό ένα καθεστώς είναι τυραννικό-δικτατορικό εξαντλείται στο ζήτημα των εκλογών τότε θα πρέπει να θεωρήσουμε την ΕΣΣΔ τυραννική δικτατορία και το απαρτχάιντ της Ν. Αφρικής ελεύθερη δημοκρατία μιας και στην ΕΣΣΔ δεν υπήρχαν εκλογές ενώ στη Ν. Αφρική υπήρχαν.»

            Να είστε καλά, μου θυμίσατε τα γυμνασιακά μου χρόνια! Ο καλός φίλος και συνομιλητής (καλή του ώρα όπου κι αν είναι …) που μοίραζε τον «Οδηγητή» έλεγε στον αύλειο χώρο του σχολείου κατά τα διαλείμματα:
            – Τι είναι ελευθερία: Να μπορεί ο καθένας να κάνει ό,τι θέλει εντός του νόμου και χωρίς να θίγει άλλους, σωστά;
            – Ναι …
            – Ωραία! Εγώ θέλω μια Μερσεντές! Μπορώ;
            – Χλωμό το βλέπω …
            – Άρα (θριαμβευτικό ύφος) δεν υπάρχει ελευθερία στον καπιταλισμό!

          • Nikolaos συγχωρέστε με αλλά δεν μπορώ να καταλάβω το συσχετισμό.

  2. Οι κακές γλώσσες του πενταγώνου έλεγαν ότι ο Ναύαρχος παρέμεινε τόσα χρόνια στη θέση του γιατί δεν υπήρχε κάποιος να τον διαδεχθεί λόγω ακριβώς των συνεντεύξεων του.Ήταν άριστος ομιλητής και στις συνεντεύξεις του ιδίου στις διάφορες επιτροπές του κογκρέσου, η συζήτηση μπορούσε να ξεκινήσει από τα υποβρύχια και να καταλήξει στο ψάρεμα.

    • Η αλήθεια είναι ότι εκείνη την εποχή, το ποσοστό εξειδίκευσης, εμπειρίας και περιεχομένου βιογραφικού δεν το είχε κανείς άλλος. Δηλαδή κυριολεκτικά δεν θα είχαν κάποιον άλλον να έβαζαν στην θέση του με τις ίδιες γνώσεις και ικανότητες, και με το συγκεκριμένο θέμα δεν ήταν διατεθειμένοι να τζογάρουν. Δεν ήταν δηλαδή μόνο δημόσιες σχέσεις ο λόγος που παρέμενε.

  3. Ντα ντα η πτήση, ντα ντα …. γράφει κακά λογακια για την ΕΣΣΔ. Κλαιει η μανουλα Ρωσια. Πιπερακι στο χεράκι. Ρε γραφτε ότι πιστεύετε κι όποιος διαφωνεί …….. σε άλλο μαγαζί. Αυτή ήταν η καιλα μας οι αριστεροδεξιες πτέρυγες και η …. αντιφρενιτιδα.

  4. Τα μεγάλα πράγματα γίνονται μόνο από μεγάλους άνδρες. Τελειομανείς, που θέλουν να επεκτείνουν τα όρια, και να διαψεύσουν τη στατιστική. Βλ. και LeMay στον άλλο κλάδο. Από διαχειριστές καταστάσεων της νοοτροπίας «έ ρε, γιατί να μη σκάσει στη υπηρεσία του δόκιμου και να σκάσει στη δική μου» ή «τι να κάνουμε, η κακιά η ώρα …» δεν έγιναν ποτέ μεγάλα πράγματα. Και στην ΕΣΣΔ (ο Γκορσκώφ μου έρχεται στο νου …), και στην Ελλάδα και παντού, τα μεγάλα γίνονται από τέτοιας στόφας ανθρώπους. Τελειομανείς η οραματιστές ή και τα δύο.

    • Έτσι ακριβώς Nikolaos … βέβαια με τον Γκορσκώφ ανοίγεις μια άλλη κουβέντα. Άθελα σου. Δική μου αναζήτηση … δλδ αν η ΕΣΣΔ χρειαζόταν πραγματικά ναυτικό(και άλλα πράγματα πχ μπουράν) σε σχέση με τις οικονομικές της ικανότητες(σε όλες τις χώρες εχουν όρια), τη θέση της στο χάρτη και τη στρατηγική να δείχνει ευθέως ίση υπερδύναμη με τις ΗΠΑ. Έχω κάποιες αιρετικές απόψεις σε αυτό. Παρατηρώντας τι κάνει και ο Πούτιν τώρα. Αλλά τεσπα μη σε ζαλίζω τώρα.

      • Αγαπητέ Dimitrov,
        ακούγεται πολύ συναρπαστική η αναζήτησή σου … Η συμβατική σοφία βέβαια λέγει πράγματι ότι η ΕΣΣΔ έπεσε (όπως πριν από αυτήν η Αθήνα, η Μακεδονία, η Ρώμη, η Βενετία, η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Βρετανία) θύμα της στρατηγικής υπερεπέκτασης (πρβλ. και Paul Kennedy, the Rise and Fall of the Great Powers. Άλλωστε αυτό έκρινε και ο Γκορμπατσώφ, από το 1986 είχε αποφασίσει την εγκατάλειψη της Ανατολικής Ευρώπης χάριν επιβίωσης της ΕΣΣΔ, ελλείψει πόρων … Είναι άραγε έτσι; Θα μπορούσε να αποσπάσει την κοσμοκρατορία κατά την κρίσιμη δεκαετία του ’70; Ένα area denial (και όχι ocean going) ναυτικό θα αρκούσε άραγε, πολλώ μάλλον που η επέκταση της εμβέλειας των SLBMs επέτρεπε να βάλλονται από τα SSBN sanctuaries της Οχοτσκικής Θάλασσας και της Θάλασσας του Μπάρεντς (ή του Αρκτικού Κύκλου γενικότερα);
        Θα διακινδυνεύσω την εκτίμηση ότι, αν δεν ήταν το εγγενώς ανορθολογικό μοντέλο παραγωγής, με την κατάργηση της αγοράς και των τιμών, πιθανώς θα πήγαινε μερικές δεκαετίες ακόμη … Αλλά βεβαίως θα είχε εκλείψει η εσωτερική (ιδεολογική) νομιμοποίηση για την επιδίωξη της παγκόσμιας ηγεμονίας στην περιπτωση αυτή, η θα συνεχιζόνταν με αμιγώς εθνικό (και όχι διεθνιστικό) πρόσημο, προφανώς με κάποιο τίμημα στη διεθνή επιρροή και διεισδυτικότητα …

        • Γενικώς κάπου εκεί καταλήγω κι εγώ. Βέβαια ο Γκορμπατσώφ προσπάθησε να φρενάρει το όχημα βγάζοντας το πόδι από την πόρτα λίγο πριν τον γκρεμό. Ακριβώς αυτήν την ανάγκη για «κοσμοκρατορία» αμφισβητώ εγώ.
          Η ΕΣΣΔ ήταν μια αχανής χώρα με άμεση πρόσβαση στην Ευρασία(τον πραγματικό ζωτικό χώρο της) και αρκετή επιρροή σε Αφρική και ολίγο από Νότια Αμερική.
          Μπορείς να είσαι 1ης τάξης υπερδύναμη χωρίς να είσαι ευθέως αντίστοιχη της θαλασσοκράτειρας. Χάθηκαν τεράστιοι πόροι οι οποίοι θα μπορούσαν να πάνε στην πραγματική οικονομία της ΕΣΣΔ. Στην ποιότητα. Στην τεχνολογία. Ή όπου θα έπρεπε ούτως ώστε να ισχυροποιηθεί η ΕΣΣΔ οικονομικά. Λέξη κλειδί είναι αποδοτικότητα.
          Άραγε η σημερινή Ρωσία δεν κάνει εντυπωσιακές κινήσεις με πολύ λιγότερα μέσα? Αλλά βέβαια απλώνεται όσο πρέπει κι όπως πρέπει. Γενικώς. Κοιτάμε πχ αν θα κάνουν μαχητικό στελθ. Γιατί να κάνουν? Θα κάνουν πόλεμο με τη Δύση? Μπαααα. Ή με τις ΗΠΑ? Μπααααα. Άλλωστε υπάρχουν τα πυρηνικά. Αν με το σου57 και τους φίλους του καλύπτονται έναντι των άλλων … τέλος. Ή θα βρουν κάτι άλλο. Αλλά δεν νομίζω πως καίγονται.
          Βεβαίως στην περίπτωση της ΕΣΣΔ. μιλάω και για μια ιδεολογική μεταστροφή. Περισσότερο ΚΚ εσωτερικού να το πω απλά.

          • Αν είχε ακολουθήσει το δρόμο της αγοράς, η ΕΣΣΔ θα ήταν Κίνα σήμερα … Ως ιδεολογία/διεθνές διαβατήριο/διεθνής ατζέντα, ο κομμουνισμός της έδωσε πράγματι κάποια φτερά, δηλαδή ένα όχημα διεθνούς διείσδυσης … Ποιος ο λόγος, διαφορετικά, αφρικάνικες μεταποικιακές πολυφυλετικές χώρες να έχουν ως σημείο αναφοράς τη χώρα του Τσαϊκόφσκι και του Ντοστογιέφσκι, έναν ολότελα ξένο πολιτισμό; Οικονονικά όμως, το σύστημα της λεγόμενης σοσιαλιστικής οικοδόμησης (κατάργηση αγοράς, ορισμός των τιμών κατά συνθήκην) στάθηκε (κατ’ αναπόδραστη νομοτέλεια) η ταφόπλακά της … Ποτέ δεν σήκωσε κεφάλι … Ακόμη και σήμερα, πέρα από τον στρατιωτικό τομέα όπου υπάρχει ένα τεράστιο know-how, είναι κατά βάση ένας εξαγωγέας πρώτων υλών, μεταποίηση υψηλής προστιθεμένης αξίας κατά τα λοιπά αμελητέα … Κάτι τέτοιο θέλει τεράστια κεφάλαια, που δεν υπάρχουν στη χώρα, και τα ξένα κεφάλαια είναι μάλλον ανεπιθύμητα (καθώς για την ηγεσία προέχει ο πολιτικός έλεγχος και όχι η ανάπτυξη), και εν πάση περιπτώσει λίγοι θα επένδυαν σε μια χώρα που κρατεί η raison d’ etat, τα δικαστήρια και οι αρχές είναι αμφίβολης ανεξαρτησίας κλπ.

Απάντηση